Het Openbaar Ministerie (OM) Oost-Nederland laat ongeveer vijftienhonderd strafzaken niet meer voor de rechter komen vanwege een tekort aan personeel bij de rechtbank Gelderland.

Het gaat om zaken die meer dan anderhalf jaar wachten op behandeling door een politierechter. Die behandelt strafzaken waarin maximaal één jaar celstraf kan worden opgelegd. Het gaat in dit geval om eenvoudige misdrijven, zoals diefstallen, verkeerszaken en bezit van hennep.

Ongeveer vijftienhonderd dergelijke zaken komen dus niet meer voor de rechter. Een aantal wordt geseponeerd, andere worden afgedaan met een strafbeschikking. Eventuele slachtoffers die het niet eens zijn met de afhandeling van hun aangifte of beslissing in hun zaak, kunnen een klacht indienen bij het gerechtshof.

De rechtbank Gelderland kreeg de afgelopen jaren meer strafzaken aangeboden dan "met de beschikbare formatie aan rechters en ondersteuning" afgehandeld kon worden. Ook kosten zaken meer tijd, doordat ze complexer zijn geworden.

Tijdens de coronaperiode konden veel minder zittingen doorgaan. Daardoor is er een forse achterstand ontstaan. Die is volgens de rechtbank ook met het seponeren van de zaken "niet onmiddellijk ingelopen". Er zijn maatregelen genomen om nieuwe achterstanden te voorkomen.

Het aantal strafzaken beslaat volgens rechtbank 20 procent van het totale aantal zaken bij de rechtbank Gelderland. Rechters zijn ook nodig om bijvoorbeeld echtscheidingen, ondertoezichtstellingen en arbeidsconflicten te behandelen.

'Dit is niet fraai'

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid noemt het "niet fraai" en "erg" dat het OM heeft moeten besluiten de zaken te seponeren. Volgens de woordvoerder komen personeelstekorten in het hele land voor en ontkomt dus ook het OM er niet aan. Hij verwacht dat het probleem snel opgelost zal zijn. Extra investeringen vanuit het ministerie zijn niet gelijk aan de orde. "Geld lost niet alles op", aldus de woordvoerder.

"Het is niet alleen voor de samenleving, maar ook voor de rechtspraak moeilijk te accepteren", zegt een woordvoerder van de Raad voor de rechtspraak. "Dit is helaas de situatie. Normaal worden er 80 rechters opgeleid. Dat zijn er nu 130, maar een opleiding neemt jaren in beslag en daarmee is het probleem van het personeelstekort niet meteen opgelost."

Ook Slachtofferhulp Nederland is niet blij met de maatregel. "Sommige slachtoffers wachten al anderhalf jaar op hun rechtszaak en horen nu ineens dat die niet doorgaat. Dat is ontzettend pijnlijk. Eerst zijn ze slachtoffer van een strafbaar feit en nu van het systeem", aldus een woordvoerder.

'Situatie geldt niet voor de rest van het land'

Volgens voorzitter van de Raad voor de rechtspraak Henk Naves en procureur-generaal van het OM Rinus Otte zijn grote aantallen sepots zoals in Gelderland in de rest van het land "niet aan de orde". "Dit is een unieke situatie", stellen de twee in een gezamenlijke verklaring.

Naves zegt wel dat de personeelstekorten niet alleen in Gelderland spelen. "Ook in de rest van het land zijn er personeelstekorten. Hoewel de optie uiteraard is onderzocht, bleek het daarom niet mogelijk om de Gelderse zaken op andere plekken in het land te behandelen."