Tijdens en rondom voetbalwedstrijden zijn er dit seizoen meerdere rellen geweest, met als dieptepunt het wangedrag van hooligans van ADO Den Haag afgelopen zondag. Na grote ongeregeldheden rondom voetbalwedstrijden klinkt vaak de roep om strengere wetgeving, maar dat lijkt het probleem niet te zijn.

"We hebben de strengste voetbalwetgeving ter wereld", zegt Jan Brouwer, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en expert op het gebied van voetbalwetgeving.

Die strenge voetbalwetgeving is ontstaan aan het begin van deze eeuw, vertelt hij. Daarbij is intensief gekeken naar de wetgeving in Engeland, dat ook een heftige geschiedenis met hooliganisme heeft doorgemaakt.

Tot dat moment konden rellende supporters alleen nog bestraft worden via het strafrecht. Daarbij moet volgens Brouwer de bewijslast hoger liggen. Er is toen voor gekozen om de mogelijkheden in het civiele recht, waar de bewijslast lager ligt, uit te breiden.

"De kern van onze aanpak is nu dat het Openbaar Ministerie (OM) alle informatie over hooligans door kan spelen naar de KNVB. En de KNVB legt meedogenloze straffen op", aldus Brouwer.

KNVB geeft levenslange stadionverboden

Hoge boetes zijn onderdeel van die hoge straffen, weet de hoogleraar, die tevens directeur is van het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid. "800 euro heb je als hooligan sowieso te pakken voor het in diskrediet brengen van het voetbal. En daar komt dan nog bijvoorbeeld openlijke geweldpleging, mishandeling van een agent of brandstichting bovenop. Je zit in een mum van tijd aan een hoog bedrag."

Ook deelt de KNVB lange stadionverboden uit. Een levenslang verbod om een stadion te bezoeken is geen uitzondering.

Nederland is daarin strenger dan Engeland, waar stadionverboden voor maar drie jaar en in een uitzonderlijk geval voor vijf jaar kunnen worden gegeven, zegt Brouwer.

Daarnaast kunnen relschoppers ook celstraffen opgelegd krijgen. "Als je een politieagent met een ijzeren staaf in het gezicht slaat (zoals in Den Haag gebeurde, red.), kan dat zeker. Het zou me niet verbazen als diegene poging tot doodslag ten laste wordt gelegd."

Hiërarchie bij supporters ontbreekt door corona

Dat het ondanks de strenge wetgeving en hoge straffen toch misgaat, komt volgens Brouwer door de twee coronajaren die achter ons liggen. "De organisatie binnen supportersclubs is teruggelopen. Het is een beetje los zand geworden in coronatijd en daardoor ontbreekt de nodige zelfcorrectie binnen zo'n groepering. Het hiërarchisch hogere deel van de supportersgroep heeft geen vat op de jongere aanwas die er in coronatijd bij is gekomen."

Om het supportersgeweld de kop in te drukken, is het belangrijk om "erbovenop te zitten en niks te laten lopen", denkt Brouwer. Dat de bewijslast in het civiele recht niet zo hoog is als in het strafrecht helpt daarbij. "Op basis van het feit dat iemand erbij staat kun je hem eigenlijk al pakken. Dat gebeurt in Engeland heel veel en kan in Nederland ook."

Brouwer verwacht dat als de relschoppers allemaal worden aangepakt, het "binnen een half jaar" weer is ingedamd. "Als supportersgroepen zich samen met de clubs weer goed gaan organiseren, en als duidelijk is hoe streng onze voetbalwetgeving is, dan moet dat mogelijk zijn. Dat is ons aan het begin van deze eeuw ook gelukt."