In de rechtbank in Assen vindt dinsdag de eerste niet-inhoudelijke zitting plaats in de Ruinerwold-zaak. Vader Gerrit-Jan van D. en huurder van de boerderij Josef B. staan onder meer terecht voor het vasthouden van de kinderen. Volg hier de laatste ontwikkelingen.

Goedemiddag en welkom bij het liveblog over de eerste zittingsdag in de zaak-Ruinerwold. Mijn naam is Lisa van der Wal en ik zal je op de hoogte houden van de gebeurtenissen. Eventuele vragen of opmerkingen kunnen naar lisa@nu.nl. 

  • Gerrit Jan van D. wordt verdacht van vrijheidsbeneming van al zijn inmiddels volwassen kinderen. 
  • Kinderen zouden zijn mishandeld en met camera's in de gaten zijn gehouden, ook verdenkingen van misbruik.
  • Contact met buitenwereld zou volgens de vader leiden tot "slechte geesten in het lichaam".
  • Ook huurder Josef B. verdacht van het tegen hun zin vasthouden van de kinderen.
  • Hij noemt de zitting een 'heksenjacht' en wijst op vrijheid van geloof. 
dinsdag 21 januari om 16:00
Dit was 'm voor vandaag. Het nieuwsartikel kun je zo dadelijk lezen op NU.nl. Heel erg bedankt voor het meelezen!
dinsdag 21 januari om 16:00
Zometeen vindt nog een besloten deel plaats over de vraag of Josef B. ook in het PBC moet worden onderzocht. Hier mag de pers niet bij aanwezig zijn.
dinsdag 21 januari om 15:58
Josef B. roept weer dat het gaat om een heksenjacht. Hij wordt weer meegevoerd door de parketpolitie.
dinsdag 21 januari om 15:57
Dus geen opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis van B. De zitting wordt geschorst voor drie maanden.
dinsdag 21 januari om 15:53
De rechtbank vindt wel dat de identiteit van de kinderen voldoende is vastgesteld, en daarmee volstaat de tenlastelegging wel. Moszkowicz vond het verwarrend dat de namen van de kinderen waren gewijzigd en stelde dat de tenlastelegging daarmee niet klopte. Ook is er volgens de rechtbank nog voldoende grond om B. langer vast te houden, bijvoorbeeld vanwege recidivegrond.
dinsdag 21 januari om 15:51
Wel mogen de kinderen worden gehoord bij de rechter-commissaris. Het OM zag dit liever niet op korte termijn gebeuren, gezien ze pas sinds kort in de samenleving zijn. Ook worden de dagboeken van de kinderen ter beschikking gesteld aan de verdediging van B.
dinsdag 21 januari om 15:50
De rechtbank zal echter niet op bezoek gaan bij Van D., omdat de rechters niet medisch onderlegd zijn en zich daarom liever beroepen op het oordeel van de artsen.
dinsdag 21 januari om 15:49
Het onderzoeken van Van D. door een neuroloog wordt toegewezen en uitgebreid. Er wordt ook een neuropsycholoog ingeschakeld om de vader van de kinderen te onderzoeken. Dat gebeurt voorafgaand aan het onderzoek in het Pieter Baan Centrum. De rechtbank wil antwoord op een aantal vragen over de hersenbloeding van Van D, onder meer op de vraag of het mogelijk is om te communiceren met de man.
dinsdag 21 januari om 15:47
Dat het zo lang duurt, betekent dat de rechters behoorlijk wat te bespreken hadden over onder meer het voorarrest van B.
dinsdag 21 januari om 15:46
We gaan alsnog toch weer snel door. Althans, Josef B. is weer binnengeleid.
dinsdag 21 januari om 15:43
Voor wie het zich afvroeg: er is een aparte ruimte waar verdachten kunnen wachten tot ze naar de zittingszaal mogen. Ze worden begeleid door de parketpolitie.
dinsdag 21 januari om 15:39
Vals alarm. Het duurt toch nog iets langer voor de rechtbank met de beslissing gaat komen. Josef B. wordt weer weggevoerd.
dinsdag 21 januari om 15:28
Iets later dan verwacht, maar inmiddels zitten we weer in de zittingszaal. De rechtbank gaat nu oordelen over de onderzoekswensen en de voorlopige hechtenis.
dinsdag 21 januari om 14:15
Dit is Josef B. samen met zijn advocaat Yehudi Moszkowicz. Getekend door rechtbanktekenaar Adrien Stanziani.
dinsdag 21 januari om 14:09
De rechtbank neemt dus tot 15.15 uur de tijd om te besluiten over de onderzoekswensen en de verweren van de advocaten, en dan met name die van Moszkowicz. Hij wil dat de voorlopige hechtenis van zijn cliënt Josef B. wordt geschorst, onder meer omdat de tenlastelegging volgens hem onmogelijk kan leiden tot een bewezenverklaring. Dat heeft er juridisch gezien volgens hem mee te maken dat de namen van de kinderen nu mogelijk anders zijn dan op de tenlastelegging. Ook staat volgens hem niet vast dat de kinderen wel minderjarig waren ten tijde van de gepleegde feiten, zoals het OM beschrijft. "We weten niets over ze." 

