De komende tien jaar is op jaarbasis 400 miljoen euro nodig om drugscriminaliteit te bestrijden, schrijft het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO) zaterdag in een nieuw rapport. Nederland is geliefd onder internationale drugshandelaren, die langzaam meer macht dreigen te verwerven in de bovenwereld, aldus voorzitter en oud-burgemeester van Tilburg Peter Noordanus.

De miljoenen euro's zijn nodig om de strafrechtketen te versterken, schrijft het SBO. Er is geld nodig voor onder meer opsporing, handhaving en extra capaciteit in de rechtspraak, aldus het beraad, dat een samenwerking is van onder meer het Openbaar Ministerie (OM), de politie en de Koninklijke Marechaussee.

Het kabinet heeft eind 2019 een breed offensief opgezet tegen de groeiende macht van drugshandelaren en het ondermijnende effect op de bovenwereld. Met name de moord op advocaat Derk Wiersum, die een kroongetuige in het Marengo-proces bijstond, was een breekpunt.

In de drugswereld gaan miljarden euro's rond. Dat grote geld geeft criminelen steeds meer macht, waardoor zij zich ook in de bovenwereld kunnen mengen. Daarnaast vinden regelmatig liquidaties plaats en raken kwetsbare mensen verstrikt in de drugscriminaliteit.

Nederlandse straffen liggen internationaal gezien laag

Om de drugscriminaliteit tegen te gaan, doet het SBO een reeks aanbevelingen. Straffen voor drugscriminaliteit liggen in Nederland zo laag vergeleken met in andere landen, dat criminelen ze op de koop toe nemen, schrijft het beraad. Daarom zijn er volgens de auteurs hogere straffen nodig.

Ook het versterken van de strafrechtketen is cruciaal volgens het SBO. De helft van de 400 miljoen euro moet hiervoor gebruikt worden. Onder meer een speciaal op te richten ondermijningskamer van de rechtbank moet effectiever optreden mogelijk maken. Het Openbaar Ministerie (OM) moet daarbij meer ruimte krijgen om te onderhandelen met kroongetuigen.

Daarnaast moeten er voorlichtingscampagnes komen om te voorkomen dat kwetsbare (jonge) mensen verstrikt raken in de drugscriminaliteit.

Oprichten van ondermijningsbrigades

Het SBO benadrukt dat drugscriminaliteit internationaal opereert, maar lokaal geworteld is. Om te voorkomen dat de onderwereld de rechtsstaat en lokale democratie ondermijnt, is naast een landelijke aanpak ook een sterke lokale aanpak nodig.

Lokaal moet de drugscriminaliteit tegengegaan worden met betere communicatie. Dat kan onder meer via vormen van "regionale ondermijningsbrigades", waar onder meer het OM, de Belastingdienst, de politie en andere overheidsdiensten in samenwerken. Ook is er een ondermijningsfonds nodig voor lokale overheden.

Nederland is de afgelopen decennia uitgegroeid tot een internationaal knooppunt voor drugsproductie en -handel en is wereldwijd onder meer de hoofdproducent van amfetamine en MDMA en de grootste doorvoerplek voor cannabishandel in de Europese Unie.

Samen met België en Spanje is het de belangrijkste aankomstplaats en handelsvloer voor cocaïne. Het SBO waarschuwt dat ondertussen ook de productie van crystal meth, een zeer verslavende vorm van amfetamine die in de Verenigde Staten populair is, op gang komt in ons land.