Regenboogvlaggen en gekleurde logo's worden steeds vaker ingezet om solidariteit met de lhbti-gemeenschap te tonen. Wat zegt dat over lhbti-acceptatie in ons land?

"Je ziet dat de regenboogvlag steeds breder gebruikt wordt", merkt Philip Tijsma van het COC op. Hij verwijst naar de EK-wedstrijd van Oranje in Hongarije, waar Nederlanders wegens de antihomowetgeving in het land regenboogvlaggen mee naartoe namen.

"Ook mensen die zich niet als lhbti-persoon definiëren omarmen het symbool: de eerste persoon die ons meldde dat hij een regenboogvlag mee wilde nemen naar Hongarije, was een heteroseksuele man."

Is dit bewijs van meer lhbti-acceptatie? Niet per se. Volgens Tijsma moet je deze twee ontwikkelingen, de lhbti-acceptatie enerzijds en vlaggengebruik anderzijds, los van elkaar zien. "Elk jaar groeit het aantal mensen dat zegt lhbti's te accepteren met ongeveer een half procent, dus geleidelijk lijkt de acceptatie toe te nemen. Tegelijkertijd speelt er nog veel onder het oppervlak", benadrukt hij.

"Het is maar net waar je kijkt", voegt Martien Sleutjes, onderzoeker bij IHLIA LGBTI Heritage, dat lhbti-erfgoed verzamelt, daaraan toe. "In de gemiddelde wijk van Nederland zou ik niet een-twee-drie de vlag durven uithangen. Rondom zo'n voetbalwedstrijd in Hongarije kan het misschien zonder problemen, maar of dat in september nog steeds het geval is... Ik denk het niet."

Aantal meldingen over lhbti-discriminatie neemt toe

Dat er iets onder het oppervlak speelt, blijkt onder meer uit het rapport Discriminatiecijfers in 2020, dat vorige week werd gepubliceerd. Het totale aantal meldingen en aangiften met betrekking tot lhbti-discriminatie bij de politie en antidiscriminatiebureaus steeg in een jaar met 13 procent tot 2.336.

In het onderwijs is ook een negatieve trend te zien. Vorig jaar bleek uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) dat het percentage lhbti's dat discriminerende incidenten ervaart in vijf jaar tijd (2013-2018) is verdubbeld, van 13 naar 25.

De oorzaak van de toename is niet bekend. Het COC vermoedt dat het komt doordat lhbti-jongeren eerder uit de kast komen en assertiever worden. "Hoe dan ook: geweld tegen de lhbti-gemeenschap is heel substantieel", aldus Tijsma.

'Zonder zichtbaarheid geen acceptatie'

Juist omdat lhbti-discriminatie nog steeds actueel is, is het belang van het uithangen van de regenboogvlag groot, zegt Tijsma. "In de kern gaat het erom dat je zonder zichtbaarheid geen acceptatie hebt."

Daar is Simon Timmerman, adviseur Regenboogsteden bij kennisinstituut Movisie, het mee eens. "We weten uit onderzoek dat het gebruik van symbolen zoals de regenboogvlag bijdraagt aan een betere sociale norm ten aanzien van de lhbti-gemeenschap."

Dat bijvoorbeeld gemeenten vaker de regenboogvlag uithangen is volgens Timmerman van grote waarde, maar niet altijd voldoende. "Zo zijn er gemeenten die de regenboogvlag uithangen, maar weinig specifieke aandacht hebben voor hun lhbti-inwoners en geen inclusief beleid voeren (een beleid waar iedereen volwaardig mee kan doen, ondanks bijvoorbeeld seksuele voorkeur, red.)."

“Als je wil dat het effect heeft op de mensen om wie het gaat, dan is er echt meer nodig dan een vlag.”
Simon Timmerman, Movisie

"Ik wil het zeker niet bagatelliseren, want het is een belangrijk statement. Ook lhbti-personen zelf vinden het vaak heel erg fijn", aldus Timmerman. "Maar als je wil dat het groot effect heeft op de mensen om wie het gaat, dan is er echt meer nodig dan een vlag."

Bedrijven spreken vaker hun steun uit voor de lhbti-gemeenschap, bijvoorbeeld door hun logo in regenboogkleuren te hullen. "Pak 'm beet vijftien tot twintig jaar geleden durfden bedrijven dat nog niet aan, dus dat vind ik een positieve ontwikkeling", zegt Tijsma. "Maar het mag niet alleen aan de buitenkant te zien zijn."

Tijsma vindt dat bedrijven een inclusiviteitsbeleid zouden moeten voeren. "Het zou ze daarbij sieren als een deel van de opbrengst van regenboogproducten in de gemeenschap wordt geïnvesteerd."

Ook op individueel niveau kunnen mensen een grote bijdrage leveren, zegt Timmerman. "Het zou ook mooi zijn als mensen die Pride vieren en de vlag uithangen de daad bij het woord voegen. Als er in de klas of op het werk bijvoorbeeld met homo wordt gescholden: zeg er dan wat van, kom in actie."