In het riool op het terrein van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), een vaccinbedrijf en een onderzoekslaboratorium in Bilthoven is begin augustus het poliovirus aangetroffen, laat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) woensdag aan NU.nl weten na berichtgeving van de Volkskrant.

Het RIVM controleert het rioolwater regelmatig op polio en andere virussen. Onderzoekers vonden het virus in de eerste week van augustus in een monster dat op 21 juli was afgenomen.

Op het terrein bevinden zich drie instellingen die met het poliovirus werken: Bilthoven Biologicals, een van de grootste poliovaccinproducenten ter wereld, de onderzoeksinstelling Intravacc en het RIVM, dat er een poliolaboratorium heeft. In het riool komt zowel afval- als toiletwater van de drie bedrijven terecht.

Polio is een ongeneeslijke ziekte die permanente verlamming kan veroorzaken, voornamelijk bij kinderen onder de vijf jaar. Dankzij een streng vaccinatiebeleid komt de ziekte niet meer voor in de westerse wereld. Voor het poliovaccin, dat oraal ingenomen wordt, wordt een afgezwakte vorm van het virus gebruikt.

Rioolwater vormt geen gevaar voor volksgezondheid

De IGJ leidt het onderzoek naar de zaak en zegt dat de bron van het virus nog onduidelijk is. Ook is het niet zeker of er medewerkers aan het virus zijn blootgesteld. Alle medewerkers worden momenteel gescreend op het virus. Daarnaast worden laboratoria gescreend op technische problemen. Tot nu toe zijn er geen problemen of besmette personen aangetroffen.

Momenteel wordt ook genetisch onderzoek naar het virus gedaan, om de herkomst ervan vast te stellen. De IGJ verwacht het onderzoek binnen twee tot drie weken afgerond te hebben, laat een woordvoerder weten aan NU.nl.

In rioolwater vormt het poliovirus geen gevaar voor de volksgezondheid doordat het riool een gesloten systeem is. Bij de waterzuivering worden virusdeeltjes uitgeschakeld.

"Het is gelukkig een zeldzame gebeurtenis, maar het is belangrijk om hier zorgvuldig mee om te gaan. Dat doen we zeker", zegt de IGJ-woordvoerder.

WHO is op de hoogte gesteld

Mocht uit het onderzoek blijken dat een medewerker besmet is geraakt, kan dat uiteindelijk wel riskant zijn voor mensen die niet gevaccineerd zijn. In Nederland is de vaccinatiegraad erg hoog, al zijn er enkele uitzonderingen, zoals bij religieuze gemeenschappen in de Biblebelt.

Drie jaar geleden raakte door een technische fout voor het laatst een medewerker van Bilthoven Biologicals besmet met het virus, schrijft de Volkskrant. De man werd doordat hij gevaccineerd was niet ziek, maar werd wel in een zeer strikte quarantaine geplaatst.

Sindsdien zijn de richtlijnen aangescherpt en is er een nationale autoriteit opgericht om het poliovirus in te perken, aldus het ochtendblad. Na de ontdekking begin augustus heef het RIVM volgens het protocol de gezondheidsorganisatie WHO ingelicht, waardoor andere landen op de hoogte zijn gebracht van de ontdekking.

Welke vaccinbedrijven zitten er op het RIVM-terrein?

  • Bilthoven Biologicals is de voormalige productietak van het Nederlands Vaccin Instituut (NVI), een agentschap voortgekomen uit het RIVM. Staatsbedrijf NVI was ooit wereldwijd een toonaangevend onderzoeks- en productiecentrum voor vaccins. In 2012 verkocht de overheid het NVI vanwege bezuinigingen voor 32 miljoen euro aan het Serum Institute of India, die het omdoopte tot Bilthoven Biologicals. Er werken zo'n vierhonderd mensen.
  • Intravacc is een belangrijke schakel tussen de wetenschap en vaccinproductie. Intravacc was de onderzoeksafdeling van het NVI. Na een korte periode binnen het RIVM ging het door als een zelfstandig bedrijf onder het ministerie van Volksgezondheid. Het bedrijf met 140 medewerkers houdt zich vooral bezig met de eerste fasen van vaccinontwikkeling.