Boeken, podcasts, een film: waar draait de Deventer moordzaak ook alweer om?
Door Eimert Pruis31 aug 2021 om 13:44
Na boeken en een razend populaire podcast gaat donderdag een speelfilm over de Deventer moordzaak in première. Waar draait de zaak die dik twintig jaar geleden begon ook alweer om?
In het kort
In september 1999 werd weduwe Jacqueline Wittenberg in Deventer vermoord.
Belastingadviseur Ernest Louwes werd veroordeeld voor de moord en zat acht jaar vast.
Opiniepeiler Maurice de Hond denkt dat Michaël de Jong, oftewel 'de klusjesman', de daadwerkelijke dader is.
In 2006 werd naar aanleiding van informatie van De Hond een nieuw onderzoek gestart.
De informatie van De Hond leidde niet tot een veroordeling. Wel moest hij een schadevergoeding betalen aan 'de klusjesman' wegens smaad.
In 2014 is een nieuw onderzoek gestart, dat nog niet is afgerond.
Op de avond van 23 september 1999 werd weduwe Jacqueline Wittenberg in haar woning in Deventer gewurgd en met messteken om het leven gebracht. Twee dagen later vond de politie haar lichaam in haar woonkamer, na een melding van de kapster van de weduwe. Zij raakte ongerust nadat Wittenberg niet op een afspraak was verschenen.
Hoofdverdachte is Ernest Louwes, Wittenbergs belastingadviseur die op haar geld uit zou zijn. De verdenking tegen Louwes werd in het begin gebaseerd op twee dingen. Uit telefoondata bleek dat de belastingadviseur voor het laatst telefonisch contact heeft gehad met de weduwe en dat hij op het moment van het telefoontje in Deventer was. Door een geurproef werd ook een link gelegd tussen Louwes en het veronderstelde moordwapen, een mes dat op 1 kilometer van het huis werd gevonden.
In december 2000 veroordeelde het gerechtshof Louwes tot een gevangenisstraf van twaalf jaar. De Hoge Raad wilde dat de zaak opnieuw werd beoordeeld toen bleek dat de geurproef onbetrouwbaar was. In 2004 kwam het Openbaar Ministerie (OM) met nieuw bewijs: DNA-sporen van Louwes op de blouse van de weduwe. Op basis van dit bewijs moest hij alsnog de gevangenis in.
Opiniepeiler Maurice de Hond denkt dat Michaël de Jong, oftewel 'de klusjesman', de daadwerkelijke dader is. | Beeld: ANP
Schijnbaar uit het niets bemoeide opiniepeiler Maurice de Hond zich in 2006 met de zaak en opperde hij een heel ander scenario met een andere verdachte. Volgens De Hond is Louwes onschuldig en zijn er veel fouten gemaakt in het strafrechtelijk onderzoek. De door De Hond verzamelde informatie wees naar Michäel de Jong als dader. Een klusjesman die af en toe voor de weduwe werkte.
Een van de aanleidingen voor De Hond om zich met de zaak te bemoeien was dat een begraafplaatsbeheerder verklaarde dat hij 'de klusjesman' bij het graf van de weduwe had zien lopen met een etui. Even later was de etui verdwenen. De Hond dacht dat het moordwapen in het graf verborgen was en bij tests ving een metaaldetector inderdaad iets op. Na opening van het graf bleek het echter om een stuk oud ijzer te gaan.
Volgens De Hond zou justitie fouten hebben gemaakt bij het juridisch gebruik van de DNA-sporen op de blouse. Die sporen zouden niet noodzakelijk dadersporen hoeven zijn. Maar dit argument werd door experts van tafel geveegd omdat ook DNA werd ontdekt onder de nagels van het slachtoffer. Er volgde daarom geen heropening van de zaak.
In 2007 werd De Hond wegens smaad veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding. Ook werd bepaald dat hij 'de klusjesman' niet meer in verband mag brengen met de dood van de weduwe Wittenberg.
Het kwaad was toen al geschied: mede door De Hond doken de media op de Deventer moordzaak en werd 'de klusjesman' publiekelijk veroordeeld. In 2002 zorgde een uitzending van Netwerk gemaakt door Bas Haan voor landelijke bekendheid van de zaak. Veel uitzendingen van De Wereld Draait Door werden gewijd aan de dood van de weduwe en de centrale vraag was of Louwes wel de dader was. 'De klusjesman' werd daarbij lange tijd aangewezen als de echte moordenaar.
Nieuwsuitzendingen, krantenartikelen en veel boeken volgden. Louwes schreef zelf ook een boek: Schuldig; mijn verhaal over de Deventer moordzaak. Later werden er weer stukken gepubliceerd over de media-aandacht. Ook kwamen recentelijk podcasts uit over de Deventer moordzaak, zoals de reeks De Deventer Mediazaak.
Donderdag komt de langverwachte speelfilm over de Deventer moordzaak uit: De Veroordeling. Daarin wordt duidelijk stelling genomen: 'de klusjesman' is 100 procent onschuldig, maar de media hadden hem al wel publiekelijk veroordeeld.
Juridisch staat inmiddels wel vast dat Louwes de moordenaar is van de weduwe Wittenberg. Dat neemt niet weg dat het boek nog steeds niet helemaal gesloten is. Bij introductie van een nieuwe wet in 2013 zag de advocaat van Louwes, Geert-Jan Knoops, zijn kans. De Wet herziening ten voordele van de gewezen verdachten biedt de kans een zaak te heropenen als er bijvoorbeeld technisch betere opsporingsmethoden zijn. Knoops kreeg een nieuw onderzoek. De Hoge Raad kwam echter weer tot dezelfde conclusie. Wat justitie betreft case closed. Knoops was alleen niet tevreden over dat nieuwe onderzoek omdat de Hoge Raad het te veel 'gestuurd' zou hebben.
Daarop werd besloten dat een speciaal coldcaseteam uit Amsterdam met open vizier naar de zaak zou kijken. Tegelijkertijd mocht Louwes het DNA-onderzoek in de Verenigde Staten laten overdoen. Mocht daaruit blijken dat het onderzoek niet helemaal goed is uitgevoerd, dan zou dat alsnog tot heropening van de zaak kunnen leiden.
Opiniepeiler Maurice de Hond denkt dat Michaël de Jong, oftewel 'de klusjesman', de daadwerkelijke dader is. | Beeld: ANP
