De communicatie met de door een hersenbloeding getroffen Gerrit Jan van D. is dermate lastig, dat het onduidelijk is of hij alle nuances van de rechtszaak tegen hem wel begrijpt. Een klinisch neuropsycholoog, een psychiater, een psycholoog en een logopediste schetsen bij de rechtbank in Assen woensdag het beeld van een man die wel probeert te communiceren, maar het dikwijls niet lukt om antwoord te geven op de vragen die hem gesteld worden.

De zitting van woensdag draait om de vraag of Van D., onder meer verdacht van het jarenlang binnenhouden van zijn kinderen en het misbruiken van twee van hen, wel terecht kan staan.

De vader is in 2016 getroffen door een ernstige hersenbloeding, wat voor veel schade in zijn linkerhersenhelft heeft gezorgd. Volgens de deskundigen geeft hij antwoord op vragen door bijvoorbeeld te gebaren, maar dit betekent niet dat hij alle vragen ook daadwerkelijk begrijpt.

"Het wordt al lastiger voor hem als je ontkennende zinnen gebruikt of vragen dubbel stelt", zo schetst de logopediste. "Hij lijkt vooral op het inhoudswoord in de zin te reageren en niet op het woord 'niet'."

Ook zijn testen uitgevoerd met plaatjes. Zo toonden ze hem bijvoorbeeld afbeeldingen van een aap en vier andere dingen, waaronder een banaan. Hij moest dan aanwijzen dat de banaan bij de aap hoorde, maar scoorde de helft van de keren fout.

De neuropsycholoog liet na vragen van de rechtbank ook weten dat het onwaarschijnlijk is dat de toestand van de man de komende tijd nog drastisch zal verbeteren met bijvoorbeeld behandeling. Het meeste herstel treedt namelijk binnen een jaar na een hersenbloeding op.

Onderzoek: Vader is dominant, dwingend en narcistisch

Uit milieuonderzoek, dat betekent dat wordt gesproken met de naasten van de verdachte, is gebleken dat Van D. dominant, narcistisch, dwingend en manipulatief is. "Een man die een grootheidswaan heeft," zo vatte de voorzitter van de rechtbank de rapportage samen.

Maar de psychiater kon melden dat wat je nu bij hem ziet, heel anders is. Hij zou nu dikwijls zeer opgewerkt en euforisch zijn. "Het is onbekend wat er over is van die persoonlijkheid."

Het lijkt haar niet waarschijnlijk dat Van D. zijn symptomen aansterkt om vervolging te ontlopen. Zo deed hij, toen de rechtbank twee keer met hem sprak, zijn best om antwoord te geven op de vragen. "Hij zet zich tot het gaatje in, het zou voor hem slimmer zijn geweest om dat niet te doen."

Volgens de deskundigen lijkt de man wel te begrijpen dat er een zaak tegen hem loopt. "Maar het valt niet te controleren of hij nuances begrijpt", aldus de psychiater.

Volgende week zullen de verdediging en het Openbaar Ministerie (OM) hun standpunt laten weten over of de man wel vervolgd kan worden. Op 4 maart hakt de rechtbank de knoop door.

Kinderen in 2019 ontdekt nadat een van hen alarm sloeg

Van D. en de zes jongste van zijn in totaal negen inmiddels volwassen kinderen zijn in 2010 naar de boerderij in het Drentse Ruinerwold verhuisd. Zij werden in oktober 2019 ontdekt toen een van de kinderen in een café alarm sloeg. De moeder van de kinderen is in 2004 overleden.

Eind vorig jaar werd klusjesman Josef B. voorlopig vrijgelaten. Hij zat al een jaar vast op verdenking van betrokkenheid bij de vrijheidsberoving, maar vanwege de toestand van Van D. is er nog geen zicht op inhoudelijke behandeling.