Limburg zet zich vrijdag schrap voor het aankomende noodweer. Zuid-Nederland heeft de hagelstenen, overstromingen en miljoenenschade van 2021 en 2016 nog vers in het geheugen. Wat voor weer kan het zuiden van Nederland bereiken?

Ook de Limburgse lezers op NU.nl laten op NUjij weten zich voor te bereiden op de zware onweersbuien. NUjij'er AE2003 woont in Zuid-Limburg en heeft "alles in de tuin dat een vliegend voorwerp kan worden in veiligheid gebracht". Zo heeft AE2003 zijn planten iets verstevigd.

Ook NUjij'er TheMC uit Noord-Limburg heeft gisteren al alles wat losstond vastgezet. NU-lezer M-Young laat weten: "Wij wonen in het zuiden van Limburg en hebben net een derde ronde gelopen rondom het huis. Beter goed voorbereid dan veel schade achteraf."

Schapenhouder Ger Lardinois uit het Zuid-Limburgse Epen maakt zich vooral zorgen over de regenval en niet zozeer over zijn dieren. "Een schaap is gemaakt om in de natuur te zijn. Ze kunnen schuilen aan de bosranden en ze hebben gelukkig nog hun wol. Dat scheelt als het hagelt."

Waterputten alvast leegpompen

Lardinois heeft waterputten die 60.000 liter water kunnen opvangen. "We pompen ze nu alvast leeg, zodat ze straks het regenwater kunnen opvangen", vertelt hij. "Maar met de buien van de laatste jaren zijn die tanks al in tien minuten gevuld."

De schapenboer hoopt dat het ergste noodweer voorbij is voordat de opslagtanks vol zijn, omdat de grond het water niet goed opneemt. "Dat water vliegt naar de dorpen toe", weet Lardinois.

Michiel Maes, woordvoerder van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB), geeft aan dat boeren het weer altijd goed in de gaten houden: "Als boeren weten dat er slecht weer op komst is, treffen ze zeker maatregelen. Ik kan me voorstellen dat boeren dieren en machines naar binnen halen."

Van supercel tot hagelstenen

De kans op zware of zeer zware valwinden is vrijdag aanzienlijk. Volgens Weerplaza is er in het zuidoosten van het land zelfs een kleine kans op een zwakke tornado en een supercel. De meteorologen van Weerplaza leggen uit wat dat zijn.

Wilfred Janssen: "Een supercel is een onweersbui met daarin een roterende opwaartse luchtstroom. Dit type onweersbui is het zwaarste type onweersbui dat op aarde voorkomt."

Dit type bui kan enorme hoeveelheden neerslag veroorzaken met gigantische hagelstenen. Ook zijn tornado's en zware windstoten mogelijk. Een supercel is een lokaal en gevaarlijk weersfenomeen. In 2016 ging Noord-Brabant onder zo'n bui gebukt en vielen er hagelstenen met een doorsnede van 10 centimeter.

Een tornado wervelt en een valwind komt omlaag

Uit een supercel kan ook een tornado voortkomen. Dat is een wervelstorm met hoge windsnelheden. Meestal zijn ze een paar honderd meter in doorsnee. Gemiddeld komen er in Nederland een of twee zwakkere tornado's per jaar voor. We noemen ze ook wel zware windhozen.

"De heftigste tornado's zijn altijd gekoppeld aan zeer zware onweersbuien waarbij de lucht zeer onstabiel is", legt weerman Raymond Klaassen uit. "Aan de grond is de lucht zeer vochtig en warm, terwijl bovenin de lucht koud is. De warme lucht kan zo makkelijk opstijgen en er ontstaat een forse regenbui."

Een valwind ontstaat als een grote hoeveelheid koude lucht vanuit een wolk recht naar beneden valt. Dat kan gebeuren als ijsdeeltjes en regendruppels zich opstapelen en te zwaar worden. Dan stort de lucht naar beneden.

Die lucht sleurt dan de onderliggende lucht in de wolk mee en botst vervolgens op de grond. Daar kan de lucht alleen opzij, wat tot extreme windstoten leidt. "Onder de heftigste exemplaren gebeurt dit met meer dan 100 kilometer per uur", aldus Klaassen.