Op maandag 22 maart is de inhoudelijke behandeling van het strafproces Marengo begonnen. In totaal zeventien verdachten staan terecht voor betrokkenheid bij verschillende moorden, pogingen daartoe of de voorbereiding daarop. Wat moet je weten om het proces goed te kunnen volgen?

Waar worden de personen in het Marengo-proces van verdacht?

Het gaat in dit proces om in totaal zes liquidaties, vier pogingen daartoe, vier voorbereidingshandelingen voor moord en de voorbereiding van een aanslag op een spyshop in Nieuwegein. Bij sommige slachtoffers ging het om meerdere delicten. Zo had Martin Kok twee liquidatiepogingen overleefd voordat hij op 8 december 2016 werd vermoord.

Alle delicten vonden plaats in nog geen anderhalf jaar tijd: van september 2015 tot januari 2017.

Alleen Ridouan T. is verdachte in alle zaken. Voor de overige verdachten geldt dat zij ieder hun eigen rol hadden bij een of meerdere feiten. Dit kan een leidinggevende of een ondersteunende rol zijn geweest, maar volgens het Openbaar Ministerie (OM) was iedereen "een onmisbare schakel". Ook kroongetuige Nabil B. is een verdachte.

De motieven voor de moorden lopen uiteen van criminele rivaliteit, praten met de politie of een vermoeden daarvan, een openstaande schuld of in het geval van Kok het schrijven over de verdachten op zijn website Vlinderscrime.

Wat betekent inhoudelijk van start gegaan, het proces is toch al lang bezig?

Dat klopt. Het proces begon met een zitting op 23 maart 2018 en is dus al bijna drie jaar aan de gang. Toen werd bekendgemaakt dat een kroongetuige verklaringen over liquidaties in Amsterdam en Utrecht had afgelegd. Deze kroongetuige is Nabil B.

De zittingen die tot nu toe hebben plaatsgevonden, zijn zogenoemde inleidende zittingen. Die worden ook wel pro-formazittingen genoemd. Pro forma is Latijn voor 'voor de vorm'. Deze zittingen vinden maximaal om de negentig dagen plaats. Een rechter toetst dan of verdachten nog terecht vastzitten.

De pro-formazittingen vinden plaats zolang het onderzoek nog niet inhoudelijk behandeld kan worden. Daarom bespreekt het OM op deze inleidende zittingen de stand van het onderzoek.

Welke straffen kunnen we verwachten?

De strafeisen zullen in ieder geval fors zijn. Voor de hoofdverdachten zal dit levenslang of de maximale tijdelijke straf van dertig jaar cel zijn.

Om tot deze veroordelingen te komen, is het van belang dat de verklaringen van de kroongetuige betrouwbaar worden geacht. Daarnaast bestaat het bewijs uit zogenoemde PGP-berichten. Dit zijn versleutelde berichten die dankzij de politie inzichtelijk zijn geworden.

In deze berichten wordt openlijk gesproken over moorden en andere verdenkingen. Volgens het OM zijn deze berichten afkomstig van de verdachten. Als justitie dit kan bewijzen, komt een veroordeling ook dichterbij.

De kroongetuige krijgt in ruil voor zijn verklaringen halvering van de strafeis en dat komt voor B. neer op twaalf jaar. Het is dan aan de rechtbank om hier een beslissing over te nemen.

Hoelang gaat het proces duren?

Het proces zal zeker tot ver in 2022 duren. Dat heeft alles te maken met het megaproces Eris. Daarin staan twintig verdachten terecht voor een reeks moorden. Door de omvang van deze zaak en doordat advocaten in beide zaken optreden, kunnen de processen niet gelijktijdig worden behandeld. Het uitspreken van de strafeisen in Marengo staat gepland voor juni 2022.

Moeten alle verdachten altijd aanwezig zijn?

Nee, alleen op de openingsdag van de inhoudelijke behandeling moet iedereen verschijnen. Vanwege de coronacrisis mogen verdachten er ook voor kiezen om de zaak te volgen via een videoverbinding. Dan moet de gevangenis waar ze verblijven dit wel kunnen faciliteren.

Daarnaast zijn de verdachten niet bij elke zaak betrokken en hoeven ze de behandeling van een andere verdenking niet bij te wonen.

Wat is de houding van de verdachten in hun proces?

De meeste verdachten hebben in hun verhoren bij de politie gezwegen. Op de eerste zitting zei hoofdverdachte T. "vooralsnog niks te melden" te hebben.

Volgens Het Parool heeft T. in een eerder verhoor gezegd geen eerlijk proces te verwachten, omdat hij ogenschijnlijk al is veroordeeld. Gedurende de rechtszaak zal duidelijk worden of en hoeveel de verdachten willen verklaren.