Door de flinke regenval in het zuidoosten van Nederland en in Duitsland worden dit weekend hoge waterstanden verwacht in met name de Maas en de Rijn. Waterschappen en Rijkswaterstaat bereiden zich voor op waterstanden die wel eens boven de 14 meter boven NAP kunnen uitkomen. Dat zijn "uitzonderlijke standen" voor de tijd van het jaar, zeggen ze in gesprek met NU.nl.

"Waterstanden die we jarenlang niet hebben gehad in de zomer", zo beschrijft een woordvoerder van Rijkswaterstaat de situatie van de komende dagen. De hoge waterstanden op dit moment zijn een gevolg van de hevige neerslag in de stroomgebieden van de rivieren. Onder meer in Duitsland en Limburg heeft het de afgelopen tijd flink geregend, en blijft het ook de komende dagen niet droog.

Naar verwachting stijgt de afvoer in de Maas daardoor woensdagmiddag tot 1.500 kubieke meter. Ter vergelijking: vorig jaar was dat rond de zomer 40 kubieke meter. In ruim honderd jaar tijd werd het niveau van 1.500 kubieke meter in de zomer slechts één keer overschreden: tijdens het hoogwater in 1980.

Ook in de Rijn is het water aan het stijgen, ziet Rijkswaterstaat. De verwachting is dat het water in de Rijn donderdagmiddag oploopt tot gemiddeld 12 meter boven NAP. De top verwacht Rijkswaterstaat in de loop van volgende week: dan kan een waterstand tussen de 14 en 15 meter boven NAP worden bereikt.

Soortgelijke waterstanden komen zelden voor. De hoogste waterstand van de Rijn werd namelijk gemeten in 1901, toen het water tot 15.7 meter boven NAP steeg. De tweede hoogste waterstand van de rivier werd gemeten in 1980: 13,8 meter boven NAP. Mocht het water boven de 14 meter NAP stijgen, dan kan er dus worden gesproken over een unieke situatie, zegt Rijkswaterstaat.

Snelweg bij Heerlen ondergelopen na hevige regenval
36
Snelweg bij Heerlen ondergelopen na hevige regenval

Campings en dieren op uiterwaarden moeten wijken voor water

Het is juist de uitzonderlijkheid van de hoogwaterstand die problemen oplevert. Op de uiterwaarden die normaliter gewoon vol kunnen stromen met water, staan nu hoefdieren te grazen of hebben campinggasten een tentje opgezet.

Dat is onder meer het geval in het werkgebied van waterschap Rivierenland, waar de Maas en Waal doorheen stromen. Het is waarschijnlijk dat het waterpeil in dat gebied net boven de 14 meter uit gaat komen, schat het waterschap. De activiteiten in de uiterwaarden zullen de komende dagen dan ook moeten wijken voor het water. Het waterschap kijkt op dit moment welke uiterwaarden onder dreigen te lopen en waar mensen moeten worden gewaarschuwd.

Waterschap Rivierenland kijkt daarnaast of het nodig is om preventief een aantal coupures, zoals bij de Waalkade in Nijmegen, af te sluiten. "Die zetten we dan dicht om de kans dat het water de binnenstad inloopt, te verkleinen. De kade in Nijmegen zou namelijk wel eens onder water kunnen lopen."

De Waalkade in Nijmegen werd in de winter ook al afgesloten vanwege hoogwater.

De Waalkade in Nijmegen werd in de winter ook al afgesloten vanwege hoogwater.
De Waalkade in Nijmegen werd in de winter ook al afgesloten vanwege hoogwater.
Foto: ANP

'Alles onder controle, maar houden vinger aan de pols'

Waterschap Rijn en IJssel, dat over watergebieden in onder meer Oost-Gelderland, het zuiden van Overijssel en het zuidoosten van de Veluwe gaat, zegt "een vinger aan de pols te houden". "We hebben alles nog onder controle", aldus de woordvoerder. Het waterschap heeft wel voorzorgsmaatregelen getroffen en onder meer de stuwen lager gezet en extra gemaaid. Ook is er een ronde over de dijken gemaakt om te kijken "of alles er nog goed bij ligt".

De piek in het gebied van waterschap Rijn en IJssel komt naar verwachting maandag. "Het is een behoorlijk unieke situatie", zegt de woordvoerder, verwijzend naar de prognose van het waterschap. Op die dag zou het water namelijk kunnen stijgen tot wel 14,5 meter boven NAP.

Ook waterschap Aa en Maas zegt zich voor te bereiden op "unieke" waterstanden en alert te zijn. Hoewel in het werkgebied van waterschap Aa en Maas (dat onder meer Den Bosch, Vught en Nuenen omvat) veel regen was voorspeld, lijkt dit vooralsnog mee te vallen. Omdat de afvoer van de Maas op het moment al hoog is, is uit voorzorg een aantal stuwen in het gebied lager gezet. "De kans blijft aanwezig dat ook bij ons heel veel regen gaat vallen. Daar anticiperen wij op."