Jongeren krijgen steeds vaker een celstraf opgelegd, zo blijkt zaterdag uit cijfers die de NOS heeft opgevraagd. Jeugdgevangenissen raken hierdoor steeds voller en zijn soms overbezet.

Bijna 25 procent van de minderjarigen die door de rechter worden veroordeeld, krijgt een celstraf opgelegd. In 2015 was dat nog 13 procent. Ook de verblijfsduur in de jeugdgevangenissen neemt toe: in 2018 zaten veroordeelde jongeren gemiddeld 50 dagen in de gevangenis, in 2020 was dit gemiddeld 86 dagen.

De laatste jaren neemt de jeugdcriminaliteit in brede zin af, maar het aantal ernstige delicten neemt juist toe. Vermoedelijk worden daardoor meer jongeren veroordeeld tot een celstraf.

De combinatie van de grotere instroom en de langere verblijfsduur baart de Inspectie Justitie en Veiligheid zorgen. "Het zorgt voor een enorme plaatsingsdruk op de capaciteit van de jeugdinstellingen", zegt de toezichthouder in gesprek met NOS. "Hierdoor zien we problemen wanneer er piekbelasting is, bijvoorbeeld als er op een dag een groep jongeren geplaatst moet worden."

De inspectie ziet dat instellingen op dat soort momenten tegen de grens van hun capaciteit aanlopen. "Als gevolg hiervan kunnen jongeren niet doorstromen naar de specialistische afdelingen of naar een afdeling voor langdurig verblijf. Jongeren komen hierdoor niet op de best passende plek terecht, met gevolgen voor de interne veiligheid en die van het personeel."

De ontwikkelingen baren ook advocaten en belangenorganisaties zorgen. Tegen de NOS zeggen ze dat jeugdigen bij een celstraf vaak slechter naar buiten komen dan dat ze naar binnen gingen.

Demissionair minister Dekker: 'Bijbouwen als het nodig is'

Er is op dit moment voldoende capaciteit in de jeugdinrichtingen, laat demissionair minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) weten in een reactie.

"We hebben nog nooit iemand moeten wegsturen of afwijzen. Tegelijkertijd zien we dat de druk wel toeneemt voor specifieke afdelingen, doordat de jongeren die in de jeugdinrichtingen terechtkomen zwaardere gevallen zijn en ernstigere delicten hebben gepleegd."

Volgens de bewindsman zijn er in jeugdinrichtingen altijd extra kamers beschikbaar om schommelingen in de capaciteit op te vangen. "We zien in de voorspellingen wel dat de druk mogelijk nog stijgt en dan lopen we tegen een grens aan. Als voor de langere termijn blijkt dat de druk blijft stijgen, moeten we kijken of we bijvoorbeeld kunnen bijbouwen bij bestaande locaties. Daarvoor zijn we nu plannen aan het maken, voor het geval dat nodig is."