Meerdere treinen konden deze week niet rijden vanwege een personeelstekort bij de verkeersleiding van ProRail. De spoorbeheerder kampt al langer met een gebrek aan voldoende verkeersleiders. Eerder dit jaar vielen ook al treinen uit door onderbezetting. Vijf vragen over het personeelsprobleem bij de verkeersleiding van ProRail.

Wat is er aan de hand?

  • Woensdag leidde een ziekmelding op de verkeersleidingspost ertoe dat van 's ochtends vroeg tot diep in de middag minder treinen reden rond Utrecht Centraal.
  • Donderdagavond kwam het treinverkeer stil te liggen tussen Utrecht, Arnhem, Ede-Wageningen, Barneveld en Rhenen na een ziekmelding. Als gevolg daarvan konden geplande werkzaamheden niet doorgaan.
  • Vrijdag kon de sprinter tussen Driebergen-Zeist en Veenendaal Centrum niet rijden.
  • Vrijdagmiddag kwamen daar de intercity's tussen Amsterdam en Amersfoort bij.
  • 17 juni reden minder treinen rondom Amersfoort als gevolg van ziekteverzuim bij de verkeersleiding van ProRail.

Wat is de oorzaak van het personeelstekort?

De voornaamste oorzaak is dat er aan de ene kant personeelsleden met pensioen gaan of doorstromen naar een andere functie en het aan de andere kant heel lastig is om nieuwe mensen te vinden, zegt een woordvoerder van ProRail.

Het probleem speelt met name bij de verkeersleidingspost in Utrecht, dat het drukste deel van het Nederlandse spoor voor zijn rekening neemt. "Woensdag hadden we te maken met een ziekmelding. Normaal kunnen we dat wel opvangen, maar nu helaas niet. We zitten erg dun in ons jasje", zegt hij.

In hoeverre speelt corona een rol?

"Het maakt ons een stuk voorzichtiger. Waar je normaal kunt doorwerken bij een snotneus, moet je nu thuisblijven. Het zorgt voor een extra factor, maar het probleem van de onderbezetting speelt al langer", aldus de woordvoerder.

Zag ProRail de pensioengolf niet aankomen?

"Nu kunnen we misschien zeggen dat we extra vaart hadden moeten zetten achter het personeelsbeleid. Al wisten we een aantal jaren geleden niet dat we in zo'n krappe arbeidsmarkt terecht zouden komen. Natuurlijk kijken we ook naar onszelf. Hoe hadden we dit beter kunnen doen en hoe kunnen we dit in de toekomst beter doen?"

Vakbond FNV Spoor vindt dat ProRail beter had moeten anticiperen op de uitstroom van personeelsleden. "Wij roepen dit al zes jaar", zegt bestuurder Henri Janssen. "Je kunt mij niet vertellen dat als je 24/7 het spoor veilig kunt houden, je niet kunt zien aankomen dat mensen met pensioen gaan", zegt hij. "Dat kan geen verrassing zijn. Je hebt als organisatie redelijk in de smiezen wanneer iemand jarig is."

De verkeersleidingspost van ProRail in Utrecht.

De verkeersleidingspost van ProRail in Utrecht.
De verkeersleidingspost van ProRail in Utrecht.
Foto: ANP

Waarom lukt het niet om genoeg treindienstleiders te vinden?

"Het is heel lastig om nieuwe mensen te vinden. De opleiding tot treindienstleider duurt negen maanden en de kans dat iemand niet slaagt, is groot. Dus kiezen mensen eerder voor zekerheid, voor een baan waar ze gelijk aan de slag kunnen", licht de zegsman toe.

De verkeersleiding heeft momenteel zestig vacatures openstaan. Daar komen volgens de woordvoerder duizenden sollicitanten op af, maar het merendeel valt vroegtijdig af. Ongeveer honderd mensen zitten nu in de (betaalde) opleiding, waarvoor gemiddeld zo'n 5 procent slaagt. "De opleiding is echt pittig, vergelijkbaar met die van de luchtverkeersleiding", zegt hij.

In Nederland rijden de treinen op een automatisch systeem. "Als er niets aan de hand is, monitor je. Dat kan uren achter elkaar zo doorgaan, maar als er opeens een incident is, moet je van 0 naar 100 gaan en direct kunnen handelen. Dat kunnen niet veel mensen", aldus de woordvoerder.

Wat doet ProRail om het tekort aan te pakken?

ProRail heeft het wervingsbudget opgeschroefd en gaat ook de opleidingscapaciteit uitbreiden. Ook probeert de spoorbeheerder recent gepensioneerden en treinverkeersleiders die inmiddels elders in de organisatie werken, tijdelijk weer in te zetten op locaties waar ze hard nodig zijn.

Verder spijkert ProRail op korte termijn treindienstleiders uit andere delen van het land bij over het Utrechtse spoornetwerk. Collega's kunnen namelijk niet zomaar bijspringen. "Daarvoor moet je echt kennis hebben van bepaalde stukken spoor".

Uiteindelijk denkt ProRail in 2023 weer op volle oorlogssterkte te zijn. Tot die tijd is de verwachting dat er vaker treinen gaan uitvallen door het personeelstekort. Al zal ProRail er volgens de zegsman alles aan doen om dat te voorkomen.

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.