De groep jongeren die door de coronamaatregelen emotionele en mentale schade oplopen breidt zich snel uit, zegt Kinderombudsman Margrite Kalverboer woensdag in gesprek met NU.nl. Ze roept het kabinet daarom op de middelbare scholen vanaf 1 maart weer te openen.

De afgelopen weken zijn verschillende oproepen gedaan om jongeren tijdens deze pandemie te ontlasten. Zo schreef de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema dat de impact van de coronamaatregelen te groot is voor deze doelgroep. "De mentale en sociale impact van de lockdown is voor jongeren hevig en tast ook het welzijn van onze samenleving aan", aldus de burgemeester.

De berichten waren voor de Kinderombudsman reden om, na onderzoek (pdf) in november, een nieuwe balans op te maken. Hoe gaat het met de kinderen in het voorgezet onderwijs?

"We zijn erg geschrokken van wat we zijn tegengekomen in het veld", aldus Kalverboer. "Het gaat niet meer alleen om kwetsbare jongeren die geraakt worden door de maatregelen. De groep die voorheen geen problemen had maar het nu wel zwaar heeft, breidt zich snel uit."

'Leraren zijn bang leerlingen uit het zicht te raken'

Volgens de Kinderombudsman is het voor steeds meer jongeren moeilijk om het onderwijs op afstand te volgen. Jongeren zijn gedemotiveerd, hebben faalervaringen en haken zelfs af. "Ik heb leraren gesproken die zeggen: steeds meer leerlingen hebben hun scherm op zwart, we zijn bang dat ze uit het zicht raken."

De coronamaatregelen leiden volgens de Kinderombudsman "op grote schaal" tot sociaal-emotionele en mentale problemen onder jongeren. De kwetsbaarsten krijgen te maken met nog extremere problemen. Professionals in de gezondheidszorg zien vaker anorexia en jongeren die zichzelf snijden. Daarbij neemt het drugsgebruik toe, aldus Kalverboer.

Waar ze het meest van is geschrokken, is dat er ook signalen zijn dat het misbruik van meisjes toeneemt, waaronder op straat. "Als jongeren geen daginvulling hebben en een vervelende thuissituatie hebben, dan zoeken ze al snel een uitweg op straat. Er is geen veilige plek meer waar deze kinderen terecht kunnen."

Onderzoek van Rutgers (pdf) laat zien dat jongeren tijdens de coronacrisis inderdaad vaker te maken krijgen met seksueel geweld. Tijdens de pandemie maakte 3 procent van de ondervraagde jongens en 7 procent van de meisjes tussen maart en december dit mee. Er is echter wel meer onderzoek nodig om met zekerheid te kunnen zeggen of dit is toegenomen tijdens of vanwege de crisis.

Kabinet maakt 40 miljoen euro vrij voor jongeren

Het kabinet heeft vrijdag bekendgemaakt 40 miljoen euro vrij te maken voor hulp aan jongeren. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) wil het geld investeren in digitale ontmoetingen voor jongeren, zoals virtuele escaperooms en discussieplatforms. Ook wordt voor jongeren ingezet op fysieke bijeenkomsten in onder meer buurthuizen en bibliotheken en een-op-eenwandelingen in de buitenlucht.

Is dat voldoende, mochten de scholen gesloten blijven? Kalverboer denk het niet. "Jongeren hebben perspectief, sociale contacten en structuur nodig. Het openen van buurtcentra en bibliotheken is ook belangrijk, bijvoorbeeld voor kinderen die thuis geen plekje hebben om huiswerk te maken. Maar voor structuur en duidelijkheid moeten echt de scholen weer open."

Het kabinet besluit op 23 februari of de middelbare scholen in maart de deuren mogen openen. Het kabinet zou erop aansturen om op 1 maart de middelbare scholen beperkt te heropenen.