Volg hier de Nationale Dodenherdenking
Nederland herdenkt op dinsdag 4 mei verschillende groepen oorlogsslachtoffers. In dit liveblog houden we je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.
Liveblog4 mei 2021 om 20.37 u
Nationale Dodenherdenking afgelopen
Het officiële programma van de Nationale Dodenherdenking is ten einde gekomen. Daarmee sluiten wij ook dit liveblog. Wil je teruglezen hoe de herdenking is verlopen? Lees hier een samenvatting.
Het officiële programma van de Nationale Dodenherdenking is ten einde gekomen. Daarmee sluiten wij ook dit liveblog. Wil je teruglezen hoe de herdenking is verlopen? Lees hier een samenvatting.
4 mei 2021 om 20.34 u
Vertegenwoordigers leggen kransen
Er worden opnieuw kransen gelegd, onder meer door vertegenwoordigers van de Staten-Generaal.
Er worden opnieuw kransen gelegd, onder meer door vertegenwoordigers van de Staten-Generaal.
4 mei 2021 om 20.28 u
"Vrijheid is niet vanzelfsprekend", sluit Van Duin zijn toespraak af. "76 jaar geleden had ik deze toespraak misschien in het Duits moeten voorlezen. Daarom ben ik dankbaar dat ik in vrijheid mag leven en dat ik in dit land geboren ben."
4 mei 2021 om 20.24 u
Van Duin vertelt dat hij normaliter naar de herdenking bij het Homomonument gaat. "Daar zijn, net als hier, de vele doden herdacht. Drie roze driehoeken op de grond vormen het symbool voor discriminatie en vernedering. Er liggen daar altijd bloemen op de vloer, het hele jaar door."
Het feit dat Nederland in 1987 als eerste land zo'n monument kreeg, tekent volgens hem de vrijheid die we hier hebben. "Iedereen mag zichzelf zijn, zonder dat iemand er wat van zegt."
"Morgen vieren we die vrijheid", gaat hij verder. "Ik ook. Maar ik doe dat wel in de overtuiging dat ik er verantwoordelijk voor ben om die vrijheid door te geven aan de nieuwe generatie."
Het feit dat Nederland in 1987 als eerste land zo'n monument kreeg, tekent volgens hem de vrijheid die we hier hebben. "Iedereen mag zichzelf zijn, zonder dat iemand er wat van zegt."
"Morgen vieren we die vrijheid", gaat hij verder. "Ik ook. Maar ik doe dat wel in de overtuiging dat ik er verantwoordelijk voor ben om die vrijheid door te geven aan de nieuwe generatie."
4 mei 2021 om 20.22 u
"Bij ons thuis werd niet of nauwelijks over de oorlog gesproken", zegt André van Duin in zijn speech. "Pas op de lagere school hoorde ik wat er allemaal gebeurd was. Honderdduizenden doden: burgers, verzetsstrijders, slachtoffers van de Holocaust. De velen die omkwamen in de kampen en Zuidoost-Azië. Maar ook alle militairen die naar het front zijn gestuurd en nooit meer terugkwamen. Over hen wordt nu gezegd: zij vochten voor onze vrijheid. En dat is ook zo. Maar waarschijnlijk dachten ze vooral: hoe overleven we deze hel? En als we het overleven, bestaat Nederland dan nog wel?"
4 mei 2021 om 20.19 u
André van Duin geeft toespraak
André van Duin is begonnen aan zijn toespraak. De komiek en presentator volgt daarmee koning Willem-Alexander op, die vorig jaar sprak tijdens de Nationale Herdenking.
André van Duin is begonnen aan zijn toespraak. De komiek en presentator volgt daarmee koning Willem-Alexander op, die vorig jaar sprak tijdens de Nationale Herdenking.
4 mei 2021 om 20.14 u
Er worden vijf kansen gelegd voor verschillende groepen oorlogsslachtoffers:
Een krans voor mensen die gevangen werden genomen en vermoord, omdat zij in verzet kwamen en opstonden voor de rechten van anderen.
