Twee diplomaten van de Russische ambassade in Den Haag werden vorige week tot persona non grata verklaard. Zij moeten ons land binnen twee weken verlaten. Wat is er precies aan de hand?

Waarvan worden de twee Russen beschuldigd?

De AIVD stelt dat zij zich bezighielden met spionage in de Nederlandse hightechsector. Ze waren geaccrediteerd als diplomaat, maar zouden in werkelijkheid werkzaam zijn voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR.

Een van de twee bouwde volgens de AIVD een "substantieel netwerk van bronnen" op, die allen werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightechsector. Deze bronnen hadden toegang tot gevoelige informatie. Sommigen ontvingen geld in ruil voor informatie. De AIVD heeft "in meer dan tien gevallen redelijk intensieve contacten kunnen vaststellen", zei AIVD-baas Erik Akerboom tegen het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co.

De tweede uitgewezen agent zou een "ondersteunende rol" hebben gespeeld.

De twee Russische agenten hebben "zeer waarschijnlijk schade toegebracht aan de organisaties waar de bronnen actief zijn en waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid", aldus de Nederlandse inlichtingendienst.

Waar waren de Russen volgens de AIVD op uit?

Het tweetal zou interesse hebben gehad in "informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie", meldde de AIVD. Hun bronnen werkten bij bedrijven en bij een hogere onderwijsinstelling.

Over de identiteit van de bronnen en de betreffende organisaties doet de AIVD geen mededelingen. De organisaties zijn gewaarschuwd. Daarnaast is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ingelicht over een van de Russische bronnen. Naar aanleiding daarvan worden "vreemdelingrechtelijke maatregelen" getroffen, liet de inlichtingendienst weten.

Diefstal van intellectueel eigendom is niet alleen vervelend voor bedrijven die veel hebben geïnvesteerd in het onderzoeken en ontwikkelen van de technologie in kwestie. De technologie kan zowel voor civiele als voor militaire doeleinden worden gebruikt.

Hoe heeft Rusland gereageerd op de uitzetting?

De Russische ambassade bevestigde eind vorige week door de Nederlandse regering ervan op de hoogte te zijn gebracht dat de twee diplomaten tot persona non grata zijn verklaard. "Er is echter geen bewijs geleverd van hun illegale activiteiten op het grondgebied van het koninkrijk. Tegenmaatregelen zullen volgen", liet de ambassade vrijdag weten.

Leonid Slutsky, hoofd van de commissie Buitenlandse Zaken van het Russische parlement, had een dag eerder al een "adequate en tijdige" reactie beloofd. Hij noemde het Nederlandse besluit om de diplomaten uit te zetten een "provocatie" en zei dat de beschuldigingen van spionage "ongegrond" zijn.

Bij uitzetting van diplomaten is het gebruikelijk dat het getroffen land als tegenmaatregel een gelijk aantal diplomaten het land uitzet.

Gebeuren dit soort dingen vaker?

Rusland werd eerder betrapt op spionage in Nederland. Vier Russische officieren probeerden in 2018 met hacks binnen te dringen bij de OPCW, de verdragsorganisatie voor chemische wapens in Den Haag, die onder meer onderzoek deed naar Russische luchtaanvallen in Syrië en de vergiftiging van de Russische oud-dubbelspion Sergei Skripal in het Verenigd Koninkrijk.

Beschuldigingen die de andere kant opgaan, waren er ook. Rusland stelde in augustus dat er volgapparatuur was aangetroffen in de auto van de Russische militair attaché in Nederland.

Internationaal worden diplomatieke medewerkers ook regelmatig beticht van praktijken die het daglicht niet kunnen verdragen. Zo sloot de Amerikaanse regering in juli van dit jaar het Chinese consulaat in de Texaanse stad Houston. Dat zou zich onder meer schuldig hebben gemaakt aan "industriële spionage" en diefstal van intellectueel eigendom.

Ollongren over spionage: 'Het is een wake-upcall'
115
Ollongren over spionage: 'Het is een wake-upcall'