Wie mee wil doen aan de regeling voor de hiv-preventiepil PrEP kan bij steeds minder GGD's terecht, blijkt woensdag uit cijfers die NU.nl bij het RIVM heeft opgevraagd. Het middel zorgt in het buitenland voor flinke afnames van het aantal besmettingen. Aidsfonds - Soa Aids Nederland wil daarom dat de regeling wordt uitgebreid, maar dat lijkt voorlopig niet te gebeuren.

Wereld Aids Dag

  • Vorig jaar leefden er naar schatting 24.000 mensen met hiv in Nederland. Dertien mensen kwamen te overlijden aan aids.
  • Wereldwijd hebben zeker 37,7 miljoen mensen het virus. Vorig jaar kwamen 680.000 van hen door aids te overlijden.
  • Dankzij goede behandelmethodes is hiv en aids in Nederland geen doodvonnis meer. In grote delen van de wereld is dat nog wel het geval.
  • Elk jaar op 1 december wordt tijdens Wereld Aids Dag stilgestaan bij de strijd tegen aids en wordt er opgeroepen tot meer solidariteit.

Een beperkte groep mannen met een verhoogd risico op hiv kan sinds 2019 via GGD's het hiv-preventiemiddel PrEP en de daarbij horende zorg krijgen. De pillen worden niet vergoed, maar wel aangeboden tegen een veel lager tarief van 7,50 euro per maand.

Aidsfonds - Soa Aids Nederland ziet liever dat PrEP breed beschikbaar komt voor iedereen die dat wil en nodig vindt. "In Nederland hebben we de hiv-epidemie bijna onder controle", zegt woordvoerder Anna Nijsters. "In de laatste stappen naar het einde van hiv kan PrEP de doorslaggevende factor zijn."

De stichting wijst erop dat waar PrEP breed en laagdrempelig beschikbaar is, een grote afname in het aantal hiv-infecties te zien is. Bijvoorbeeld in Londen, waar in een gezondheidskliniek het aantal nieuwe hiv-infecties onder homoseksuele mannen binnen korte tijd met 40 procent daalde. Uit verschillende onderzoeken in de Verenigde Staten, waar PrEP al sinds 2012 wordt ingezet, blijkt bovendien dat het middel bij juist gebruik tot 99 procent beschermt.

GGD Utrecht heeft reservewachtlijst

Uit de cijfers van het RIVM blijkt dat inmiddels 89 procent van de beschikbare plekken bij de GGD's bezet is. Een maand eerder ging het nog om 85 procent. Dit zijn landelijke cijfers: in sommige regio's, zoals Utrecht, is het maximum aantal plekken al bereikt. Daar kunnen geïnteresseerden zich inschrijven voor een reservewachtlijst.

Vanwege de coronapandemie heeft de toelating van nieuwe mensen op veel plekken stilgelegen, licht het RIVM toe. "Maar het is nu overal hervat, met de huidige stijging van het aantal gebruikers tot gevolg." Volgens Nijsters is er ook steeds meer interesse in het gebruik van PrEP.

Mensen die niet bij een GGD terechtkunnen voor de PrEP-regeling, hebben de optie om het middel via de huisarts te krijgen. Dat is echter een stuk duurder: wie PrEP via de huisarts krijgt, betaalt gemiddeld 30 tot 50 euro per dertig pillen uit eigen zak. Bijbehorende tests en driemaandelijkse check-ups gaan af van het eigen risico van de zorgverzekering.

Volgens Aidsfonds - Soa Aids Nederland staan bovendien nog niet alle huisartsen open om PrEP voor te schrijven en het gebruik daarvan te begeleiden. "En naast het financiële aspect, heerst er ook nog schaamte", aldus Nijsters. "Voor sommige mensen is het nog heel ingewikkeld om tegen de huisarts te zeggen dat ze zich willen beschermen tegen hiv."

"De vooroordelen rond hiv moeten we snel beëindigen", benadrukt Nijsters. "Als je behandeld wordt met hiv-remmers, blijf je gezond en draag je het virus ook niet over. Het is van groot belang dat mensen dat weten."

Kabinet verruimde pilot eerder wel

Eind vorig jaar maakte het kabinet wel extra geld vrij om de pilot te verruimen vanwege de vraag uit de doelgroep. Daardoor is er nu ruimte voor 8.500 mensen in plaats van 6.500. "De pilot zal lopen tot medio 2024. Er is geen verdere verhoging van het aantal deelnemers voorzien", aldus een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid.

"Aan het eind van de proef wordt door middel van een evaluatie bekeken hoe de PrEP-verstrekking is verlopen en wat het effect van het middel is in Nederland. Dan zal bepaald worden of, en zo ja hoe, de PrEP-verstrekking opvolging krijgt."

Twee weken geleden bleek uit nieuwe cijfers dat het aantal hiv-diagnoses in Nederland in 2020 met 411 meer dan gehalveerd is ten opzichte van 2015. Volgens Aidsfonds - Soa Aids Nederland is er tot nu toe echter onvoldoende extra daling te zien als gevolg van de inzet van PrEP.

Een op de vijf mensen die in 2020 positief is getest op hiv, was bekend met PrEP. Het overgrote deel zei PrEP niet te hebben gebruikt. Volgens Aidsfonds - Soa Aids Nederland is hier nog winst te halen om een einde te maken aan hiv in Nederland.