Een krans voor de meer dan 100.000 Joden, Roma en Sinti die werden vervolgd en vermoord in concentratie- en vernietigingskampen enkel en alleen om wie zij waren.
Een krans voor hen die het leven verloren door oorlogsgeweld, bombardementen, willekeur, uitputting, honger, gebrek, verwaarlozing en schaarste.
Een krans voor alle burgers die zijn omgebracht of omgekomen in Azië, als gevolg van verzet, internering, oorlogsgeweld en uitputting tijdens en direct na de Japanse bezetting.
Een krans voor alle militairen en al het koopvaardijpersoneel, omgekomen in dienst van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog en nadien in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.
4 mei 2021 om 20.10 u
Scouts en zeecadetten leggen kransen
Elk jaar leggen overlevenden of nabestaanden een krans bij het Nationaal Monument op de Dam. De kransen worden vanwege de coronacrisis ook dit jaar gelegd door scouts en zeecadetten.
Elk jaar leggen overlevenden of nabestaanden een krans bij het Nationaal Monument op de Dam. De kransen worden vanwege de coronacrisis ook dit jaar gelegd door scouts en zeecadetten.
4 mei 2021 om 20.09 u
Toespraak negentienjarige Amara van Elst
Amara van Elst neemt na de twee minuten stilte het woord. De spokenwordartiest won vorig jaar de landelijke editie van de Kunstbende.
Amara van Elst neemt na de twee minuten stilte het woord. De spokenwordartiest won vorig jaar de landelijke editie van de Kunstbende.
4 mei 2021 om 20.06 u
De aankomst van koning Willem-Alexander en koningin Máxima op de Dam.
4 mei 2021 om 20.03 u
De twee minuten zijn ten einde. Het Wilhelmus klinkt.
4 mei 2021 om 20.00 u
Het is twee minuten stil.
4 mei 2021 om 19.57 u
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima leggen eerste krans
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima lopen naar het Nationaal Monument, waar zij voorafgaand aan de twee minuten stilte een krans leggen. Hierna houdt de negentienjarige Amara van der Elst een voordracht. André van Duin neemt de jaarlijkse toespraak voor zijn rekening. Na het officiële programma volgt een defilé.
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima lopen naar het Nationaal Monument, waar zij voorafgaand aan de twee minuten stilte een krans leggen. Hierna houdt de negentienjarige Amara van der Elst een voordracht. André van Duin neemt de jaarlijkse toespraak voor zijn rekening. Na het officiële programma volgt een defilé.
4 mei 2021 om 19.49 u
Herdenking op de Dam dit jaar met zo'n honderd genodigden
Voor het monument op de Dam hebben zo'n honderd genodigden plaatsgenomen. Zij vertegenwoordigen verschillende groepen oorlogsgetroffenen, zoals het voormalig verzet, Holocaustslachtoffers, omgekomen burgers en omgekomen militairen en koopvaardijpersoneel.
Vorig jaar waren alleen het koninklijk paar, premier Mark Rutte, de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei Gerdi Verbeet bij de herdenking.
Voor het monument op de Dam hebben zo'n honderd genodigden plaatsgenomen. Zij vertegenwoordigen verschillende groepen oorlogsgetroffenen, zoals het voormalig verzet, Holocaustslachtoffers, omgekomen burgers en omgekomen militairen en koopvaardijpersoneel.
Vorig jaar waren alleen het koninklijk paar, premier Mark Rutte, de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei Gerdi Verbeet bij de herdenking.
4 mei 2021 om 19.42 u
Bijeenkomst in De Nieuwe Kerk ten einde
De bijeenkomst in De Nieuwe Kerk is ten einde. De herdenking wordt voortgezet bij het Nationaal Monument op de Dam.
De bijeenkomst in De Nieuwe Kerk is ten einde. De herdenking wordt voortgezet bij het Nationaal Monument op de Dam.
