Koning Willem-Alexander en zijn gezin besloten vrijdagavond om hun vakantie in Griekenland al na een paar uur af te breken en weer terug te keren naar Nederland. "Voor de koning was de ophef die ontstond in de media de belangrijkste reden voor dit besluit", concludeert Koninklijk Huis-deskundige Rick Evers in gesprek met NU.nl.

"Het is niet dat hij sorry zegt of excuses maakt. Net als bij de vakantiefoto (waarop hij geen afstand hield tot een restauranteigenaar, red.) van afgelopen zomer wijst hij weer naar de media", zegt Evers.

"De koning lijkt nu weer heel makkelijk naar de media te wijzen, die in dit geval echt alleen maar de boodschapper zijn geweest en niets fouts hebben gedaan. Echte excuses zie ik niet terug in de reactie van de Oranjes."

De koning hoeft met niemand te overleggen over zijn vakantie, maar volgens de koningshuisdeskundige is het aannemelijk dat Willem-Alexander die wel met premier Mark Rutte heeft besproken tijdens het wekelijkse overleg. Rutte heeft de ministeriële verantwoordelijkheid over de koning. De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) heeft inmiddels bevestigd dat Rutte inderdaad op de hoogte was van de reis.

Het verbaast Evers dan ook dat er schijnbaar niemand is geweest die de koning heeft gewaarschuwd voor het negatieve beeld dat kan ontstaan. "Het lijkt erop dat niemand iets mag zeggen over de vakantie van de Oranjes en dat die heilig is. Hij heeft toch drie wijze puberdochters die nog wel zijn beste adviseur daarin hadden kunnen zijn: zij zien dat hun vriendinnen niet op vakantie gaan", aldus Evers.

Het kabinet maakte eerder deze week extra maatregelen bekend om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Ook raadde Rutte Nederlanders af om tijdens de herfstvakantie af te reizen naar gebieden waar een oranje reisadvies geldt. Voor de vakantiebestemming van de koning geldt een geel reisadvies ('wees waakzaam'), dus strikt genomen zat de koning niet fout. Toch vonden critici dat hij vanwege zijn voorbeeldfunctie beter thuis kon blijven.

Koning en koningin voorzichtig tijdens bijeenkomsten

Evers merkt op dat de vakantie van het koninklijke gezin haaks staat op het voorzichtige beeld dat de koning en koningin laten zien tijdens bijeenkomsten. "Ik was er laatst bij toen koningin Máxima een museum bezocht. Ze keek toen echt in iedere zaal of er wel genoeg ruimte was en of ze nog voldoende afstand kon houden."

"Zo veel afspraken in hun agenda zijn ook coronagerelateerd. Het is dan toch gek dat je besluit: wij zijn niet vatbaar voor corona en gaan lekker naar het buitenland", vervolgt Evers. "De koning nam donderdag nog een coronadagboek in ontvangst in Uden. Daar heeft hij ook met nabestaanden gesproken en persoonlijke verhalen gehoord. Ik snap echt niet hoe dat met elkaar te rijmen valt."

De Rijksvoorlichtingsdienst wilde vrijdagmiddag nog geen uitspraken doen over de vakantie van de koning, omdat het hier om een privéaangelegenheid ging. Wel benadrukte de dienst dat de koning zich aan alle coronaregels zou houden en ook de Nederlandse reisadviezen in acht neemt.

De volledige reactie van de koning

Vrijdagavond liet Willem-Alexander weten: "We zullen onze vakantie afbreken. We zien de reacties van mensen op berichten in de media. En die zijn heftig, en die raken ons."

"We willen er geen enkele twijfel over laten bestaan: om het COVID-19-virus eronder te krijgen, is het noodzakelijk dat de richtlijnen worden nagevolgd", vervolgde de koning. "De discussie naar aanleiding van onze vakantie draagt daar niet aan bij."

Vaker ophef over zomervakantie van de koning

Er ontstaat vaker ophef over vakanties van de Oranjes. Zo ging de koning ook op vakantie na het neerstorten van vlucht MH17. Die brak hij vervolgens ook al snel af, toen bleek dat er rouwbijeenkomsten werden georganiseerd waarbij het stel aanwezig moest zijn. "Daarna vlogen ze direct weer terug naar Griekenland. De jaarlijkse fotosessie werd overigens toen wel afgelast", vertelt Evers.

Willem-Alexander en Máxima kwamen deze zomer ook in opspraak omdat ze tijdens hun vakantie in Griekenland geen 1,5 meter afstand hielden van een restauranteigenaar met wie ze op de foto gingen. Het koningspaar was op dat moment op vakantie op het Griekse eiland Milos.

Hoe zit het in het buitenland?

Andere koninklijke huizen in Europa pakken het voorzichtiger aan. Zo besloot koningin Elizabeth van het Verenigd Koninkrijk om deze zomer niet naar haar paleis in Schotland te gaan. Ook bleef ze voornamelijk op het kasteel Windsor, in plaats van het gebruikelijke Buckingham Palace.

"Haar personeel is ook in quarantaine gegaan en werkte in rondes. Ook veel andere koninklijke families bleven lang binnen. Wat dat betreft is ons koningshuis een stuk vaker op pad", aldus Evers.

Toch ziet hij ook iets positiefs aan de vakantie van de koning: "Als je naar de besmettingscijfers kijkt, dan doet Griekenland het beter dan Nederland. Dus Willem-Alexander en zijn gezin zaten - in ieder geval voor een paar uur - veiliger dan dat wij zaten."

Stelling