Hoge hekken moesten voorkomen dat de wolf Nationaal Park De Hoge Veluwe zou binnendringen. Deze week bleek dat de omheining het dier niet kon tegenhouden. De beheerders van het gebied maken zich grote zorgen nu er een wolf rondloopt en er ook al dode moeflons gevonden zijn. Maar zijn die zorgen terecht?

"Rampzalig", zo noemde Jakob Leidekker de komst van de wolf naar De Hoge Veluwe. Volgens de parkbeheerder van De Hoge Veluwe zal de moeflon (een soort schaap) verdwijnen uit het park, wat weer gevolgen heeft voor het landschap van het gebied.

Als alle moeflons - het zijn er ruim tweehonderd - worden gedood door de wolf, gaat het landschap op De Hoge Veluwe inderdaad veranderen.

"Zonder begrazing groeit de heide snel dicht met dennetjes en berken", legt emeritus hoogleraar natuurbeheer Frank Berendse uit. Dat zou wel zorgelijk zijn, want "de afwisseling tussen bos en heide maakt de Veluwe aantrekkelijk".

Verschil tussen Hoge Veluwe en Veluwe

  • De Hoge Veluwe is een van de ruim twintig Nationale Parken in Nederland. Het hele park is omheind en alleen te betreden door een kaartje te kopen.
  • De Hoge Veluwe ligt op het zuidelijke deel van de Veluwe, waar je wel gewoon gratis kan komen.
  • Op De Hoge Veluwe leven naast edelherten en wilde zwijnen ook moeflons. De schapen zijn honderd jaar geleden uitgezet in het gebied.
  • Moeflons komen oorspronkelijk niet voor in Nederland, maar op Sardinië en Corsica. De dieren zijn dan ook uitheems. De wolf is wel inheems, ondanks dat het roofdier 150 jaar uit Nederland weg was.

Behoud van biodiversiteit belangrijk

Han Olff, hoogleraar Ecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), noemt de Veluwe een "mozaïek van bos, heide en stuifzand", waar allerlei bijzondere - inheemse - soorten leven. Voor het behoud van biodiversiteit is het belangrijk dat die gebieden niet dichtgroeien met allerlei planten.

"De heide is in Nederland altijd bedreigd geweest", zegt emeritus hoogleraar Berendse. "De klapekster en de duinpieper zijn verdwenen. Dat zijn belangrijke soorten die Nederland is kwijtgeraakt, onder meer door het dichtgroeien van de heide."

Voor het behoud van verschillende landschappen is begrazing dus belangrijk. Maar niet alleen met de moeflon is dat voor elkaar te krijgen. Elders op de Veluwe gebeurt dat op andere manieren, weet Olff. "Op de Noord-Veluwe, de Veluwezoom en in het Deelerwoud grazen runderen en schapen." Gebieden waar de moeflon dus niet leeft, maar die volgens de hoogleraar toch "het karakteristieke landschap van de Veluwe" hebben.

Berendse noemt begrazing door schapen ook als optie. "Met een herder en honden. De kudde kan dan 's nachts naar een schaapskooi gaan of gewoon een open stuk waar een elektrisch raster omheen wordt gezet, zodat wolven er niet bij kunnen."

Ook zogeheten 'dennenscheerders' helpen al tientallen jaren met het openhouden van de Veluwe. Het zijn vrijwilligers die onder toezicht van een boswachter dennetjes uit de heide trekken.

Op De Hoge Veluwe leven ruim tweehonderd moeflons.

Op De Hoge Veluwe leven ruim tweehonderd moeflons.
Op De Hoge Veluwe leven ruim tweehonderd moeflons.
Foto: Getty Images

Elk jaar worden er ook moeflons afgeschoten

Overigens wil De Hoge Veluwe ook weer niet dat er te veel moeflons in het gebied lopen. Elk jaar worden tientallen jonge moeflons geboren en wordt een deel van de kudde jaarlijks afgeschoten.

De Hoge Veluwe is al decennia lang een bekend jachtgebied voor jagers. In die zin betekent de komst van de wolf een concurrent voor hen, aangezien het wild nu ineens wél een natuurlijke vijand heeft. "De wolf neemt de rol van de jager over", concludeert Olff.

Ook op andere delen van de Veluwe wordt wild (edelherten en wilde zwijnen) jaarlijks afgeschoten, bij gebrek aan voldoende natuurlijke vijanden. Daar leven meerdere wolven; zo'n vijftien in totaal. Maar die krijgen het niet voor elkaar om het overschot aan duizenden wilde dieren op te eten.

Wildcamera filmt grote wolvenfamilie op Noord-Veluwe
65
Wildcamera filmt grote wolvenfamilie op Noord-Veluwe

Noodzaak van moeflon vooral kwestie van smaak

Je kunt je afvragen of het jagen op wild, het uit het buitenland halen van grazers en het zelf in stand houden van verschillende landschappen hoort bij wilde natuur. Want waarom niet gewoon de natuur haar gang laten gaan?

Het is een discussie die nu niet alleen rondom De Hoge Veluwe speelt, maar ook bijvoorbeeld rond de Oostvaardersplassen, toen daar in strenge winters te weinig voedsel voor de grote grazers was en er ophef ontstond omdat de dieren in eerste instantie niet werden bijgevoerd.

Of het erg is dat de moeflon van De Hoge Veluwe verdwijnt is dan ook vooral een kwestie van smaak, vindt zowel Olff als Berendse. "Maar in het kader van de biodiversiteit is het belangrijk dat open landschappen behouden blijven. Of dat dan gebeurt door de moeflon of op een andere manier, dat maakt niet zo veel uit", besluit Berendse.