4 mei 2021 om 19.37 u
Om 19.30 uur Nationale Kinderherdenking in Madurodam
De kleine versie van de herdenking op de Dam begint om 19.30 uur in miniatuurstad Madurodam. Vanwege de coronacrisis vindt ook deze herdenking in aangepaste vorm plaats.
De kleine versie van de herdenking op de Dam begint om 19.30 uur in miniatuurstad Madurodam. Vanwege de coronacrisis vindt ook deze herdenking in aangepaste vorm plaats.
4 mei 2021 om 19.34 u
Ruim 5.500 digitale bloemen gelegd bij oorlogsmonumenten
Ook dit jaar kunnen mensen bij meer dan vierduizend oorlogsmonumenten een digitale bloem leggen. Volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei is dat tot nu toe al ruim 5.500 keer gedaan.
Op deze manier kan iedereen stilstaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. "Ook wanneer je niet in de gelegenheid bent om een monument te bezoeken", aldus het comité. Mensen kunnen zelf bepalen bij welk monument ze een bloem willen leggen. Ze kunnen kiezen uit drie soorten: een rode gerbera, een witte roos of een blauwe iris. Ook is het mogelijk een persoonlijke boodschap achter te laten.
Ook dit jaar kunnen mensen bij meer dan vierduizend oorlogsmonumenten een digitale bloem leggen. Volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei is dat tot nu toe al ruim 5.500 keer gedaan.
Op deze manier kan iedereen stilstaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. "Ook wanneer je niet in de gelegenheid bent om een monument te bezoeken", aldus het comité. Mensen kunnen zelf bepalen bij welk monument ze een bloem willen leggen. Ze kunnen kiezen uit drie soorten: een rode gerbera, een witte roos of een blauwe iris. Ook is het mogelijk een persoonlijke boodschap achter te laten.
4 mei 2021 om 19.30 u
Roxane van Iperen: 'Vandaag mag het gisten tot het pijn doet'
"Morgen vieren we de vrijheid. Vandaag mag het gisten tot het pijn doet", was een van de boodschappen in de 4 mei-voordracht van Roxane van Iperen, die de titel Stemmen uit het diepe heeft gekregen. Haar volledige voordracht is terug te lezen op de site van de NOS.
Van Iperen is bekend van onder meer haar boek 't Hooge Nest. Dit boek vertelt het verhaal van de Joodse zussen Janny en Lien Brilleslijper, die tijdens de Tweede Wereldoorlog veel onderduikers hebben verborgen.
"Morgen vieren we de vrijheid. Vandaag mag het gisten tot het pijn doet", was een van de boodschappen in de 4 mei-voordracht van Roxane van Iperen, die de titel Stemmen uit het diepe heeft gekregen. Haar volledige voordracht is terug te lezen op de site van de NOS.
Van Iperen is bekend van onder meer haar boek 't Hooge Nest. Dit boek vertelt het verhaal van de Joodse zussen Janny en Lien Brilleslijper, die tijdens de Tweede Wereldoorlog veel onderduikers hebben verborgen.
4 mei 2021 om 19.17 u
Dam sinds 17.00 uur afgesloten
De omgeving van de Dam in Amsterdam is afgesloten. Het gebied is net als vorig jaar afgezet met hekken. De Dam blijft tot 23.00 uur gesloten voor al het verkeer. Trams worden omgeleid. De Noord/Zuidlijn blijft wel rijden.
De omgeving van de Dam in Amsterdam is afgesloten. Het gebied is net als vorig jaar afgezet met hekken. De Dam blijft tot 23.00 uur gesloten voor al het verkeer. Trams worden omgeleid. De Noord/Zuidlijn blijft wel rijden.
4 mei 2021 om 19.14 u
Hoofdkrijgsmachtraadsman Kamp: 'Wees dankbaar voor de vrijheid'
Erwin Kamp, hoofdkrijgsmachtraadsman bij Defensie, roept tijdens zijn toespraak in de Nieuwe Kerk op tot dankbaarheid voor vrijheid. "Laten wij ons ervan bewust zijn dat mensen zich tot op de dag van vandaag inzetten voor onze vrijheid. Wij zullen hun voorbeeld volgen."
