Een archeoloog van de Rijksuniversiteit Groningen heeft de locatie van vier verdronken dorpen gevonden in de Noordoostpolder. Yftinus van Popta promoveert donderdag op het onderzoek.

Het was al bekend dat er naast Urk en Schokland nog andere bewoonde eilanden lagen in het gebied dat nu de Noordoostpolder is. Maar tot nu was het onduidelijk waar deze eilanden zich bevonden. Lang werd gedacht dat het onmogelijk zou zijn om ze terug te vinden, omdat de Zuiderzee alle resten zou hebben weggespoeld.

Maritiem archeoloog Van Popta zegt nu dat archeologische vondsten die lang als scheepsafval werden beschouwd, zoals aardewerk en bakstenen, eigenlijk restanten zijn van de verdwenen dorpen. Het gaat om de dorpen Nagele, Marcnesse, Fenehuysen I en Fenehuysen II.

Van Popta wist met zijn vijfjarige onderzoek het landschap en de bewoning in de late Middeleeuwen van 1100 tot 1400 in kaart te brengen. Uit het onderzoek blijkt dat de dorpen tot stand kwamen tussen 1100 en 1300. Het gebied bestond toen uit onontgonnen veenlandschap met meren. Eerst vestigden boeren zich er, later kwamen er ook vissers, heren en handelaren bij.

Meer bewaard gebleven dan gedacht

Hoewel er nog maar weinig sporen over zijn van de ontginning, landbewerking en bewoning, is er toch meer bewaard dan altijd werd gedacht, zegt Van Popta.

Door een samenloop van stormen en vloeden verdwenen de eilanden uiteindelijk weer in de open zee. Alleen Urk en Schokland wisten stand te houden tegen het stijgende water.

Die eilanden waren overigens ooit vele malen groter dan wat er uiteindelijk van overbleef, aldus Van Popta. Restanten van verdwenen eilanddelen, zoals terpen, dijken en sloten zijn nog steeds terug te vinden op de voormalige zeebodem.

In de jaren veertig van de vorige eeuw werd het gebied drooggelegd en ontstond de huidige Noordoostpolder. Veel archeologische resten van bewoning zijn toen vernietigd door landbouw en herinrichtingsplannen, zegt Van Popta. Dankzij zijn werk worden de gebieden nu afgeschermd en is vervolgonderzoek naar de dorpen mogelijk.

De vermoedelijke locatie van de gevonden dorpen. (Beeld: RUG)

Stel je vraag