Weinig mensen die te maken hebben met etnisch profileren dienen een klacht in omdat ze onvoldoende vertrouwen hebben in de overheid, schrijft de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen dinsdag in een rapport. Volgens de onafhankelijk functionaris moet de overheid klachten over etnisch profileren serieuzer nemen.

De Nationale ombudsman bracht de bevindingen van burgers samen in een rapport waarin hij de overheid adviseert over hoe omgegaan moet worden met klachten over etnisch profileren. Het is namelijk niet langer de vraag of de overheid zich schuldig maakt aan selectie op basis van etniciteit, licht hij toe in het AD. "We weten dat het in Nederland voorkomt. Het gebeurt."

Volgens Van Zutphen is het daarom des te belangrijker dat overheidsorganisaties klachten hierover serieus gaan nemen. "Als er een andere reactie komt dan 'hoe komt u daar nu bij, wij doen niets fout', dan zijn we al een heel end".

Een overheidsinstantie moet bij een dergelijke klacht kunnen toelichten waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt, zegt de ombudsman, en de burger mag ervan uitgaan dat de overheid zelf kan uitleggen op basis waarvan iemand is geselecteerd, en of etniciteit hierbij een rol heeft gespeeld.

Nu moeten burgers die naar eigen zeggen te maken hebben gehad met etnisch profileren, zelf met bewijs komen dat ze zijn geselecteerd op basis van hun etniciteit. Dat is niet reëel, zegt Van Zutphen, omdat burgers dit "vrijwel nooit kunnen bewijzen".

Veel Nederlanders denken dat klagen geen zin heeft

De Nationale ombudsman onderzocht 159 meldingen van Nederlanders die zich slachtoffer voelden van etnisch profileren, bijvoorbeeld vanwege hun huidskleur. Ruim drie kwart van hen zegt daarover nooit een klacht te hebben ingediend, omdat volgens hen klagen tegen de Staat toch geen zin heeft omdat je niet in het gelijk wordt gesteld.

De ombudsman vindt dit cynisme zorgwekkend. "Het vertrouwen dat de overheid fouten rechtzet, is kwijt", zegt hij tegen de krant. Dat hij relatief weinig meldingen heeft onderzocht, maakt volgens Van Zutphen niet uit. "Dat zagen we ook bij de toeslagenaffaire. Daar bleken veel meer mensen gedupeerd - waarschijnlijk meer dan twintigduizend - dan dat er bij mij gemeld waren."