Het kost meer tijd om operaties die door de coronacrisis zijn uitgesteld in te halen, omdat er niet genoeg mensen zijn die in een operatiekamer kunnen werken. Dat blijkt uit gesprekken die NU.nl voerde met de beroepsverenigingen van de anesthesiemedewerkers, operatieassistenten, chirurgen en anesthesiologen.

Wie doet wat in de operatiekamer?

  • De chirurg is de arts die opereert.
  • De operatieassistent voert verschillende medisch ondersteunende taken uit, waaronder het assisteren van de chirurg. De operatieassistent draagt ook zorg voor de operatie-instrumenten.
  • De anesthesioloog is de arts die voor de narcose en pijnstilling zorgt. Ook zorgt deze arts ervoor dat de patiënt de operatie veilig doorstaat.
  • De anesthesiemedewerker werkt samen met de anesthesioloog. De anesthesiemedewerker bewaakt bijvoorbeeld de vitale functies, zoals de hartslag.

"Als je 80 procent van de mensen hebt, kan je niet 120 procent van de operaties doen die je normaal gesproken doet." Zo vat Nicole Dreessen, voorzitter van de Landelijke Vereniging van Operatieassistenten, de gevolgen van het personeelstekort en het grote aantal zieke medewerkers voor de corona-inhaalzorg samen.

Hoelang het inhalen van de uitgestelde zorg gaat duren en hoeveel operaties er precies nog moeten worden ingehaald, dat weet op dit moment niemand. Maar volgens Caroline van der Marel, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, zijn het er het afgelopen jaar zeker niet minder geworden.

Uit de gesprekken die NU.nl voerde, blijkt dat er al lang een personeelstekort is in de operatiekamer. Dit bestaande tekort wordt nu extra zichtbaar, omdat het hierdoor niet mogelijk is om snel de operatiecapaciteit te verhogen en dus veel extra operaties uit te voeren.

Tekort aan anesthesiemedewerkers en operatieassistenten

Het personeelstekort in de operatiezorg zit niet bij de artsen, maar bij de anesthesiemedewerkers, de operatieassistenten en de verpleegkundigen die na een operatie voor de patiënt zorgen, de recoveryverpleegkundigen.

Jaarlijks zouden er ruim zevenhonderd mensen in het ziekenhuis moeten beginnen aan de opleiding tot operatieassistent om over een aantal jaar geen tekort meer te hebben. Dit waren er vorig jaar maar 241, blijkt uit cijfers van het College Zorg Opleidingen (CZO) en het Capaciteitsorgaan. Hieruit blijkt ook dat er te weinig anesthesiemedewerkers worden opgeleid. Hoeveel recoveryverpleegkundigen er extra nodig zijn, is niet bekend. Daar wordt geen schatting van gemaakt.

Boven op het tekort dat er al was, is er nu een extra hoog ziekteverzuim. Dit komt deels doordat veel mensen die normaal in de operatiekamer werken de afgelopen periode bijsprongen op andere afdelingen in het ziekenhuizen.

"De anesthesiemedewerkers zijn vanwege het grote aantal coronapatiënten deze winter bijna constant ingezet op de intensive care en zodra het iets rustiger wordt, start de inhaalzorg. We maken ons grote zorgen over hoelang mensen dit nog gaan volhouden", aldus Remko ter Riet, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Anesthesiemedewerkers.

Snelle oplossing niet beschikbaar

Geen van de personen die NU.nl sprak, ziet een snelle oplossing om de operatiecapaciteit flink te verhogen. Bernard Elsman, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde, legt uit dat de operatieve zorg in Nederland al heel efficiënt is ingericht. "Je zou nog in het weekend kunnen gaan werken. Maar als je dat met dezelfde mensen moet doen, dan vraag je echt heel veel. Dat houd je niet vol."

Op de iets langere termijn is iedereen het erover eens dat er méér en waarschijnlijk ook anders moet worden opgeleid. Anesthesioloog Van der Marel benadrukt daarnaast dat om operaties door te laten gaan, het belangrijk blijft om ook genoeg ic-, verpleeg- en andere soorten bedden te hebben. Doordat ic- en verpleegbedden bezet werden door coronapatiënten, zijn operaties in de eerste plaats uitgesteld.

"We moeten blijven kijken naar manieren om de operatiecapaciteit minder afhankelijk te maken van de ic-capaciteit", aldus Van der Marel. "We zijn voorlopig nog niet van corona af. "