Niet de Spaanse autoriteiten, maar het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) gaat de fatale mishandeling op Mallorca onderzoeken en de mogelijke verdachten zo nodig vervolgen. Dat het Spaanse onderzoek aan Nederland is overgedragen is een bijzonder, maar logisch besluit, zeggen strafrechtdeskundigen tegen NU.nl.

"Dat het gebeurt, is bijzonder", zegt universitair docent strafrecht Laura Peters van de Rijksuniversiteit Groningen. Het uitgangspunt van de strafwet in Spanje is, net als in Nederland, dat wanneer strafbare feiten zich in een land voordoen, de berechting ervan ook daar plaatsvindt. In dat geval zouden de Nederlandse mogelijke verdachten voor de Spaanse rechter worden gebracht.

Toch lag het besluit wel voor de hand, zegt Peters. "Als een Nederlandse burger zich in het buitenland schuldig maakt aan wat wij in Nederland als misdrijf zien, dan heeft Nederland het recht om onderzoek te doen, mits het feit in het buitenland ook strafbaar is. Dat is in dit geval duidelijk." Daarbij komt ook dat niet alleen de mogelijke verdachten Nederlands zijn, maar ook het 27-jarige slachtoffer.

Ook Pieter Verrest, hoogleraar strafrecht aan de Erasmus School of Law, noemt het overdragen aan Nederland "een logische keuze".

"Dat de mishandeling op Mallorca is gebeurd, zou over het algemeen reden zijn voor Spanje om de vervolging zelf te willen doen. Maar ga je het rijtje af: waar is het feit gepleegd, waar bevinden de verdachten zich, welke nationaliteit hebben de verdachten, waar komt het slachtoffer vandaan en waar moet het bewijsmateriaal worden verzameld, dan wijzen veel van die criteria naar Nederland."

In het kort: wat gebeurde er op Mallorca?

  • Op de vroege ochtend van 14 juli worden passanten aangevallen door een groep Nederlanders in El Arenal, een badplaats nabij Palma de Mallorca.
  • De 27-jarige Carlo wordt onder meer tegen zijn hoofd getrapt en overlijdt enkele dagen later in het ziekenhuis.
  • De mogelijke daders zijn na het delict op het vliegtuig naar Nederland gestapt. De Spaanse politie houdt wel een groepsgenoot aan, maar hij wordt later weer vrijgelaten omdat hij niet zou hebben meegedaan aan de mishandeling.
  • In Nederland doen nog twee slachtoffers aangifte van mishandeling. Het OM onderzoekt ook deze mishandeling en kijkt of deze in verband kan worden gebracht met de fatale mishandeling, die op dezelfde ochtend plaatsvond.

Ook praktische overwegingen spelen rol

De Spaanse autoriteiten lieten al kort na de mishandeling weten een beroep te willen doen op Nederland voor hulp bij het onderzoek. Dat Nederland het onderzoek nu volledig overneemt, heeft ook met praktische overwegingen te maken.

Het delict in Spanje is gepleegd, en het eerste bewijsmateriaal is in Spanje verzameld. "Om die redenen zou het misschien logisch zijn om in Spanje verder te gaan", zegt Verrest.

"Maar dan zou Spanje een Europees aanhoudingsbevel hebben moeten sturen voor uitlevering van de verdachten en rechtshulp moeten vragen aan Nederland om hier de teruggekeerde getuigen te verhoren." En nadat de Nederlandse verdachten in Spanje zouden zijn berecht, moeten ze weer terug naar Nederland omdat in Europese regels is vastgelegd dat de daders hun eventuele straf in Nederland kunnen uitzitten.

"In dit geval is het denk ik voor iedereen eenvoudiger om de zaak naar Nederland te halen", zegt ook Peters. Door het besluit zou de zaak rondom de fatale mishandeling ook juist sneller kunnen gaan, legt ze uit. "In Spanje duren dit soort strafzaken langer dan in Nederland. Spanje kent een ander soort strafproces, waarbij bijvoorbeeld alles op de zitting wordt gepresenteerd en verhoren erg lang duren. In Nederland wordt de zaak meer behandeld op basis van het dossier."

Dossier Spaanse politie is vertrekpunt Nederlands onderzoek

Nederland heeft het onderzoek nu officieel overgenomen, legt Verrest uit. "Dat betekent dat Spanje de zaak niet meer mag vervolgen. Dus Spanje kan niet over een paar maanden zeggen: we willen bij nader inzien toch nog iets met de zaak."

De komende weken gaat het OM het Spaanse dossier vertalen en onderzoeken. Peters: "Daarna gaat de zaak gevoerd worden zoals we altijd doen. De verdachten zullen gehoord worden, er gaat forensisch onderzoek bij worden betrokken en er wordt gekeken naar wat de Spaanse politie voor onderzoek heeft verricht. Dat dossier is ook het vertrekpunt van het onderzoek."

Nabij de plek waar de fatale mishandeling heeft plaatsgevonden zijn bloemen gelegd.

Nabij de plek waar de fatale mishandeling heeft plaatsgevonden zijn bloemen gelegd.
Nabij de plek waar de fatale mishandeling heeft plaatsgevonden zijn bloemen gelegd.
Foto: NU.nl

Nederlandse straf zou mogelijk niet veel van Spaanse afwijken

Op sociale media reageren mensen boos op het besluit de zaak naar Nederland te halen. Er klinken geluiden dat de mogelijke verdachten door dit besluit minder streng zouden worden gestraft. De wettelijke strafmogelijkheden verschillen echter niet substantieel in beide landen, zegt Peters. Maar of de straf van de Nederlandse rechter uiteindelijk hoger of lager wordt dan wat een Spaanse rechter op zou leggen, hangt af van veel omstandigheden.

"Wel is het zo dat wanneer de verdachten in Spanje terecht zouden staan, de uitkomst wat onvoorspelbaarder is", aldus Peters. "Dat komt doordat Spanje in dit soort zaken werkt met een jury en die kan wat grilliger zijn. De jury bepaalt of opzet op de dood wordt aangenomen of niet. In Nederland is de rechtspraak hierover wat constanter."

Verrest: "Zeker als we het over dit soort zware geweldsdelicten hebben, zullen de straffen mogelijk niet veel van elkaar afwijken."

Op dit moment worden op internet de namen gedeeld van mensen van wie wordt gezegd dat ze met het delict te maken zouden hebben, hoewel dit niet is bevestigd. Ook dat zou van invloed kunnen zijn op de strafmaat, zegt Peters. "Of dat gebeurt hangt wel af van de persoonlijke omstandigheden van de verdachten, bijvoorbeeld van hun leeftijd en hoe ernstig de inbreuk op hun privacy hierdoor is."

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.