In de directe omgeving van Tata Steel Nederland in IJmuiden daalt vaker ongewenste stof neer dan daarbuiten. Dat concludeert het RIVM donderdag op basis van nieuw onderzoek. Het neergedaalde stof bevat relatief veel polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en metalen, zoals ijzer, mangaan, vanadium en chroom. Met name de hoeveelheden lood en PAK zijn "ongewenst voor de gezondheid van kinderen", schrijft het RIVM, dat meldt dat ten minste een deel van het stof bij Tata Steel vandaan komt.

Het onderzoek is uitgevoerd op 29 buitenlocaties in de omgeving van Tata Steel en op 12 locaties in woningen. In Wijk aan Zee, Beverwijk, Velsen-Noord en IJmuiden zijn hoeveelheden PAK en metalen in het neergedaalde stof gemeten die twintig tot honderd maal hoger liggen dan buiten de regio IJmond, meldt het RIVM. In woningen in Wijk aan Zee zijn ook grotere hoeveelheden PAK en metalen gevonden.

Het neergedaalde stof wordt veelal aangetroffen op bijvoorbeeld vensterbanken en speeltoestellen. Kinderen komen via hun huid in contact met het stof of hebben het op hun vingers die ze in hun mond doen.

Volgens het RIVM moet de blootstelling aan deze stoffen "zo veel mogelijk" beperkt worden, omdat de hoeveelheden PAK en lood ongewenst zijn. Het zou bij kinderen voor ontwikkelingsstoornissen kunnen zorgen. Wat betreft de andere metalen in het stof verwacht het RIVM "geen gezondheidsrisico".

Demissionair staatssecretaris Steven van Weyenberg (Infrastructuur) vindt het "zeer zorgelijk" dat bewoners rondom de staalfabriek van Tata Steel bij IJmuiden veel meer schadelijke stoffen binnenkrijgen dan mensen die ergens anders wonen. "Dit kan zo niet en moet echt anders", schrijft hij in een verklaring.

"We begrijpen dat omwonenden en met name de inwoners van Wijk aan Zee zich naar aanleiding van dit rapport zorgen maken over hun gezondheid en die van hun kinderen en delen deze zorg", zegt Tata Steel in een reactie. "Dit rapport onderstreept de noodzaak om te komen tot een gezondere leefomgeving. Wij nemen daarin onze verantwoordelijkheid."

Veel specifieke gezondheidsklachten in regio IJmond

In april meldde de provincie Noord-Holland op basis van eerder onderzoek van het RIVM dat in de regio IJmond veel meer specifieke gezondheidsklachten voorkomen dan op andere plekken in Nederland.

Het gaat vooral om buik- of maagklachten, misselijkheid of braken, last van de ogen, pijn of druk op de borst, hoofdpijn, duizeligheid, benauwdheid en jeuk. Daarnaast komen chronische aandoeningen aan het hart, longkanker en diabetes relatief vaker voor. In de regio wonen ongeveer 150.000 mensen.

In mei werd namens bijna elfhonderd mensen en acht stichtingen aangifte tegen Tata Steel gedaan. De ondertekenaars van de aangifte verwijten de staalfabriek "willens en wetens zeer zorgwekkende en kankerverwekkende stoffen" te blijven uitstoten.

Daarop kondigde Tata Steel Nederland aan de komende drie jaar werk te zullen maken van projecten die de overlast van stofuitstoot en een nare geur moeten verminderen. In 2023 moeten de meeste projecten afgerond zijn. In de oorspronkelijke planning was daarvoor de periode tussen 2022 en 2030 ingeruimd.

Stichtingen bezorgd over houding RIVM en GGD

In de afgelopen weken heeft een groep stichtingen met drones en onderwaterrobots de uitstoot en lozingen van Tata Steel gemeten. Zij vinden dat de plaatselijke GGD en het RIVM gevoelig zijn voor de lobby van Tata Steel en daarom geen onderzoek doen naar de verhoogde kans op kanker en andere ziektes in de omgeving van het staalcomplex.

"Uitingen dat wij gegevens achter zouden houden en niet mee zouden willen werken aan onderzoeken, herkennen wij absoluut niet", zei Tata Steel in juli in een reactie.