Eerder deze week uitte Aleid Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de beschuldiging dat slachtoffers in de toeslagenaffaire door de Raad van State zijn gediscrimineerd. Die beschuldigingen zijn "onjuist, zeer onzorgvuldig en onbehoorlijk", reageert Bart Jan van Ettekoven van de Raad van State vrijdag.

De beschuldiging werd afgelopen woensdag in Nieuwsuur geuit door Wolfsen, de voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens. Hij verweet de bestuursrechters van de Raad van State dat ze nooit vragen hebben gesteld bij het feit dat ze in toeslagenzaken vaak te maken hadden met mensen die een dubbele nationaliteit hebben.

"Het is zo massaal en zo omvangrijk. Als je dat niet hebt gezien, is er iets mis met je waarnemingsvermogen", zei Wolfsen. Hij stelde dat de rechters "onvoldoende hebben doorgevraagd" en dat het hun taak is om discriminatie tegen te gaan. "Als je dat niet doet, werk je mee aan het discrimineren van mensen."

Van Ettekhoven van de Raad van State was "flabbergasted" toen hij de Nieuwsuur-uitzending zag waarin Wolfsen zijn beschuldigingen uitte. Nog diezelfde avond belde hij hem op om hem te vragen waarop hij zij beweringen baseerde, vertelt hij in gesprek met NU.nl. "Maar die uitleg is niet gekomen."

Raad van State presenteerde rapport over eigen rol in de toeslagenaffaire

De bestuursvoorzitter van de afdeling Bestuursrechtspraak reageerde op de beschuldigingen tijdens de presentatie van het rapport waarvoor de Raad van State zijn eigen functioneren in de toeslagenaffaire heeft onderzocht. De Raad van State is de hoogste rechter waarbij burgers terechtkunnen als ze een conflict met de overheid hebben. Veel ouders in de toeslagenaffaire richten zich met hun problemen tot die rechter in de hoop daar alsnog gelijk te krijgen. In veel gevallen volgde de Raad van State echter de strenge lijn van de Belastingdienst.

Wolfsen deed eerder onderzoek naar het functioneren van de Belastingdienst in de toeslagenaffaire en kwam in juli 2020 tot de conclusie dat de afdeling Toeslagen in strijd met de wet "permanent en structureel" aanvragers met een dubbele nationaliteit eruit had gelicht. Uiteindelijk bleek dat op zwarte lijsten - de zogenoemde Fraude Signalerings Voorziening - in totaal 270.000 burgers stonden, van wie velen met een dubbele nationaliteit.

'Wolfsen kwam out of the blue met beschuldigingen'

Volgens Van Ettekoven maakt Wolfsen een denkfout. Het feit dat er zo veel mensen op de zwarte lijsten stonden, wil volgens hem nog niet zeggen dat de Raad van State dat ook kon weten. De reden, volgens hem: bij de Raad van State werden jaarlijks ongeveer honderd zaken behandeld die te maken hadden met toeslagen, en dan ook nog eens door veel verschillende rechters.

In die zaken werd partijen nooit gevraagd of ze een dubbele nationaliteit hadden. Dat was ook niet nodig: voor het recht op toeslag is nationaliteit niet relevant, aldus Van Ettekoven. "We doen er dan ook geen navraag naar. Sterker nog: als we dat wel zouden doen, handelen we in strijd met de Algemene verordening gegevensbescherming (de Europese 'privacywet' AVG, red.). En dat kan mijnheer Wolfsen niet bedoeld hebben."

Van Ettekoven noemt het feit dat de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst de wet heeft overtreden "buitengewoon ernstig". Tegelijkertijd wijst hij erop dat de Raad van State niet werd genoemd in het rapport over de zaak dat Wolfsen eerder uitbracht. Hij begrijpt dan ook niet dat Wolfsen nu "out of the blue" met zijn beschuldigingen komt, "zonder onderbouwing en zonder feitelijke basis".