Voor het eerst loopt de gemeente Epe mee met een wandeltocht die de gewelddadige ontruiming van het Molukse woonoord Vaassen in 1976 herdenkt, zo blijkt uit een e-mail die in het bezit is van NU.nl. De organiserende Molukse wijkraad van Vaassen ziet het meelopen van burgemeester Tom Horn zaterdag, na 45 jaar zonder toenadering tussen beide partijen, als een eerste stap om de gebeurtenissen in harmonie af te sluiten.

De Molukse wijkraad van de wijk Berkenoord II, zoals woonoord Vaassen na de ontruiming heet, noemt het meelopen van Horn en wethouder Lia de Waard-Oudesluijs van integratie een historische stap. "Dit is de eerste keer dat alle partijen meelopen", zegt Jeftha Pattikawa tegen NU.nl. "Helend en historisch."

Een politiemacht van rond de vijfhonderd agenten viel op aanwijzing van de gemeente Epe op 14 oktober 1976 het woonoord Vaassen binnen. De ongeveer dertienhonderd Molukse bewoners zouden zware vuurwapens in bezit hebben gehad.

Meerdere Molukse bewoners werden bij de ontruiming gearresteerd. Een van hen werd in de hals geschoten, meldde het Reformatorisch Dagblad. Er werden geen vuurwapens aangetroffen. "Mijn moeder werd opgepakt toen ze zwanger was van mij", aldus Pattikawa.

De Molukse bewoners van wat nu Berkenoord II heet en een gemengde wijk is, kregen nooit excuses voor de ontruiming. Daar is de wijkraad ook niet naar op zoek.

"Als de gemeente het Molukse karakter van Berkenoord II zou erkennen, dan zijn we tevreden", zegt Pattikawa. "Maar daarvoor moeten we eerst het gesprek aangaan over wat er in 1976 is gebeurd." Volgens Pattikawa zijn er nog geen constructieve gesprekken tussen de gemeente en de Molukse wijkraad geweest.

Molukse bewoners van woonoord Vaassen oog in oog met politie tijdens ontruiming van houten barakken in de wijk.

Molukse bewoners van woonoord Vaassen oog in oog met politie tijdens ontruiming van houten barakken in de wijk.
Molukse bewoners van woonoord Vaassen oog in oog met politie tijdens ontruiming van houten barakken in de wijk.
Foto: Wikimedia

Gemeente sloopte te veel barakken

In de lezing van de Molukse bewoners van het woonoord was de beschuldiging van illegaal wapenbezit een smoes om Vaassen met de grote politiemacht te kunnen ontruimen en de houten barakken in de wijk te slopen.

"De ontruiming moet gebeuren omdat dat deel van de barakken plaats moet maken voor nieuwbouw voor de Zuid-Molukkers in het woonoord", schreef het Reformatorisch Dagblad op de dag van de ontruiming. Twee dagen na de ontruiming bleek de gemeente Epe negen woningen te veel te hebben gesloopt.

De gemeente ruziede voorafgaand aan de ontruiming met inwoners van Vaassen. Zij wilden hun houten barakken niet verruilen voor stenen woningen.

De bewoners van de barakken gingen er namelijk, 25 jaar nadat Molukse militairen in dienst van Nederland en hun gezinnen in 1951 verplicht van de Molukken naar Nederland hadden moeten emigreren, nog steeds van uit dat hun verblijf in ons land tijdelijk zou zijn. Nederland had ze een eigen Molukse staat beloofd, zo dachten ze. Verhuizen naar stenen woningen zou het verblijf in Nederland een definitief karakter geven.

Vanwege dat tijdelijke karakter werd in Nederland zeer weinig gedaan om de Molukkers goed te laten integreren. Ze werden de eerste jaren afgezonderd opgevangen in leegstaande concentratiekampen zoals Vught en Westerbork. Ook kregen ze geen pensioen en werd niet alle soldij uitgekeerd.

Republiek der Zuid-Molukken niet officieel erkend

In 1950 sloeg Indonesië een poging van Molukse eilanden tot onafhankelijkheid onder de naam Republiek der Zuid-Molukken (RMS) met geweld neer. Dat deed het land kort na de zwaarbevochten eigen onafhankelijkheid tegen een Nederlands leger dat deels bestond uit Molukkers. De RMS erkent Indonesië nog steeds niet als de zittende macht op de Molukken.

Uit boosheid over het uitblijven van een onafhankelijke staat en de in hun ogen slechte behandeling door Nederland, kaapten Molukkers in 1975 een trein bij het Drentse Wijster. Twee jaar later deden Molukse jongeren van de tweede generatie hetzelfde bij De Punt.