Ontsnappen uit de gevangenis is niet strafbaar (mits je niemand kwaad doet)
Door Afran Groenewoud23 jun 2022 om 13:16
De gevangene die gisteren tijdens een plaspauze de benen nam en inmiddels weer is opgepakt, zal hier geen extra straf voor krijgen. Ontsnappen uit een gevangenis of gesloten instelling is namelijk niet strafbaar. Zo zit dat.
Een ontsnappingspoging is niet strafbaar, omdat juristen vinden dat de natuurlijke drang naar vrijheid van de mens niet kan worden onderdrukt. "Iedereen streeft het recht op vrijheid na", licht strafrechtadvocaat Desiree de Jonge van Cleerdin & Hamer advocaten toe aan NU.nl. Volgens De Jonge is het onredelijk om ontsnappen strafbaar te stellen.
De strafrechtadvocaat maakt een vergelijking met het zwijgrecht dat verdachten hebben. "Het is ook niet verplicht om, door te praten, een bijdrage te leveren aan je eigen straf." Als je geen gebruik maakt van een kans om te ontsnappen, werk je in feite mee aan je eigen straf.
Het strafbaar stellen van ontsnappen leidt waarschijnlijk ook niet tot minder ontsnappingspogingen. Het kabinet heeft de mogelijkheid om ontsnappen strafbaar te stellen in 2019 laten onderzoeken door de Universiteit van Amsterdam.
De onderzoekers stellen dat straffen geen duidelijke toegevoegde waarde heeft. Bovendien is het aantal ontsnappingen volgens hen beperkt. Tussen 2010 en 2015 ging het om ongeveer tien pogingen per jaar, waarvan bijna drie kwart nog binnen de gevangenismuren eindigde. Meer recente gegevens zijn er niet.
Hulp bieden bij een ontsnappingspoging is wél strafbaar. De Jonge geeft een van haar cliënten als voorbeeld. De man werd verdacht van hulp bij een mislukte ontsnappingspoging met een helikopter uit de gevangenis in Roermond in 2017.
Bij de poging schoot de politie een van de verdachten dood. De cliënt van De Jonge werd veroordeeld tot een jarenlange gevangenisstraf.
Strafbare feiten die je pleegt tijdens een ontsnapping leveren ook gewoon straf op. In de praktijk komt het bijna nooit voor dat je ongehinderd naar buiten loopt. Tijdens een ontsnapping doe je bijna altijd iets wat niet mag.
"Een gevangenis is er natuurlijk op gebouwd om ontsnappen zo moeilijk mogelijk te maken", licht De Jonge toe." Als je een deur forceert of een bewaker gijzelt om te kunnen ontsnappen, maak je je schuldig aan een strafbaar feit. Daar krijg je straf voor." Ook het doorknippen van een enkelband is strafbaar.
Het is niet duidelijk of er bij de ontsnappingspoging van gisteren een strafbaar feit is gepleegd.
Je straf wordt niet verlengd, maar misschien wel verzwaard na een ontsnappingspoging. Een gevangene die in 2019 probeerde te ontsnappen uit een gevangenis in Veenhuizen, moest twee weken van zijn resterende straf in een isoleercel doorbrengen. Hij verspeelde door zijn ontsnappingspoging ook de kans om vervroegd vrij te komen.
Je loopt ook risico overgeplaatst te worden naar de Extra Beveiligde Instelling (EBI) in Vught. Verloven en andere privileges worden dan ingetrokken.
