De grutto en andere weidevogels worden door de intensieve landbouw in hun voortbestaan bedreigd. Er kwam een reddingsplan, gesteund door de Tweede Kamer en omarmd door de minister, maar de uitvoering daarvan zit nu muurvast. Oud-minister van Milieu Pieter Winsemius, een van de architecten van het reddingsplan, roept op tot daadkracht.

In november kwamen natuurorganisaties met het Aanvalsplan Grutto (pdf). Met een petitie haalden de natuurorganisaties 86.000 handtekeningen op. Het aanvalsplan kon rekenen op een enthousiast onthaal door alle betrokken partijen: boeren, minister, provincies. In de Tweede Kamer werden twee moties aangenomen die de minister opriepen het plan uit te voeren. En toch is een beslissing over de financiering afgelopen vrijdag op de lange baan geschoven.

Belangrijkste obstakel voor de uitvoering van het plan is de financiering. Het natuurbeheer wordt gedaan door de provincies en niet door het Rijk, dus bij het ministerie is geen geld voor het project. En bij de provincies ontbreekt het aan daadkracht om snel tot besluitvorming te komen, zeggen critici.

Voor oud-minister Winsemius is de maat vol. Hij stuurt namens de initiatiefnemers dinsdag een brief op poten aan de Kamercommissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hierin schrijft hij "buitengewoon teleurgesteld" te zijn dat "niet tot concrete besluitvorming" is gekomen.

En zo dreigt een plan dat breed wordt omarmd toch te verzanden. "We zijn hier niet blij mee", zegt Winsemius tegen NU.nl. "We hebben het aanvalsplan al in november aangeboden. De provincies zijn sterk in de uitvoering van beleid, maar zijn heel voorzichtig als het gaat om het formuleren van nieuw natuurbeleid. Van een hoge provincieambtenaar hoorde ik zojuist dat ze in juli nog een keer met elkaar gaan praten. Hij had goede hoop, maar ik moet het nog zien. We wachten al zeven maanden. Als we zo doorgaan, is er straks geen weidevogel meer over."

Aanstaande woensdag spreekt de Kamercommissie voor Landbouw met demissionair minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) over de kwestie.

Ook wel 'vliegende panda's' genoemd

De grutto is de afgelopen jaren uitgegroeid tot het symbool van de verdwijnende weidevogels. Waren er in 1970 nog 120.000 vogelparen, nu zijn er nog 30.000 over. De vogels worden in hun voortbestaan bedreigd en worden daarom ook wel 'vliegende panda's' genoemd. .

De trekvogel strijkt in het voorjaar neer in de Nederlandse weidegebieden om daar te jongen. Maar nesten worden kapot gemaaid en door het gebruik van insecticiden en eenzijdige landbouw zijn er steeds minder insecten voor de kuikens.

De afgelopen jaren kwamen er hier en daar gebieden waar later wordt gemaaid, waar de waterstand hoger is en waar de boeren kruidenrijk gras laten groeien; ideale omstandigheden voor de vogels. Maar de gebieden waren door hun beperkte omvang en de versnippering een "tafeltje-dek-je" voor marters, vossen en katten, die er massaal op afkwamen om de jongen uit de nesten te roven.

'Grutto kan geen uitstel lijden'

Winsemius, Vogelbescherming Nederland, It Fryske Gea en de Friese Milieufederatie vonden het tijd om op te treden en kwamen in november vorig jaar met het Aanvalsplan Grutto om het tij te keren. Ze pleiten daarin voor dertig aaneengesloten gebieden van 1.000 hectare waar boeren en natuurbeheerder zich maximaal inzetten voor de weidevogels door het waterpeil te verhogen, later te maaien en te kiezen voor een bloemenrijk grasland. De boeren kunnen dan worden vergoed voor hun gederfde inkomsten. De jaarlijkse kosten worden geschat op 35 miljoen euro.

Omdat de provincies niet in beweging komen, heeft Winsemius namens de opstellers van het aanvalsplan dinsdag ook informateur Mariëtte Hamer aangeschreven. In die brief schrijft hij: "De tijd dringt: de grutto, en ook de andere weidevogels, kan geen uitstel lijden. Iedereen is voor en de warme gevoelens zijn ongetwijfeld oprecht, maar we spelen voor het echie."