Inmiddels is het aantal mensen dat besmet is geraakt met het westnijlvirus in Nederland opgelopen tot zeven. Wat is het westnijlvirus, en moeten we ons zorgen maken?

Wat is het westnijlvirus en hoe wordt het overgedragen?

Het westnijlvirus is een besmettelijk virus dat van vogels komt en via muggen verspreid kan worden naar bijvoorbeeld zoogdieren en mensen.

Mensen kunnen het virus niet onderling overdragen, maar het kan wel gebeuren dat iemand door bloed- of orgaantransplantatie besmet raakt.

Het westnijlvirus kwam vooral voor in Afrika, de Verenigde Staten, het Middellandse Zeegebied en Oost-Europa. De laatste jaren verspreidde het virus zich verder naar Centraal-Europa en de rest van de wereld.

Wat zijn de gevolgen als je besmet raakt met het westnijlvirus?

Volgens het RIVM ontwikkelen vier van de vijf personen geen klachten na een besmetting. De personen die wél klachten ontwikkelen, ervaren milde griepachtige symptomen zoals koorts, hoofdpijn of spierpijn.

In 1 procent van alle gevallen kan het virus een ernstige ziekte, zoals een hersenontsteking of hersenvliesontsteking, tot gevolg hebben. De kans dat iemand aan de gevolgen hiervan overlijdt, is zo'n 4 tot 14 procent, schrijft het RIVM. Bij ouderen is deze kans aanzienlijk groter, tot 29 procent.

Waar is het westnijlvirus in Nederland opgedoken?

Afgelopen zomer troffen onderzoekers het westnijlvirus aan bij vogels en muggen in Nederland. De eerste besmetting met het westnijlvirus bij een persoon in het land werd in oktober 2020 voor het eerst vastgesteld in de regio Utrecht. Het RIVM denkt dat deze persoon het virus heeft opgelopen door een muggenbeet.

Nog eens vijf anderen uit de regio testten niet veel later positief op het virus. Volgens het instituut hebben de patiënten in de regio Utrecht de besmetting in de maand juli of augustus opgelopen.

Een zevende besmetting maakte het RIVM afgelopen week bekend: deze patiënt komt uit de regio Arnhem en is waarschijnlijk in oktober besmet geraakt.

Nederlandse man besmet met westnijlvirus: hoe komt het virus hier?
109
Nederlandse man besmet met westnijlvirus: hoe komt het virus hier?

Wat zeggen deze besmettingen over de verspreiding van het virus?

"We weten dat we met de zeven vastgestelde besmettingen aankijken tegen het topje van de ijsberg", zegt Hans van den Kerkhof, arts infectieziektebestrijding bij het RIVM, tegen NU.nl.

"We gaan ervan uit dat er voor elke in het ziekenhuis opgenomen patiënt honderd - of aanzienlijk meer - mensen de infectie hebben doorgemaakt. Maar hoe het virus zich precies heeft verspreid in Nederland weten we niet."

Het transmissieseizoen hangt samen met het muggenseizoen, en dat loopt in zuidelijk Europa van ongeveer mei tot oktober of november, legt Van den Kerkhof uit. "Het is hier wat kouder, dus je zou denken dat het seizoen hier ook wat korter is. Ik kan geen zekerheden geven, maar ik denk dat het besmettingsrisico in Nederland momenteel snel af zal nemen en binnenkort verwaarloosbaar is."

Hoe de verspreiding van het virus volgend jaar tijdens het muggenseizoen verloopt, is nog niet te voorspellen. Het RIVM verwacht in december een advies uit te brengen over de voorbereiding op dat muggenseizoen.

Moeten we ons zorgen maken?

"In het algemeen hoeven de Nederlanders zich nog niet veel zorgen te maken", zegt Van den Kerkhof. "In centraal en zuidelijk Europa waren er afgelopen jaar ongeveer 330 besmettingen, op een enorme hoeveelheid mensen. Dan is dat van een volstrekt andere orde dan bijvoorbeeld het aantal besmettingen met het coronavirus."

Ook het verloop van de ziekte is in eerste instantie geen reden tot zorg. Hoewel de ziekte in sommige gevallen een ernstig verloop kan hebben, worden de meeste mensen niet of nauwelijks ziek. Van den Kerkhof: "Je hoeft niet voor iedere muggenbeet naar de dokter. Dat is echt niet aan de orde."

"Waar we ons wel zorgen over maken is dat het ook via bloedtransfusies kan worden overgedragen. Bloedbank Sanquin gaat in de regio Utrecht bloeddonaties daarom controleren op het voorkomen van het virus. Mensen die gebruikmaken van bloedtransfusies, kampen namelijk al met een slechtere gezondheid en hebben daarom eerder kans op een ernstig verloop van de ziekte."