De regering moet veel meer vaart maken met de evacuaties van Afghaanse vluchtelingen, vinden vertegenwoordigers van hulporganisaties. Ze schreven een brandbrief en spraken vandaag met Tweede Kamerleden.

"We moeten snel beginnen met evacueren", zegt oud-voorzitter Anne Marie Snels van de Defensievakbond AFMP. "Dat kan. Dat zie je bij andere landen, maar dan moet er wel een wil zijn en die wil lijkt te ontbreken."

Organisaties als Cordaid, VluchtelingenWerk en Free Press Unlimited hebben hun hulp aangeboden aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar het merendeel kreeg daarop nog geen antwoord. "Het is echt van de zotte", aldus Snels.

De briefschrijvers stellen dat haar uitspraken ervoor zorgen dat bij de Nederlandse bevolking het beeld ontstaat van een onmogelijke klus, terwijl evacuaties volgens hen wel degelijk mogelijk zijn. "Wij verwachten van de Nederlandse overheid een praktische aanpak."

Het gaat om 'enkele honderden oud-collega's'

Volgens Snels gaat het in werkelijkheid om "enkele honderden oud-collega's" die op grond van de motie-Belhaj naar Nederland moeten worden geëvacueerd. Volgens die motie moeten tolken en anderen die met de Nederlandse militaire missies hebben samengewerkt en zij die behoren tot risicogroepen zoals mensenrechtenverdedigers en journalisten, naar Nederland worden geëvacueerd.

Na gesprekken met drie kwart van de evacués die nu al in Nederland in de noodopvang zitten, concluderen de briefschrijvers dat tweehonderd directe gezinsleden zijn achtergebleven, maar dat daarbuiten ook veel familieleden gevaar lopen.

Verder zijn er 78 statushouders van wie de familieleden nog in Afghanistan zijn, 150 mensen die hebben gewerkt voor verschillende hulporganisaties of voor Nederlandse media, enkele tientallen medewerkers van EUpol, de Europese politiemissie in Afghanistan, en een nog onbekend aantal oud-medewerkers van Defensie.

Afghanen zonder visum worden door Taliban verhinderd

Een van de grote problemen is dat Afghanen zonder visum of buitenlands paspoort door de Taliban vaak worden verhinderd te vertrekken. Duitsland ondervangt dat door Afghanen de mogelijkheid te geven zich te melden bij de voormalige werkgever zolang de diplomatieke dienst nog geen mogelijkheid heeft om visa en paspoorten te verstrekken. Ook Groot-Brittannië en de Verenigde Staten zijn veel actiever bij het verstrekken van visa dan Nederland.

Ondertussen komen bij de organisaties alarmerende berichten binnen over het lot van achterblijvers. Zo is een man die op de evacuatielijst stond onlangs bij een inval van de Taliban vermoord en raakten familieleden gewond. De man en zijn echtgenote slaagden er eerder niet in naar het vliegveld te komen. Hun twee zonen, van wie eentje minderjarig, werden wel naar Nederland geëvacueerd.

Voor anderen die op de Nederlandse evacuatielijst staan, wordt het steeds onveiliger. Daarom veranderen vrouwen- en mensenrechtenactivisten, journalisten en ook oud-medewerkers van Defensie om de paar dagen van onderduikadres, uit angst te worden ontdekt.

Volgende week woensdag is er opnieuw een debat in de Tweede Kamer over het evacuatiebeleid. Snels hoopt dat de overheid nu alsnog snel in gesprek gaat met de hulporganisaties.