Wijkagenten worden vaak ingezet voor noodhulp, waardoor hun kennis over de wijk afneemt. Dat bleek dinsdag uit een kritisch onderzoek van de Inspectie Justitie en Veiligheid. Plaatsvervangend korpschef van de politie Liesbeth Huyzer reageert: "De werkbelasting bij de politie en de inzet staan al jaren onder druk. Als je dan nog zo'n onrustige periode eroverheen krijgt, moet je erop letten dat je de verbinding met de samenleving niet kwijtraakt."

Door onder meer protesten tegen de coronamaatregelen, Black Lives Matter-demonstraties en verveling bij de jeugd die in een aantal steden uitmondde in relletjes, had haar korps de handen vol aan grootschalige gebeurtenissen. Vaker dan gebruikelijk heeft de politie moeten opschalen om ervoor te zorgen dat alles in goede banen werd geleid. En dat vraagt veel capaciteit en inzet bij de politie.

De plaatsvervangend korpschef spreekt tegenover NU.nl van zorgelijke ontwikkelingen in sommige wijken.
Deze zomer ontstond er onrust in wijken in onder meer Den Haag, Utrecht en Amersfoort. Jongeren gingen de straten op en keerden zich tegen de politie, onder meer door ze te bekogelen met vuurwerk en stenen.

"Waar we op moeten letten, is dat we voldoende in die cruciale wijken zijn waar bijvoorbeeld meer onrust of onvrede is. Daar zetten we op dit moment ook extra op in. Maar je kan niet blijven rondslepen met capaciteit over het land."

De benodigde politie-inzet is niet altijd goed te voorzien als gevolg van onverwachte dingen die gebeuren in de samenleving, ziet Huyzer. "Het blijft wel belangrijk dat wij hierop kunnen reageren, meebewegen en ook nadenken over hoe we deze inzet op de lange termijn kunnen organiseren. Bijvoorbeeld door andere partijen zaken op zich te laten nemen, zodat niet alles meer op ons bordje komt."

Ze verwijst naar het aantal meldingen over personen die verward gedrag vertonen, iets dat inmiddels een groot deel van het werk van de politie in beslag neemt. Afstemming met onder meer zorginstellingen over de verantwoordelijkheden hiervoor, zou een van de oplossingen kunnen zijn om de werkdruk bij de politie weg te nemen.

Arrestaties bij derde onrustige nacht op rij in Schilderswijk
55
Arrestaties bij derde onrustige nacht op rij in Schilderswijk

'De politie moet verankerd zijn in de samenleving'

Als de politie niet goed verankerd is in de samenleving, heeft dat een negatief effect op de signalerende functie en informatiepositie van de agenten, stelde de inspectie.

"Het allerbelangrijkste is dat de politie goed verankerd is in de samenleving", zegt Huyzer. "Dat los je deels op met extra mankracht, maar die moeten ook worden opgeleid, dat kost tijd." Qua instroom van nieuwe studenten heeft de politie niks te klagen. Maar om goed verankerd te kunnen zijn in de samenleving, is het belangrijk dat er ook binnen de politie een goede afspiegeling is van de verschillende groepen hierin.

Ook daar heeft de politie nog werk te verrichten, beaamt Huyzer, die het een "urgente opgave" noemt. "De afgelopen twee jaar liep de instroom van het aantal collega's met een andere culturele achtergrond terug."

Met een nieuwe aanpak, die vooral gericht is op de verbinding met alle groepen in de samenleving, moet het aantal studenten met een andere culturele achtergrond worden vergroot.

"We willen contact leggen met verschillende groepen in de samenleving. We moeten investeren in contacten met deze mensen, het vertrouwen uitbouwen en op die wijze meer mensen gepassioneerd en enthousiast krijgen om bij de politie te werken."

Werkcultuur bij de politie leent zich nog niet altijd voor meer diversiteit

Maar niet iedereen voelt zich veilig om bij de politie te werken, zo bleek uit onderzoek. De afgelopen jaren kwamen meerdere keren racistische incidenten bij de politie naar buiten. Zo kwamen jeugdagenten in Rotterdam nog in opspraak omdat ze een appgroep beheerden waarin racistische uitspraken werden gedaan, en protesteerden collega's van een agent bij de Haagse politie toen hij naar huis werd gestuurd vanwege vermeend racisme.

Dat niet overal een veilig werkklimaat wordt ervaren, ziet Huyzer ook. Ze verwijst naar een woensdag verschenen rapport over een verstoorde werksfeer en angstcultuur bij de informatiedienst van de politie waarin dat probleem aan de kaak werd gesteld. "Dat soort rapporten hebben wij het afgelopen jaar meer gezien. Dan kunnen wij wel zeggen: wij willen meer diversiteit, maar bieden wij dan ook de ruimte om echt anders te zijn?"

Als de politie zich verder wil ontwikkelen tot een inclusievere organisatie, moet de veiligheid binnen de teams prioriteit krijgen, zegt Huyzer. "Daar is iets aan te doen, maar tegelijkertijd is dat ook de ingewikkeldste opgave die er kan zijn. Maar we zien het wel als een van onze grootste urgenties waar we ook vol op in willen zetten."

Het is daarbij erg belangrijk dat het zichtbaar wordt aangepakt als de korpsleiding gedrag ziet dat niet door de beugel kan, vindt Huyzer. "Dan is zo'n rapport dat woensdag naar buiten kwam pijnlijk. Maar je kan het ook anders benaderen en zien als een manier waarop wij het probleem aan willen pakken. Je moet even door die pijn van zo'n rapport heen, omdat dat kan leiden tot een goede aanpak."