Het aantal verblijfsvergunningen dat Nederland in schrijnende gevallen heeft toegekend, is in de laatste jaren fors afgenomen. Dat meldt NRC zondag op basis van cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2019 kregen minder dan vijf mensen in een uitzonderlijke situatie een verblijfsvergunning, vorig jaar waren dat er ongeveer tien.

Voor 2019 kregen jaarlijks gemiddeld ruim honderd mensen een verblijfsvergunning vanwege hun schrijnende situatie. Dat is veranderd sinds de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bepaalt of iemand in zo'n situatie recht heeft op een vergunning.

De IND doelt dan op asielzoekers die net buiten de regels vallen. Volgens de krant wordt niet bijgehouden hoeveel dergelijke situaties de dienst heeft beoordeeld.

Peter Rodrigues, hoogleraar immigratierecht aan de Universiteit Leiden, zegt tegen NRC dat het aantal verleende verblijfsvergunningen waarschijnlijk is afgenomen doordat er ook minder mensen aanspraak op maken.

"De IND kijkt alleen naar schrijnende situaties bij mensen die voor het eerst een asielaanvraag doen, dus helemaal aan het begin van de procedure. Terwijl veel schrijnende situaties ontstaan omdat de eindbeslissing over de verblijfsvergunning jaren duurt", aldus de hoogleraar.

Staatssecretaris kon eerst nog afwijken van regels

Tot 2019 mocht de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid in schrijnende gevallen nog afwijken van het beleid, zoals gebeurde bij de Armeense kinderen Lili en Howick. Zij moesten Nederland verlaten, maar kregen na veel aandacht in de media alsnog een verblijfsvergunning.

In mei 2019 werd de discretionaire bevoegdheid van de staatssecretaris afgeschaft in ruil voor het kinderpardon, waardoor honderden kinderen in Nederland mochten blijven.

Met het afschaffen van de discretionaire bevoegdheid moest de werkdruk van de staatssecretaris afnemen. Volgens het kabinet bleven asielzoekers door de discretionaire bevoegdheid namelijk tot het allerlaatste moment op een verblijfsvergunning hopen. Met enige regelmaat verschenen asielzoekers in schrijnende situaties in het nieuws.