Amsterdam en de omliggende gemeenten waren onvoldoende voorbereid op de komst van de tweede golf van coronabesmettingen. Dat is een van de conclusies die het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement (COT) getrokken heeft op basis van onderzoek.

Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland zette deze zomer vooral in op maatregelen tegen de drukte in bijvoorbeeld de Amsterdamse binnenstad en in parken.

De voorbereidingen op de tweede besmettingsgolf, die eerder kwam dan gedacht, kwamen daardoor in het gedrang. Het COT is door de veiligheidsregio, waarvan burgemeester Femke Halsema de voorzitter is, gevraagd om mee te kijken met de crisisaanpak, "zodat inzichten niet verloren gaan en direct toegepast kunnen worden", zo staat in een evaluatie.

"Rond het zomerreces, waarin de landelijke maatregelen sterk waren teruggeschroefd, ging Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland in een 'waakvlamstand'. Het snel oplopende aantal besmettingen en de drukte in Amsterdam en de regio noodzaakte dat toch al snel maatregelen moesten worden overwogen", meldt het COT.

Tijdens de zomerperiode was het op sommige momenten erg druk in Amsterdam. Zo moesten bewoners van de Wallen "slalommend" om de toeristen heen om van en naar huis te gaan. De gemeente greep in door op drukke momenten eenrichtingsverkeer in te stellen.

Ook werd het dragen van een mondkapje in sommige drukke gebieden, zoals in de Kalverstraat en op de Albert Cuypmarkt, verplicht gesteld. Daarnaast werd de toegang tot parken en grachten op drukke dagen beperkt.

Meerdere veiligheidsregio's botsten met Rijk over corona-aanpak

Het beteugelen van de drukte gebeurde op initiatief van de veiligheidsregio, want op landelijk niveau waren de coronamaatregelen flink afgeschaald. Toch bleek het nemen van die regionale maatregelen soms een moeilijke opgave. "Een belemmerende factor was dat het vanwege de afgeschaalde nationale crisisstructuur lastig bleek het Rijk in dezelfde urgentiemodus te krijgen", aldus COT.

Tegen het eind van de zomer botsten diverse veiligheidsregio's vaker met het Rijk over de corona-aanpak. De regionale aanpak bleek niet altijd te werken. Zo was het in Amsterdam verboden om trouwfeesten met meer dan vijftig gasten te organiseren. Huwelijken werden massaal naar Zaandam en andere omliggende gebieden verplaatst, omdat daar grotere groepen mochten samenkomen.

Personen die betrokken waren bij de aanpak van de coronacrisis door Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland zijn bevraagd door het COT. Zij vinden dat er in de toekomst meer lef getoond mag worden bij het vroegtijdig treffen van nieuwe coronamaatregelen, zowel regionaal als landelijk.

De veiligheidsregio schrijft dat de evaluatie van het COT tot een verbetering van de organisatiestructuur rond de crisisaanpak heeft geleid. Ook is de werkwijze van de veiligheidsregio aangepast met de invoering van de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19, waarin bijvoorbeeld het dragen van een mondkapje in publieke binnenruimtes verplicht is gesteld.