Adopties uit het buitenland zijn per direct opgeschort, omdat misstanden aan het licht zijn gekomen. De commissie die dat ontdekte, deed onderzoek naar de periode 1967 tot 1998. Maar ook in de laatste jaren is gefraudeerd in adoptieprocedures. We lichten de huidige misstanden op drie verschillende continenten uit.

Situatie in China: kinderen geroofd en ontvoerd

De meeste buitenlandse adoptiekinderen die in de laatste tien jaar naar Nederland zijn gekomen, komen uit China. Kinderen worden er gestolen of ontvoerd en vervolgens ter adoptie aangeboden.

Daarnaast wordt over de kinderen onjuiste informatie verstrekt en wordt het onmogelijk gemaakt om kindertehuizen te inspecteren.

In 2010 brachten ambtenaren van het Nederlandse ministerie van Justitie een werkbezoek aan China. Toen bleek dat de organisatie die erop moet toezien dat kinderadoptie op de juiste manier verloopt er alles aan deed om de zoektocht van geadopteerde personen naar hun biologische ouders tegen te werken.

"Zo nodig zal CCAA (de hierboven genoemde organisatie, red.) daarom maatregelen nemen om het zoeken naar de biologische ouders te verhinderen", zegt een van de betrokkenen. In Nederland zou er "begrip" voor het Chinese standpunt zijn en zou "de boodschap worden overgebracht".

De belofte van Nederland is in strijd met het Haags Adoptieverdrag (HAV), waarin staat dat geadopteerde personen recht hebben om hun afkomst te kennen.

“Ouders denken dat hun kind naar de kostschool gaat, terwijl het geadopteerd is.”

In 2016 raadde de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) aan te stoppen met het adopteren van Chinese kinderen, omdat niet kan worden gecontroleerd of de regels van het HAV worden nageleefd.

Volgens de commissie-Joustra is Nederland "terughoudend" in het optreden tegen de misstanden in China. Een vergunninghouder die kritische vragen stelde en op een onderzoek aandrong, zegt dat het ministerie van Justitie dreigde de vergunning in te trekken vanwege een "gebrek aan samenwerking".

Dekker over adoptiemisstanden: 'Overheid is tekortgeschoten'
111
Dekker over adoptiemisstanden: 'Overheid is tekortgeschoten'

Situatie in Oeganda: 'wezen' geadopteerd die geen wees zijn

In Oeganda is volgens de onderzoekscommissie sprake van een "uitgebreide handel" in kinderen. Tot 2012 werden Oegandese kinderen nog door Nederlanders geadopteerd, daarna voerde Nederland een adoptiestop in.

Kinderen van wie de ouders nog leefden, werden in die tijd als 'wees' betiteld. Ze werden verhandeld in speciaal daarvoor opgetuigde weeshuizen, waarvan er in het Afrikaanse land bijna duizend waren.

Ouders zijn er soms niet eens van op de hoogte dat ze hun kind hebben meegegeven om te laten adopteren. Ze denken dat het naar een kostschool gaat.

Het ministerie van Justitie opende een onderzoek naar de dossiers van 22 Oegandese kinderen die al waren voorgesteld aan hun Nederlandse adoptieouders. Achttien adoptiedossiers werden alsnog goedgekeurd.

Haïti werd in 2010 getroffen door een aardbeving, waarna Nederland adoptieprocedures versnelde.

Haïti werd in 2010 getroffen door een aardbeving, waarna Nederland adoptieprocedures versnelde.
Haïti werd in 2010 getroffen door een aardbeving, waarna Nederland adoptieprocedures versnelde.
Foto: ANP

Situatie in Haïti: ouders zoeken tevergeefs hun kinderen

We gaan door naar het Caribisch gebied: Haïti om precies te zijn. Al sinds 2002 weet de Nederlandse overheid van misstanden bij adoptieprocessen in het land. Tot een beleidsverandering leidde die informatie echter niet.

Integendeel, toen Haïti in 2010 werd getroffen door een aardbeving, versnelde Nederland binnen 24 uur de al lopende adoptieprocedures van tientallen kinderen.

Dit zou mede onder druk van adoptieouders en adoptiestichtingen zijn gebeurd.

“Nederland versnelt procedures mede door druk van adoptieouders en stichtingen”

Internationale organisaties waarschuwden dat het door de chaos in het land lastig was om na te gaan waar de kinderen vandaan kwamen en later blijkt ook dat veel Haïtiaanse ouders hun kinderen tevergeefs zijn gaan zoeken.

Twee maanden later voerde Nederland een adoptiestop in, omdat het risico op corruptie en illegale adoptiepraktijken was toegenomen door de chaos die na de aardbeving was ontstaan.

"Dit roept de vraag op waarom direct na de aardbeving adopties uit Haïti kennelijk niet als omstreden werden beschouwd. Dit terwijl in de jaren daarvoor het veelvuldig vragen van steekpenningen, corruptie en malversaties bij de overheidsinstanties en seksueel misbruik van geadopteerde meisjes in bordelen reeds waren gemeld", aldus de commissie-Joustra.