76 jaar geleden, wat hij als een mensenleven geleden ziet, eindigde de Tweede Wereldoorlog. "Een mensenleven geleden was een mensenleven vaak niets waard. Nu wel", aldus Kamp. "Laten wij dat samen in stilte overdenken. Iedereen, in overeenstemming met onze individuele levensovertuigingen, godsdienstig of niet godsdienstig", zei hij.
Erwin Kamp, hoofdkrijgsmachtraadsman bij Defensie, roept tijdens zijn toespraak in de Nieuwe Kerk op tot dankbaarheid voor vrijheid. "Laten wij ons ervan bewust zijn dat mensen zich tot op de dag van vandaag inzetten voor onze vrijheid. Wij zullen hun voorbeeld volgen."
76 jaar geleden, wat hij als een mensenleven geleden ziet, eindigde de Tweede Wereldoorlog. "Een mensenleven geleden was een mensenleven vaak niets waard. Nu wel", aldus Kamp. "Laten wij dat samen in stilte overdenken. Iedereen, in overeenstemming met onze individuele levensovertuigingen, godsdienstig of niet godsdienstig", zei hij.
4 mei 2021 om 19.05 u
Koningspaar aangekomen bij het Paleis op de Dam
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima arriveren bij het Paleis op de Dam voor de Nationale Dodenherdenking.
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima arriveren bij het Paleis op de Dam voor de Nationale Dodenherdenking.
4 mei 2021 om 19.04 u
Herdenkingsdienst in de Nieuwe Kerk begonnen
De herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk in Amsterdam is begonnen. Daar houdt schrijfster Roxane van Ieperen, na korte getuigenissen op muziek, de 4 mei-voordracht.
De herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk in Amsterdam is begonnen. Daar houdt schrijfster Roxane van Ieperen, na korte getuigenissen op muziek, de 4 mei-voordracht.
4 mei 2021 om 18.27 u
Vlaggen in verschillende steden niet halfstok wegens wind
De wind speelt de Dodenherdenking in onder meer Utrecht en Leeuwarden parten. Het waait te hard om de vlag halfstok te hangen op verschillende torens in de Domstad. Zo wappert er geen vlag op onder meer de Geertekerk, Jacobi- of Domtoren. Op het stadskantoor en -huis hangen vanaf het begin van de avond wel vlaggen halfstok.
In Leeuwarden wordt de vlag niet halfstok gehangen op onder meer de kerktoren Oldehove en de Grote Kerk.
De wind speelt de Dodenherdenking in onder meer Utrecht en Leeuwarden parten. Het waait te hard om de vlag halfstok te hangen op verschillende torens in de Domstad. Zo wappert er geen vlag op onder meer de Geertekerk, Jacobi- of Domtoren. Op het stadskantoor en -huis hangen vanaf het begin van de avond wel vlaggen halfstok.
In Leeuwarden wordt de vlag niet halfstok gehangen op onder meer de kerktoren Oldehove en de Grote Kerk.
4 mei 2021 om 16.38 u
4 mei 2021 om 16.34 u
Roxane van Iperen en André van Duin spreken tijdens herdenking
Jurist en auteur Roxane van Iperen zal bij de Nationale Herdenking de voordracht houden. Zij nam in februari het stokje over van schrijver Abdelkader Benali, die zich enkele weken daarvoor had teruggetrokken vanwege een discussie over eerdere controversiële uitspraken. Ook cabaretier André van Duin zal op de Dam een toespraak houden.
De herdenking en de twee minuten stilte om 20.00 uur zijn rechtstreeks te volgen op NPO1. Op die zender is voorafgaand ook de Nationale Herdenking in De Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien.
Jurist en auteur Roxane van Iperen zal bij de Nationale Herdenking de voordracht houden. Zij nam in februari het stokje over van schrijver Abdelkader Benali, die zich enkele weken daarvoor had teruggetrokken vanwege een discussie over eerdere controversiële uitspraken. Ook cabaretier André van Duin zal op de Dam een toespraak houden.