Ook stelt Moszkowicz dat de kinderen niet werden vastgehouden, maar dat het te maken heeft met hun geloof. Wat hij concreet probeert, is zo veel mogelijk verdenkingen aanvechten zodat zijn cliënt voorlopig kan worden vrijgelaten.
dinsdag 21 januari om 13:54
Ik pers mezelf weer even uit de zaal en zal zo kort uitleggen over wat er nu precies nog moet worden besloten.
dinsdag 21 januari om 13:53
We onderbreken de zitting voor langere tijd: tot 15.15 uur. De rechtbank wil meer tijd om te kunnen oordelen over de verzoeken.
dinsdag 21 januari om 13:49
De rechtbank trekt zich even terug voor beraad. Dat zal ongeveer tien minuten duren. Daarna weten we dus wat de rechters van de voorlopige hechtenis van Josef B. vinden.
dinsdag 21 januari om 13:47
Gerrit Jan van D. heeft via zijn advocaat overigens laten weten dat hij liever niet heeft dat zijn kinderen nog verder verhoord worden. Dit zal overigens weinig juridische gevolgen hebben, gezien de kinderen inmiddels meerderjarig zijn en Van D. daar dus niet over kan beslissen.
dinsdag 21 januari om 13:43
Moszkowicz zegt dat er voorwaarden kunnen worden verbonden aan de voorlopige vrijlating van zijn cliënt, bijvoorbeeld door een contactverbod in te stellen.
dinsdag 21 januari om 13:34
Voor de duidelijkheid: Moszkowicz heeft voor de lunchpauze een waslijst aan onderzoekswensen ingediend, wat op zich al vrij ongebruikelijk is tijdens een eerste zitting. Het OM verweert zich op een aantal punten, waaronder het horen van een kennis van vader Gerrit Jan van D. en het op korte termijn horen van de kinderen.
dinsdag 21 januari om 13:24
"Een slot was niet noodzakelijk. Ze waren niet vrij om zelf keuzes te maken", zo stelt het OM.
dinsdag 21 januari om 13:23
Het OM verzet zich logischerwijs tegen de voorlopige vrijlating van Josef B. "Uit de dagboeken blijkt heel duidelijk wanneer iets fysiek is", zo stelt de officier van justitie. Dat de kinderen vrij waren om te vertrekken, wijst ze ook van de hand. De kinderen zouden gestraft worden, zodat de rest bang zou worden.
dinsdag 21 januari om 13:15
Inmiddels zitten we weer in de zittingszaal. Voor wie net inschakelt en het betoog van het OM nog rustig wil doorlezen, kan dat hier doen (klik).
dinsdag 21 januari om 12:35
De samenvatting van deze ochtend in de Ruinerwold-zaak. Het OM vervolgt Josef B. en de afwezige Gerrit Jan van D. voor de vrijheidsberoving van de negen inmiddels volwassen kinderen van laatstgenoemde verdachte. De kinderen zou zijn verteld dat de buitenwereld slecht was. Alleen de drie oudsten mochten naar buiten en mochten niet vertellen over het bestaan van hun jongere broertjes en zusjes.

Het OM spreekt van mishandelingen: slaan, schoppen, de keel dichtknijpen en in een ijsbad zitten. Ook zouden kinderen, als ze 'werden bezeten door een slechte geest', afgezonderd worden van de rest. De kinderen straften ook elkaar, zo blijkt onder meer uit hun dagboeken en verklaringen. Daarbij zijn volgens het OM twee van de kinderen misbruikt tussen hun twaalfde en hun vijftiende. 

Van D. heeft een hersenbloeding gekregen in 2016 en is daarom nu niet aanwezig. Het is de vraag of hij wel terecht kan staan en daarom wordt in het Pieter Baan Centrum (PBC) neurologisch onderzoek gedaan.

