Het is aannemelijk dat het aantal personen en objecten die langdurig bewaakt en beveiligd moeten worden in toekomst zal toenemen. Dat is het gevolg van onder meer een verharding van de georganiseerde criminaliteit. Dit is een van de conclusies van de commissie-Bos, die onderzoek heeft gedaan naar het zogenoemde stelsel bewaken en beveiligen. Het rapport is woensdag aangeboden aan de Tweede Kamer.

Volgens de commissie moet het stelsel meer menskracht krijgen en aangestuurd worden door een zogenoemde Landelijke Vierhoek bewaken en beveiligen.

Het stelsel moet daarnaast flexibeler worden en beter in staat worden dreigingen in te schatten. En wie beveiligd moet worden, moet beter ondersteund en geïnformeerd worden.

Het huidige stelsel bewaken en beveiligen is zo'n twintig jaar oud en kwam tot stand na de moord op LPF-leider Pim Fortuyn.

De druk op deze organisatie is de laatste jaren flink toegenomen door onder andere een personeelstekort en een verharding van de criminaliteit, maar ook doordat de drempel voor het uiten van bedreigingen via bijvoorbeeld sociale media en het toepassen van geweld is verlaagd. Hierdoor moeten grotere en andere groepen personen en functionarissen worden beveiligd dan voorheen.

Onderzoek naar toekomstbestendigheid

Dat was voor demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) een reden om een onderzoek te laten uitvoeren. Daarbij stond de vraag hoe het stelsel bewaken en beveiligen toekomstbestendig gemaakt kan worden centraal.

Een van de aanbevelingen van de commissie is dat er beter ingespeeld moet worden op (nieuwe) dreigingsontwikkelingen. Volgens de onderzoekers is de huidige coronacrisis een goed voorbeeld van hoe onverwachte situaties kunnen leiden tot onvoorziene bedreigingen van personen als RIVM-directeur Jaap van Dissel.

Ook de moorden op de broer van kroongetuige Nabil B. en diens advocaat Derk Wiersum en vertrouwenspersoon Peter R. de Vries worden in het rapport omschreven als eerder niet voorgestelde vormen van geweld. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) doet nog onderzoek naar deze moorden en de vraag of er fouten zijn gemaakt bij de beveiliging.

Landelijke Vierhoek en taskforce ingericht

Grapperhaus heeft in een Kamerbrief laten weten op een later moment inhoudelijk op het rapport te zullen reageren. Wel wordt direct de geadviseerde Landelijke Vierhoek bewaken en beveiligen ingericht. In deze vierhoek onder leiding van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zijn het Openbaar Ministerie (OM), de Nationale Politie en de Koninklijke Marechaussee vertegenwoordigd.

De Landelijke Vierhoek wordt verantwoordelijk voor het functioneren en de versterking van het stelsel. Ook wordt een tijdelijke taskforce opgericht die onder leiding van de NCTV gaat samenwerken aan het uitwerken van de aanbevelingen en conclusies in het rapport.

De minister heeft eerder al laten weten extra geld vrij te maken voor het versterken van het stelsel bewaken en beveiligen.