Het aantal maaltijdbezorgers dat slachtoffer is geworden van een overval, is toegenomen van 96 in 2018 naar 130 vorig jaar. Een flinke stijging, ziet Jos van der Stap, landelijk coördinator overvallen bij de politie. De politie zet vooral in op het verminderen van de buit voor de daders, en die maatregel lijkt zijn vruchten al af te werpen.

Het venijn van de toename zat hem vooral in het eerste kwartaal van 2019: in die periode werden zestig overvallen op maaltijdbezorgers gemeld bij de politie. Die zag al sinds het najaar van 2018 het aantal zogenoemde hit-and-run overvallen, waarbij daders zonder al te veel voorbereiding snel toeslaan en dan weer verdwijnen, toenemen.

Het is wel een bekend fenomeen bij de politie dat criminaliteit tijdens de donkere dagen van het najaar en de winter toeneemt. Maar waarom er begin 2019 ineens zo'n flinke stijging te zien was in de hit-and-run overvallen, en dan vooral op maaltijdbezorgers, kan Van der Stap niet verklaren.

Online betalen moet overvallen tegengaan

Na de flinke stijging in het eerste kwartaal van 2019 heeft de politie ingezet op maatregelen om de kans op overvallen, en vooral de kans op buit, te verminderen. "Zo zijn we met bezorgdiensten zoals Thuisbezorgd en Domino's aan de slag gegaan om het werken zonder contant geld, waarbij online wordt afgerekend, te bevorderen", legt Van der Stap uit. "Daarnaast worden maaltijdbezorgbedrijven gewezen op andere preventieve maatregelen die ze kunnen treffen."

Bedrijven kunnen verdachte bestellingen controleren door het adres van de klant na te gaan, of hun bezorgers op pad sturen met een bodycam om eventuele overvallers af te schrikken.

De door de politie en bezorgmaatschappijen getroffen maatregelen lijken te werken: het aantal overvallen op maaltijdbezorgers verminderde in de loop van 2019 naar zo'n twintig per kwartaal, ook tijdens de donkere dagen aan het einde van het jaar.

Hoewel er nog geen cijfers bekend zijn van de eerste maanden van 2020, maakt de politie zich geen zorgen over een eventuele stijging door een toename van maaltijdbezorgers op straat. Van der Stap: "Als deze trend van vooraf online betalen doorzet, dan denken wij dat het aantal overvallen op maaltijdbezorgers uiteindelijk flink af gaat nemen."

'Jonge daders zijn bereid geweld te plegen voor relatief kleine buit'

Van der Stap ziet een overeenkomst bij de meeste overvallen op de maaltijdbezorgers: het zijn vooral jongeren die jongeren overvallen. Op een paar tientjes en een warme maaltijd na is er voor overvallers niet veel te halen bij maaltijdbezorgers. Wat drijft deze jonge daders?

"We noemen ze ook wel impulsdaders: ze hebben even snel geld nodig en handelen dan vanuit een opwelling." En met een maaltijdbezorger denken deze jongeren een makkelijk doelwit te hebben. "Zo zie je maar dat er jongeren zijn die bereid zijn om geweld te plegen voor een relatief klein bedrag. Dat vinden wij niet normaal."

Kenmerkend voor dit soort hit-and-run overvallen is dat de daders, als ze eenmaal een overval hebben gepleegd, vaak doorgaan. De landelijk coördinator benadrukt wel dat er de afgelopen jaren jongeren zijn aangehouden voor overvallen op maaltijdbezorgers. Hoeveel dat er zijn, kan hij niet zeggen: "maar in de helft van het aantal overvallen is de dader bekend."