Johan Derksen wijt de ophef rond zijn uitspraken over seksueel grensoverschrijdend gedrag aan de "woke cultuur". Wat is woke eigenlijk en waar komt de term vandaan?

Iemand die zichzelf woke noemt, vindt zichzelf bewust van maatschappelijke misstanden. Denk bijvoorbeeld aan racisme en discriminatie van minderheden.

De term bestaat al heel lang. In de vorige eeuw werd het bedacht door Afro-Amerikanen om elkaar te waarschuwen voor racistisch geweld.

In 1938 zong zanger Lead Belly in Scottsboro Boys bijvoorbeeld over een groep jongens die vals werd beschuldigd van verkrachting. Met het nummer riep hij zwarte mensen op waakzaam te blijven (to stay woke) voor racistische dreiging.

Het woord bereikte in 2014 een groter publiek nadat de ongewapende zwarte Amerikaan Michael Brown werd doodgeschoten door de politie. Inwoners van de stad Ferguson gingen de straat op om te protesteren tegen racistisch politiegeweld.

Actievoerders riepen elkaar op om woke te zijn, ofwel alert op acties van de politie en andere racistische dreigingen. Deze protesten speelden een grote rol in de groei van de Black Lives Matter-beweging.

Inmiddels heeft 'woke zijn' een bredere betekenis gekregen. Woke wordt in de Dikke Van Dale beschreven als 'zelfbewust en gespitst op sociaal onrecht en racisme'. Denk bijvoorbeeld aan bewustzijn over onrecht waar minderheden als lhbtiq+'ers mee te maken krijgen.

Woke wordt ook gezien als iets negatiefs. Het zou staan voor doorgeslagen politieke correctheid, bijvoorbeeld van linkse politici en activisten. "Je kan tegenwoordig ook niks meer zeggen", is soms het sentiment.

Het woord wordt daarbij vaak in verband gebracht met de zogeheten cancelcultuur. Ook Derksen deed dat afgelopen week. "Als je één keer uitglijdt in al die jaren en iedereen over je heen valt, is er dus misschien geen plaats meer voor Johan Derksen."

De cancelcultuur, ook wel afrekencultuur genoemd, staat voor het fenomeen dat bekende mensen worden geboycot, bijvoorbeeld na een controversiële uitspraak of grensoverschrijdend gedrag.