Boeren protesteren woensdag in het Gelderse Stroe tegen de kabinetsplannen om de uitstoot van stikstof terug te brengen. De stikstofproblemen gaan gepaard met veel desinformatie en roepen vragen op onder NU.nl-lezers. Houden we genoeg te eten? En mogen Duitsers echt zoveel meer als het om stikstof gaat? Dit zijn de vijf meest gestelde vragen.

1. Hebben we genoeg te eten als boerenbedrijven in Nederland ermee ophouden?

Het voedsel dat Nederlandse boerenbedrijven produceren, gaat grotendeels naar het buitenland: namelijk 70 procent. Bijna een derde van het eten is dus voor Nederland zelf bedoeld. Dus ook als er minder boeren zijn of als zij minder voedsel produceren, zal er meer dan genoeg overblijven om Nederland van eten te voorzien.

Tegelijkertijd is Nederland al afhankelijk van de import van voedsel, zoals zuivel en vlees. Het gaat dan niet zozeer om pakken melk, maar meer om bewerkte producten als koekjes en worst, ziet het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Het PBL rekende in 2019 uit dat er per Nederlander 1.800 vierkante meter nodig is om genoeg voedsel te verbouwen. Daar is Nederland niet groot genoeg voor, dus zullen we met ons huidige eetpatroon eten moeten blijven importeren.

2. Wat gebeurt er als we niets tegen stikstofneerslag doen?

Die vraag kun je op twee manieren beantwoorden. Niet ingrijpen heeft niet alleen gevolgen voor de natuur, maar heeft ook juridische gevolgen. Nederland heeft zich namelijk te houden aan de Habitatrichtlijn en andere verdragen die gelden voor alle EU-landen. In de Habitatrichtlijn staan honderden plant- en diersoorten die beschermd moeten worden in de Natura 2000-gebieden.

Als we niet aan de eisen in die verdragen voldoen, loop je als land helemaal vast. Je kunt dan geen vergunningen meer afgeven voor de bouw van huizen, wegen en industrie. De rechter zal die vergunningen keer op keer in strijd verklaren met wet- en regelgeving. Dat gebeurt nu al.

In de Nederlandse natuur is sprake van een verzuring van de bodem na tientallen jaren van stikstofneerslag. Daardoor lijdt de natuur van de duinen tot Twente onder een groeiend tekort aan kalk. Voedingsstoffen als calcium, magnesium en kalium zijn hierdoor weggespoeld, waardoor veel planten en dieren sterk achteruitgaan.

3. Waarom is Nederland in vergelijking met onze buurlanden zo streng voor boeren?

Nederland is koploper in Europa als het gaat om de uitstoot van stikstof. De uitstoot is vier keer zo hoog als gemiddeld. Nergens worden zoveel dieren gehouden als in Nederland. Vlaanderen en Duitsland volgen op de tweede en derde plaats.

Andere landen moeten zich ook houden aan de Habitatrichtlijn. Ook andere verdragen die Nederland heeft ondertekend, gelden voor alle Europese landen. De situatie hier is alleen een stuk nijpender, doordat we op een klein oppervlakte en vaak naast natuurgebieden veel dieren houden.

Onze oosterburen hebben een veel groter land, waar industrie en landbouwgebieden niet zo dicht bij natuurgebieden liggen als hier. Hoewel ook daar concentratiegebieden zijn waar maatregelen genomen moeten worden.

In Vlaanderen is in februari van dit jaar besloten dat veertig bedrijven in de buurt van natuurgebieden uiterlijk in 2050 moeten sluiten.

4. Waarom worden boeren eerder aangepakt dan Schiphol of vervuilende fabrieken?

In de nieuwe stikstofaanpak wordt als eerste de landbouw aangepakt, want bijna de helft (46 procent) van alle stikstof in Nederland is afkomstig van de landbouw. En die boerenbedrijven staan ook nog eens vaak in de buurt van de Natura 2000-gebieden.

Daarnaast komt bijna een derde van de stikstofneerslag vanuit het buitenland over de grens gewaaid. Wegverkeer is voor ruim 6 procent verantwoordelijk, net als huishoudens. De rest - bijna 10 procent - komt door de lucht- en scheepvaart, de industrie en de bouw.

Hoewel de boeren verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de stikstofuitstoot, moet er straks in alle sectoren minder stikstof uitgestoten worden. Uiterlijk op 1 oktober komen ook de industrie, het transport en andere sectoren aan de beurt.

5. Houden de boeren zich wel aan de wetten van het demonstreren?

Volgens Nationaal Commandant bij de politie Willem Woelders blijft het uitgangspunt dat boeren niet met trekkers op snelwegen mogen rijden. "Daar zijn we in het hele land natuurlijk ook op voorbereid", zei hij woensdag in het NOS Journaal. "Alleen wordt er massaal met tractors toch richting snelwegen gereden."

De politie spreekt zoveel mogelijk boeren hierop aan, aldus Woelders. "Sommigen hebben zich er inderdaad aan gehouden, maar de aantallen zijn dusdanig groot dat ze toch de snelwegen zijn opgegaan. Dan is bij ons de afweging: wat kun je er op dat moment aan doen? Daar waar we kunnen, zullen we handhaven. Maar dat is gezien de massaliteit zeer beperkt."

Nadat het kabinet de stikstofplannen had geopenbaard, trokken boeren naar het huis van verantwoordelijk minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof). Ze liet weten dat haar kinderen "trillend" thuis zaten. D66 heeft een motie ingediend om ongewenste en onaangekondigde bezoeken bij politici strafbaar te stellen. Vooralsnog is dat niet strafbaar.

Drone filmt dat boeren A7 blokkeren tussen Drachten en Heerenveen
35
Drone filmt dat boeren A7 blokkeren tussen Drachten en Heerenveen

Volg de laatste ontwikkelingen van het boerenprotest in onze liveblog.