Oud-advocaat Max Moszkowicz sr., die donderdag op 95-jarige leeftijd overleed, keerde als enige van zijn familie terug uit Auschwitz. Hij maakte in Nederland de strafrechtadvocatuur en verdedigde met flair grote namen als Cor van Hout, Willem Holleeder en Klaas Bruinsma.

Volgens Max Moszkowicz sr. bestonden echt slechte mensen niet - een standpunt dat voor zowel zijn kinderen als buitenstaanders lastig te begrijpen was. De zoon van een Pools-joodse eigenaar van een manufacturenbedrijf overleefde als enige van zijn familie concentratiekamp Auschwitz.

Hij wist het kamp onder meer te overleven door mee te doen aan bokswedstrijden tussen gevangenen die bewakers organiseerden en omdat zijn vader Pools sprak, de taal die de bewakers ook spraken. Na Auschwitz verbleef tiener Max in nog drie andere concentratiekampen voordat een Canadese soldaat hem na de bevrijding in Maastricht afzette.

Moszkowicz verdiende na de oorlog zijn geld met een fourniturenwinkel, die al snel uitgroeide tot een keten van zes filialen. Daarna ging hij rechten studeren in Nijmegen; in 1958 maakte hij zijn debuut als strafrechtadvocaat.

'Hij had zelf ervaren wat rechteloosheid betekent'

Deze keuze werd mede ingegeven door zijn ervaringen tijdens de oorlogsjaren, vertelde zijn collega en vriendin Carry Knoops in talkshow Op1: "Hij heeft ervaren hoe het is als er rechteloosheid is. Het feit dat je in een situatie terechtkomt waar je niet je zaak voor de rechter kan brengen en je geen advocaat kan vragen je te helpen."

Een deel van zijn geloof in rechtvaardigheid putte Moszkowicz ook uit de Talmoed, het belangrijkste boek binnen het jodendom.

Volgens zijn collega en vriend Geert-Jan Knoops zette Moszkowicz in de Nederlandse advocatuur het strafrecht op de kaart. "Het was geen chique discipline, er werd op neergekeken door beroepsgenoten", vertelde hij in Op1. "Strafrechtadvocaten vertelden wat er in het dossier stond. Hij was de man die verdachten een narratief gaf: je moet de rechter zien te overtuigen wie de verdachte precies is."

Op zijn kantoor bood hij veel jonge mensen kansen

Zijn biograaf Marcel Haenen stelde in radioprogramma Met het Oog op Morgen dat de advocaat "een goede show wist neer te zetten. Hij sprak ook heel zacht, zodat de rechter en officier van justitie op het puntje van hun stoel zaten om hem te volgen."

Moszkowicz werkte heel hard, volgens biograaf Haenen ook om te voorkomen dat de herinneringen aan de oorlogsjaren te veel bleven terugkomen. "Het was arbeidstherapie", aldus de journalist. "Zolang hij bezig was, dwaalden zijn gedachten niet af naar de verschikkingen die hij had meegemaakt."

De vier zoons van Moszkowicz traden allemaal in de voetstappen van hun vader, met wisselend succes. Daarnaast leidde hij op zijn kantoor ook veel jonge mensen op en leerde hij hen de kneepjes van het vak bij. "We mochten hem niet tutoyeren, hij was streng maar sympathiek", vertelde Knoops in Op1. "Hij eiste wel het optimale van zijn mensen."

Moszkowicz had een gevoelige kant die hij nooit toonde

Tegelijkertijd had Moszkowicz ook een gevoelige kant die hij niet in het openbaar toonde, herinnert Carry Knoops zich. "Toen wij hem vertelden dat we gingen trouwen, liep hij de kamer uit: hij moest even bijkomen. Toen hij terugkwam, vertelde hij hoe bijzonder hoe het vond dat zijn kantoor meerdere mensen bij elkaar had gebracht. Dat emotioneerde hem enorm."

De advocaat beleefde, naast zijn liefde voor Jaguars, veel plezier aan het bespelen van de sousafoon en het beoefenen van judo, waar hij een zwarte band in had.

In 2004 kreeg hij een beroerte; sindsdien trad de strafpleiter niet meer op in het openbaar. Dat zijn zonen Bram en Robert later uit de advocatuur werden gezet voor overtredingen, maakte vader Moszkowicz door zijn medische toestand niet bewust meer mee.

Bram Moszkowicz heeft er spijt van dat hij BN'er is
Bram Moszkowicz heeft er spijt van dat hij BN'er is