De herdenking en de twee minuten stilte om 20.00 uur zijn rechtstreeks te volgen op NPO1. Op die zender is voorafgaand ook de Nationale Herdenking in De Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien.
4 mei 2021 om 16.27 u
Bevrijdingsdefilé Wageningen gered, maar met minder militairen
Defensie heeft toegezegd het Bevrijdingsdefilé in Wageningen te blijven ondersteunen. Daarmee is het voortbestaan van de militaire optocht op 5 mei voor de komende jaren gegarandeerd. Wel levert Defensie voortaan drie kwart minder militairen voor de militaire stoet dan voorheen, zegt een woordvoerder dinsdag in gesprek met NU.nl.
Om het voortbestaan van het defilé op Bevrijdingsdag in de Gelderse stad te garanderen, hebben de betrokken partijen nieuwe afspraken met het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 (Wageningen45) gemaakt. Defensie stelde in eerste instantie voor om voortaan alleen eens in de vijf jaar militairen af te leveren, maar de gemeente Wageningen vreesde dat dit het defilé ernstig zou ondermijnen en dat de traditie zelfs zou verdwijnen.
Het compromis is dat Defensie voortaan niet 100, maar 25 militairen laat meelopen.
Defensie heeft toegezegd het Bevrijdingsdefilé in Wageningen te blijven ondersteunen. Daarmee is het voortbestaan van de militaire optocht op 5 mei voor de komende jaren gegarandeerd. Wel levert Defensie voortaan drie kwart minder militairen voor de militaire stoet dan voorheen, zegt een woordvoerder dinsdag in gesprek met NU.nl.
Om het voortbestaan van het defilé op Bevrijdingsdag in de Gelderse stad te garanderen, hebben de betrokken partijen nieuwe afspraken met het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 (Wageningen45) gemaakt. Defensie stelde in eerste instantie voor om voortaan alleen eens in de vijf jaar militairen af te leveren, maar de gemeente Wageningen vreesde dat dit het defilé ernstig zou ondermijnen en dat de traditie zelfs zou verdwijnen.
Het compromis is dat Defensie voortaan niet 100, maar 25 militairen laat meelopen.
4 mei 2021 om 16.21 u
Dodenherdenking grotendeels online
Vanwege de coronamaatregelen vindt het herdenken ook dit jaar weer grotendeels online en vanuit huis plaats. Dit staat er te gebeuren:
Vanwege de coronamaatregelen vindt het herdenken ook dit jaar weer grotendeels online en vanuit huis plaats. Dit staat er te gebeuren:
Gedurende de dag kunnen bloemen worden gelegd bij een van de vierduizend oorlogsmonumenten in het land. Dit kan ook online via 4en5mei.nl.
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn dinsdagavond aanwezig bij de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam. Publiek is vanwege de coronamaatregelen niet toegestaan. Wel is een kleine groep sprekers, muzikanten en kransleggers uitgenodigd. Zij vertegenwoordigen verschillende groepen oorlogsslachtoffers en nabestaanden.
RTL 4 zendt de dodenherdenking vanaf de Waalsdorpervlakte in Wassenaar uit. De herdenkingslocatie in duingebied Meijendel blijft ook dit jaar gesloten voor publiek
4 mei 2021 om 16.17 u
Tweede Kamer herdenkt slachtoffers opnieuw in besloten vorm
Bij de Erelijst van Gevallenen in de Tweede Kamer zijn dinsdag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp en Eerste Kamervoorzitter Jan Anthonie Bruijn legden een krans bij het monument in het parlementsgebouw. Premier Mark Rutte en staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) deden hetzelfde namens het demissionaire kabinet.
Bij de Erelijst van Gevallenen in de Tweede Kamer zijn dinsdag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp en Eerste Kamervoorzitter Jan Anthonie Bruijn legden een krans bij het monument in het parlementsgebouw. Premier Mark Rutte en staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) deden hetzelfde namens het demissionaire kabinet.
Meer Binnenland