De asielopvang zit muurvast en tegelijkertijd zijn er het komende half jaar alleen maar meer bedden nodig. Negenduizend om precies te zijn, meldt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) vrijdag. De burgemeesters van het Veiligheidsberaad zijn opnieuw gevraagd om extra noodopvangplekken te creëren, maar willen daarvoor wel wat terug van het kabinet.

Het COA had voor dit jaar rekening gehouden met 42.000 bedden voor asielzoekers, maar dit bleken er niet voldoende. Voor eind dit jaar schat de organisatie in dat er in totaal 51.000 opvangplekken nodig zijn.

Omdat de komende maanden meerdere overeenkomsten met gemeenten over de opvang van asielzoekers aflopen, verdwijnen er daarbovenop nog zevenduizend opvangplekken. In totaal zijn er dus zestienduizend nieuwe opvangplaatsen nodig voor 31 december van dit jaar.

De hoofdoorzaak: ongeveer een derde van het aantal bedden in de asielzoekerscentra (azc's) wordt bezet gehouden door statushouders. Dit zijn asielzoekers met een verblijfsvergunning die wachten op een woning. Daarnaast zien we dit jaar een grotere instroom dan tijdens de coronacrisis, onder meer door een inhaalslag van nareizigers en de oorlog in Afghanistan.

Het kabinet is al maanden op zoek naar een oplossing voor de vastgelopen asielketen, maar meerdere plannen en afspraken hebben nog niet het gewenste resultaat opgeleverd.

De afgelopen periode moesten asielzoekers regelmatig op stoelen slapen in aanmeldcentrum Ter Apel. Het kabinet heeft de problematiek vorige week zelfs bestempeld als nationale crisis en de crisisstructuur opgetuigd. Hierbij komt het er vooral op neer dat er vaker en meer overleg wordt gevoerd tussen alle betrokken partijen.

De Jonge gaat tijdelijke huizen bouwen en kabinet geeft gemeenten meer geld

Deze week spraken minister voor Volkshuisvesting Hugo de Jonge en staatssecretaris van Asiel Eric van der Burg dan ook veelvuldig met de burgemeesters van de 25 veiligheidsregio's.

Ze hebben afgesproken dat elke veiligheidsregio 225 noodopvangplekken gaat realiseren en dat de burgemeesters de coördinatie van het huisvesten van 7.500 statushouders op zich gaan nemen. De Jonge heeft op zijn beurt beloofd dit jaar 7.500 tijdelijke woningen voor vergunninghouders te bouwen.

Daarnaast heeft het kabinet extra financiering toegezegd voor de opvang van minderjarige asielzoekers. Hier vroegen gemeenten al langer om. Alleenstaande minderjarige vluchtelingen die in Nederland mogen blijven, krijgen voortaan hulp en ondersteuning tot hun 21e jaar. Dit stopte eerder op de dag dat ze achttien jaar oud werden. Ook gaan rijksambtenaren, op vrijwillige basis, de gemeenten ondersteunen in hun werk.

Op papier klinkt het als een mooie tijdelijke oplossing, maar de vraag is of het niet weer een plan is dat in de praktijk weinig resultaat gaat opleveren. Zo beloofden de veiligheidsregio's een aantal weken geleden ook al om elke twee weken zes locaties met 150 bedden te creëren. Ook werd eerder al met veiligheidsregio's afgesproken om statushouders sneller te huisvesten. Het doel was 2.500 van hen onder te brengen in hotels, maar dit werden er slechts dertig.

"Het wordt buitengewoon moeilijk en we weten donders goed dat we veel vragen van de gemeenten", zei Van der Burg vrijdag na afloop van de ministerraad. Volgens de bewindsman hebben de gemeenten toegezegd hun uiterste best te gaan doen, maar zeiden ze ook: "Hou ons niet vast aan resultaten."

Sommige burgemeesters hebben al laten weten dat ze het niet kunnen waarmaken. Van der Burg ziet dat niet als "onwil", maar als een "constatering" en als een signaal dat "ze het gewoon even niet meer weten".