De demonstratie op de Dam tegen de coronamaatregelen trok zondag veel minder betogers dan wordt geclaimd. Op Facebook werd gesproken van 200.000 tot 250.000 aanwezigen. Forum voor Democratie had het over 100.000 en de organisatie telde 50.000 tot 100.000 mensen. Het daadwerkelijke aantal lag een stuk lager: 20.000, meldt de politie in gesprek met NU.nl. Dit is hoe ze tot die berekening kwam en welke kanttekeningen er bij de meetmethode van de organisatie te plaatsen zijn.

Het aantal demonstranten is voor de politie belangrijk om de veiligheid te waarborgen. Voor de organisatie van een protest en de media is het belangrijk hoeveel mensen belang hechten aan het onderwerp van de demonstratie.

Tijdens de aanvraag begin augustus voor het protest Samen voor Nederland in het centrum van Amsterdam ging initiatiefnemer Michel Reijinga van tevoren uit van 5.000 deelnemers, zegt hij tegen NU.nl.

Hoe kwam hij gedurende de demonstratie tot een andere schatting? "Had je mij op zondag om 11.55 uur gevraagd hoeveel mensen er zouden zijn, dan had ik 10.000 gezegd. En die waren er ook om 12.00 uur. Maar er schijnen bussen te hebben vastgestaan, waardoor mensen later kwamen", zegt Reijinga. "Uiteindelijk telden we 50.000 tot 100.000 mensen."

Bekijk hier de video waarop de organisatie van 'Samen voor Nederland' hun telling baseert
219
Bekijk hier de video waarop de organisatie van 'Samen voor Nederland' hun telling baseert

Organisatie wil niet 'bluffen met de aantallen'

Om tot die schatting te komen, baseerde de organisatie achter Samen voor Nederland zich op bovenstaand filmpje van de optocht. "De mars was 35 personen breed en 3,5 kilometer lang. Dat zijn 122.500 mensen", zegt Reijinga. "Natuurlijk vallen er gaten. Ik wil niet bluffen. Ik houd van reële cijfers, dus ik heb het aantal voor de zekerheid omlaag geschroefd naar 50.000 tot 100.000 mensen."

En de 200.000 tot 250.000 dan, waar sommigen over spraken? "Die waren er niet", zegt Reijinga. "Je moet niet bluffen met de aantallen."

Ook de politie sluit zo'n extreem groot deelnemersaantal uit. Wie het over zulke aantallen heeft, "maakt zichzelf heel erg ongeloofwaardig", zegt politiewoordvoerder Rob van der Veen. "De Dam heeft een oppervlakte van 14.000 vierkante meter. Met twee personen per vierkante meter zou je dan een stapel mensen van negen hoog krijgen", lacht hij.

Enorme stoet trekt door centrum Amsterdam tijdens coronaprotest
45
Enorme stoet trekt door centrum Amsterdam tijdens coronaprotest

Maximaal 16.000 mensen op de Dam

Toch valt er ook op Reijinga's voorzichtigste schatting van 50.000 deelnemers een en ander af te dingen. Hij heeft het namelijk over een mars van 35 personen breed, maar in de (complete) video zijn vaak 'maar' tien tot twintig betogers naast elkaar te zien. Bovendien is de totale lengte van de stoet niet op te maken uit de video. Dat maakt het sowieso lastig om een betrouwbare inschatting te maken op basis van de beelden.

Ook Joeri Sterringa, crowdmanager bij de politie, concludeert dat een aantal van 50.000 een te hoge schatting is. Hij telde zondag zo'n 20.000 demonstranten in Amsterdam. "Het kunnen er ook 19.000 of 21.000 zijn geweest, maar bij lange na geen 50.000", zegt hij. Laat staan 100.000 dus.

Om het aantal mensen in een bepaald gebied te berekenen, gebruikt Sterringa het openbare online hulpmiddel MapChecking, een tool die gebruikmaakt van de kaarten van Google. Hierop kan hij een gebied - in het geval van zondag de Dam en omliggende straten - intekenen.

Ook kan hij invoeren hoeveel mensen er gemiddeld op een vierkante meter staan. Zondag waren dat gemiddeld twee personen per vierkante meter, zo vertelden videobeelden uit de stad en politieagenten op straat hem. Vervolgens rolde daar het getal van circa 16.000 mensen uit die op en rond de Dam stonden.

Veel meer mensen konden daar volgens Sterringa ook niet meer bij. Aan de paleiszijde stonden zondag hekken.

De Dam in Amsterdam stond zondag nagenoeg vol.

De Dam in Amsterdam stond zondag nagenoeg vol.
De Dam in Amsterdam stond zondag nagenoeg vol.
Foto: ANP

Protestmars zwol aan tot 20.000 mensen

Maar de demonstratie vond natuurlijk niet alleen op de Dam plaats. Er was immers ook nog de protestmars. Mensen die op het Damrak hadden gestaan, sloten zich hierbij aan.

Rond 13.00 uur begon de stoet vanaf de Dam te lopen. "Allemaal gingen ze door de Paleisstraat, daar ging zo'n 400 man per minuut doorheen. Toen dat na bijna een uur stopte, heb ik een punt gezet en het totale aantal mensen doorgerekend en op 20.000 gezet", legt Sterringa uit.

Politiewoordvoerder Van der Veen vult aan: "Als er onderweg mensen later zijn aangesloten, waren dat er geen duizenden."

"Normaal maken we ook gebruik van drones, maar die waren zondag allemaal in Zandvoort", zegt Sterringa. Toch weet hij zeker dat hij mét de technische hulpmiddelen niet tot een andere slotsom was gekomen.

Het online hulpmiddel MapChecking helpt je berekenen hoeveel mensen in een bepaald gebied kunnen staan.

Het online hulpmiddel MapChecking helpt je berekenen hoeveel mensen in een bepaald gebied kunnen staan.
Het online hulpmiddel MapChecking helpt je berekenen hoeveel mensen in een bepaald gebied kunnen staan.
Foto: MapChecking

Politie: Geen belang om andere aantallen te noemen

Tot slot heeft de politie er volgens Van der Veen geen belang bij om het aantal mensen dat op een demonstratie afkomt te bagatelliseren. Wel wil de politie vanwege de veiligheid weten hoeveel mensen er zijn en hoe dicht zij op elkaar staan.

Mocht het te druk worden, kan de politie ervoor kiezen bepaalde straten af te sluiten. De gemeente kan eventueel besluiten om mensen te adviseren niet meer naar een drukke plek te komen. Dat gebeurde zondag ook.

Ook maken de instanties van tevoren een inschatting van het aantal mensen dat op een betoging afkomt. "Komen er vijfhonderd mensen naar een demonstratie, dan tuigen we geen heel circus op. Maar bij een groter protest, zoals Samen voor Nederland afgelopen zondag, bemenst de politie de Uniform Commando Kamer (UCK) met onder anderen een crowdmanager", aldus Van der Veen.