Door de zware buien die donderdag en vrijdag over Nederland trokken, lijkt de droogte te zijn verholpen. Maar schijn bedriegt: plensbuien worden door de droge grond nauwelijks opgenomen. Wat de natuur nodig heeft, is wekenlange miezerregen, zegt boswachter Ruben Vermeer.

In de bossen op de Veluwe is op het eerste gezicht nauwelijks iets te merken van de droogte. Ja, de zandpaden stuiven enorm, maar de bomen staan vol in blad en het gras is groen.

Toch maken boswachters zich zorgen over de weinige regenval van de afgelopen weken. Het neerslagtekort dat jaarlijks van april tot oktober wordt bij gehouden, zit op dit moment op het niveau van droogterecordjaar 1976.

"Het is nog maar mei en alles staat nu al met 4-0 achter", zucht Natuurmonumenten-boswachter Ruben Vermeer. "Dit is de periode waarin rupsen moeten verpoppen en waarin vogels hun nest groot moeten brengen. Ik maak me grote zorgen."

Als vogels onvoldoende voedsel kunnen vinden, laten ze soms hun nest vol jongen achter. Of ze eten ze op, zoals de ooievaar bijvoorbeeld doet. "De natuur is keihard", zegt Vermeer. "Of dat erg is? Zolang het extremen zijn, kan de natuur dat wel aan. Maar inmiddels hebben we in vier jaar tijd drie van zulke extreem droge jaren gehad. Op een gegeven moment is de rek van de natuur er wel uit."

Wormen zitten te diep voor dassen en zwijnen

Vermeer noemt nog veel meer voorbeelden van hoe droogte de natuur raakt. Bloemen kunnen straks energie tekort komen om te bloeien, waardoor vlinders geen nectar vinden. Regenwormen en insecten zitten te diep in de grond, waardoor dassen en zwijnen ondervoed raken.

Op de Sallandse Heuvelrug zijn slechts twee van de vijftig nestkasten voor uilen bezet, omdat beuken en eiken bij gebrek aan vocht geen nootjes laten vallen, muizen daardoor geen voedsel hebben en uilen vervolgens geen muizen vinden om op te eten.

Waterpoeltjes door boswachters bijgevuld

Om de natuur een handje te helpen, werden deze week in Nationaal Park Veluwezoom drooggevallen waterpoeltjes door Natuurmonumenten gevuld. Het water komt uit opvangbekkens, die gedurende het jaar regenwater opvangen. Met grote tanks wordt het naar de poelen vervoerd.

Zodra de eerste liters water in de poel stromen, springen de eerste bruine kikkers weer rond. Ze storten zich vol overgave in de plas en ook vogels als de roodborst, vink, matkop en boomklever beginnen aan de rand van de poel te drinken.

Als de schemering valt, melden zich ook wilde zwijnen, de das, edelherten en egels bij het verse water.

De bodem is gortdroog. Als daar zo'n extreme regenbui op valt, spoelt alles in één keer weg.

Uniek is het niet dat de waterpoelen in natuurgebieden worden bijgevuld, wel dat het zo vroeg in het jaar gebeurt. "We zien op sommige plekken waterstanden die we normaal gesproken pas half juli zien", vertelt Peter Voorn, ecoloog in Noord-Brabant. "De droogte loopt zo'n twee maanden vooruit. Dat is echt zorgelijk."

Ook de forse regenbuien die de afgelopen dagen zijn gevallen, verhelpen die droogte niet. "De bodem is gortdroog. Als daar zo'n extreme regenbui op valt, spoelt alles in één keer weg", legt Vermeer uit.

"Om de droogte teniet te doen, moet het echt wekenlang flink regenen", zegt hydroloog Wiebe Borren. Vermeer vult aan: "En dan niet van die gigantische plensbuien met rode vlekken op Buienradar, maar het moet de hele dag door miezeren. Bij pieken zie je dat het water zo snel als het is gevallen ook weer afgevoerd is."