Advocaten en hulporganisaties zijn zeer bezorgd over de afspraken rondom de nieuwe Moria-deal, schrijft Trouw. Vluchtelingen moeten straks bij aankomst over hun vluchtmotief vertellen, zonder bijstand van een advocaat.

Afgelopen donderdag sloten de coalitiepartijen het Moria-akkoord. Besloten werd om vanwege de uitzonderingssituatie honderd vluchtelingen van het afgebrande kamp op te nemen. In ruil hiervoor worden andere regels rondom de asielprocedure verscherpt.

Om de procedure te versnellen moeten asielzoekers binnenkort onder meer direct bij aankomst vertellen over hun vluchtmotief, zonder advocaat. Dit kan ertoe leiden dat vluchtelingen hun verhaal maar deels of niet vertellen, zegt woordvoerder Evita Bloemheuvel van Vluchtelingenwerk Nederland in gesprek met NU.nl.

"Wanneer je bijvoorbeeld als homoseksueel aankomt uit een land waar daarvoor de doodstraf geldt, zijn we bang dat deze mensen dan een ander verhaal tegen een overheid waarvan ze niet weten of ze die kunnen vertrouwen."

'Gaat ten koste van rechtspositie'

Asielzoekers krijgen eenmaal in Nederland vaak een aantal vragen gesteld tijdens een basisregistratie, onder meer over hun identiteit en het land van herkomst. Nu wordt diegene ook meteen gehoord over zijn vluchtmotief, zonder dat daar een advocaat bij is.

Later volgt een nader gehoor over het vluchtmotief, met bijstand van een advocaat. Daarmee wordt de rechtsbijstand die nu in het systeem zit "beperkt", zegt asieladvocaat Wil Eikelboom op Twitter.

Waarom heeft vluchteling advocaat nodig?

"Je denkt misschien: waarom heeft een asielzoeker een advocaat nodig. Hij hoeft alleen maar de waarheid te vertellen", zegt Eikelboom.

"Maar dan weet je niet hoe complex de asielprocedure is", aldus Eikelboom, verwijzend naar de hoge eisen die de Immigratie- en Naturalisatiediens (IND) stelt aan vluchtverhalen en bewijzen. Die moeten onder meer zeer gedetailleerd zijn, zonder tegenstrijdigheden, vaagheden of ongerijmdheden. "En dan kan een eenmaal gemaakte vergissing of iets vergeten te vertellen fataal zijn", zegt Eikelboom.

"De dingen die je bij het aanmeldgehoor hebt gezegd kunnen tegen je worden gebruikt. Dit gaat ten koste van de rechtspositie van asielzoekers", zegt asieladvocaat Ali Agayev tegen Trouw.

Achterstand bij IND is nu al groot

Het plan komt de efficiëntie ten goede en de verhalen mogen volgens het nieuwe plan later nog aangepast worden, schrijft staatssecretaris Ankie Broekers-Knol in een brief aan de Tweede Kamer. Maar Eikelboom en Bloemheuvel vrezen dat advocaten en IND-medewerkers nog meer werk om handen krijgen met het corrigeren van de vluchtverhalen.

Nu al moeten asielzoekers door achterstanden bij de IND vaak anderhalf tot twee jaar wachten op het eerste gehoor, schrijft Trouw. Asieladvocaten pleiten er al jaren voor de rechtsbijstand daarom naar voren te brengen in het proces.