Het demissionaire kabinet roept provincies en gemeentebesturen op alles op alles te zetten om meer opvangplekken voor asielzoekers en huisvesting voor vergunninghouders te creëren. Door de verhoogde instroom uit onder meer Afghanistan dreigen de locaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) binnen enkele weken al helemaal vol te zitten.

Dat schrijven demissionair minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) en demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie) woensdag in een brief aan de lokale besturen. Van de 29.000 plekken die het COA heeft, zijn er nu 27.000 bezet.

Niet alleen de situatie in Afghanistan zorgt volgens de bewindspersonen voor een toename van de asielinstroom in Nederland. Zo hebben COVID-19 gerelateerde maatregelen in veel landen geleid tot economische crises, zoals Tunesië, Libanon en Turkije. "Sommige van deze landen vangen zelf ook veel migranten op waardoor het risico op secundaire migratie bestaat."

Ook schuwen sommige landen volgens het kabinet niet om asielmigranten bewust richting de EU te doen bewegen. "De situatie op de grens tussen Belarus en Litouwen is hier het meest sprekende, maar zeker niet het enige, voorbeeld van."

Crisisopvang laatste optie

Als het niet lukt meer plekken te creëren voor asielzoekers, of huisvesting te vinden zodat mensen die al een verblijfsvergunning hebben kunnen doorstromen, is crisisopvang de enige oplossing die overblijft. "Daarbij kunt u denken aan het lokaal opvangen van personen op tijdelijke locaties die daar niet voor bedoeld zijn, in de eerste plaats in sporthallen waar slechts minimale voorzieningen zijn", is te lezen in de brief.

Dat levert "ongewenste druk" op de samenleving op en het draagvlak voor het opvangen van asielzoekers komt ermee "onder druk" te staan. "We willen daarom dit uiterst onwenselijke scenario samen met u absoluut voorkomen."

Het COA en het Rijksvastgoedbedrijf hebben locaties in kaart gebracht waar snel tijdelijke woningen voor vergunninghouders kunnen worden neergezet, zoals containerwoningen. Ook wordt er samen met onder andere woningcorporatiekoepel Aedes en bouwbedrijven gekeken wat voor andere gebouwen snel geschikt kunnen worden gemaakt om in te wonen. Voor de exploitatie en het beheer van zulke woningen zijn de lokale besturen nodig.

Er zitten momenteel zo'n zesduizend vergunninghouders langer in de asielopvang dan de bedoeling is: normaal moeten deze mensen binnen veertien weken doorstromen. Onder hen zijn alleenstaande vergunninghouders. Voor deze groep wordt ook gekeken naar "onorthodoxe maatregelen", zoals huisvesting in hotels die door het lagere aantal toeristen deels leegstaan.