Defensie heeft een marketingmethode ingekocht om het gedrag van burgers in conflictgebieden te beïnvloeden, bevestigt een woordvoerder van Defensie na berichtgeving van NRC. De methode is gekocht bij een omstreden Brits bedrijf. Volgens de krant loopt Nederland onder westerse landen voorop in deze nieuwe manier van oorlogsvoering.

Het gaat om een marketingmethode van de Britse SCL Group, het moederbedrijf van datafirma Cambridge Analytica. Beiden kwamen afgelopen jaren in opspraak vanwege twijfelachtige politieke campagnes.

Nederland loopt onder westerse landen voorop met deze methode, samen met het Verenigd Koninkrijk en Canada, aldus NRC.

De krijgsmacht hoopt op plekken zoals Irak beter in beeld te krijgen hoe de lokale bevolking in elkaar steekt. De methode moet missies effectiever maken en het aantal burgerslachtoffers beperken. Gedragsonderzoek en -beïnvloeding gaat verder dan het traditionele winnen van hearts en minds, schrijft de krant. Het moet actief de houding van burgers in conflictgebieden veranderen om zo gewapende conflicten te voorkomen.

De afgelopen jaren heeft de Nederlandse krijgsmacht volgens NRC 139 militairen getraind in gedragsonderzoek en gedragsbeïnvloeding volgens een methode van SCL Group die Behavioural Dynamics Methodology (BDM) heet.

SCL Group is omstreden

BDM-trainingen zijn ingekocht bij SCL Group, een partij die in het verleden dubieus is gebleken. De firma voerde politieke campagnes uit in kwetsbare democratieën. SCL was onder meer betrokken bij een politieke politieke campagne in Trinidad en Tobago, waar zwarte burgers ontmoedigd werden te stemmen.

Dochterbedrijf Cambridge Analytica kwam wereldwijd in opspraak toen het op grote schaal de privacy van Amerikaanse burgers schond voor een politieke campagne tijdens de verkiezingen in 2016.

Een woordvoerder benadrukt tegen NU.nl dat deze misstappen van de firma niet bekend waren bij Defensie, voordat ze in 2018 onthuld werden in de media.

Uit interviews van de krant met medewerkers van de krijgsmacht blijkt dat de methode populair is vanwege de effectiviteit ervan en de mogelijkheid om een lokaler perspectief te krijgen van operaties. Maar de methode is ook omstreden. Voor deze nieuwe manier van oorlogsvoering zijn namelijk nog geen regels opgesteld.

Landmachtbaas Martin Wijnen erkent dat er juridische en ethische normen gesteld moeten worden aan de methode. Dat kan wel pas "na een discussie over wat we daar als Nederland van vinden", zegt hij.

'Ethiek zit in de gebruiker'

Nadat het Cambridge Analytica-schandaal in 2018 de wereld over was gegaan, besloot Defensie dat de samenwerking met SCL Group niet hoefde te stoppen. De conclusie was dat de methode zou deugen maar de ethiek in de gebruiker zit, schrijft de krant.

Na het faillissement van SCL werkte defensie nog samen met een Nederlandse oud-medewerker van het bedrijf. Die samenwerking inmiddels stopgezet, zegt een woordvoerder van Defensie tegen NU.nl.

Een bijeenkomst met juristen van Defensie over regels rondom gedragsbeïnvloeding werd dit voorjaar uitgesteld vanwege corona, maar zou binnenkort wel doorgang moeten vinden.

Ingezet in Noord-Irak en Curaçao

Defensie heeft BDM gebruikt om te leren hoe de bevolking op Curaçao zou reageren in het geval dat er een plotselinge grote toestroom van Venezolaanse vluchtelingen zou zijn.

In Noord-Irak werd in 2015 met die methode diepteonderzoek gedaan naar de drijfveren van de lokale bevolking, in een vluchtelingenkamp aan de rand van IS-gebied. Dat zou geleid hebben tot meer samenwerking tussen hen en de krijgsmacht.