Josef B. ontkent dat hij iets strafbaars heeft gedaan en wijst op de vrijheid van geloofsovertuiging. Zijn advocaat probeert zijn voorlopige hechtenis dan ook te laten schorsen.
dinsdag 21 januari om 12:23
We gaan door naar de lunchpauze. De zitting wordt om 13.15 uur hervat. Ik kom zo met een samenvatting van wat er is gebeurd, maar eerst ga ik mezelf uit de zaal manoeuvreren.
dinsdag 21 januari om 12:21
"De kinderen zijn niet vastgehouden." Josef B. zwaait geagiteerd met zijn armen. Hij vindt dat hij niets strafbaars heeft gedaan.
dinsdag 21 januari om 12:20
B. wijst met een vinger naar de journalisten die achter hem zitten. Het betreft een lang betoog over waarom niet-gelovige mensen niet kunnen oordelen over wat zich heeft voorgedaan.
dinsdag 21 januari om 12:18
Josef B. neemt het woord. "Ik heb een zuiver geweten. Ik heb niemand van de vrijheid beroofd. Het voelt een beetje als een heksenjacht. Als een mens in God gelooft, is dat een vrije beslissing."
dinsdag 21 januari om 12:14
Daarbij wil de gemeente dat B. "aanpassingen doet" aan de boerderij in Ruinerwold. Dat zal iets bureaucratisch zijn, aangezien het pand vrij vervallen is. B. kan logischerwijs geen aanpassingen doen, omdat hij in hechtenis zit.
dinsdag 21 januari om 12:12
Als Josef B. in voorlopige hechtenis blijft zitten, dan gaat zijn bedrijf failliet en zal ook B. persoonlijk failliet gaan, zo betoogt zijn advocaat. Er zijn inmiddels al vele schuldeisers die samen een bedrag van meer dan 10.000 euro vragen.
dinsdag 21 januari om 12:04
Dat er 70.000 euro in de boerderij lag, duidt volgens de advocaat niet direct op witwassen. "Cashgeld is nog steeds een wettelijk betaalmiddel."
dinsdag 21 januari om 11:59

Moszkowicz vraagt zich af of het ging om vrijheidsberoving of een uiting van het grondrecht van eigen geloofsovertuiging. "Gaat het OM nu ook alle monniken vervolgen?"

dinsdag 21 januari om 11:57
"Ze werden niet gedwongen daar te blijven. Als wel sprake was van vrijheidsberoving, dan zouden ze nooit in staat zijn geweest weg te gaan." Daarom vindt Moszkowicz dat er onvoldoende ernstige bezwaren zijn om de hechtenis van zijn cliënt te laten voortduren.
dinsdag 21 januari om 11:56
Ook is het volgens Moszkowicz maar de vraag of de geboortedata van de kinderen wel overeenkomen met die in de tenlastelegging. In zijn betoog benadrukt de advocaat van Josef B. daarnaast dat de kinderen konden weggaan als ze dat wilden, omdat de voordeur nooit op slot zat. "Een van de kinderen heeft dat ook gedaan." Daarmee verwijst hij naar een verklaring van een van de drie oudste kinderen.
dinsdag 21 januari om 11:50
Moszkowicz vraagt of de namen in de tenlastelegging wel overeenkomen met de huidige namen in de burgerlijke stand. De advocaat vindt dit zo onduidelijk, dat hij betwijfelt of dit tot voldoende ernstige bezwaren leidt om de hechtenis van zijn cliënt niet te schorsen.
dinsdag 21 januari om 11:48
Ook benoemt Moszkowicz dat zes van de kinderen "nooit hebben bestaan" en dat daarom de tenlastelegging van het OM niet klopt. "De namen in de tenlastelegging bestonden niet."
dinsdag 21 januari om 11:44
Oftewel: wanneer in de dagboeken wordt geschreven dat iemand urenlang op de grond lag, hoeft dit niet daadwerkelijk uren te hebben geduurd, zo betoogt Moszkowicz.
dinsdag 21 januari om 11:43
Volgens een verklaring van de man die uiteindelijk in een café alarm sloeg, liep het "stoffelijke en het geestelijke door elkaar". "Dus alles wat op schrift staat, hoeft niet altijd gebeurd te zijn", zo stelt Josef B.'s advocaat.
dinsdag 21 januari om 11:40
Moszkowicz wil dat de voorlopige hechtenis van zijn cliënt wordt geschorst. Zo vindt hij dat de tenlastelegging te uitgebreid is als het gaat om de vrijheidsberoving. Er wordt een periode van zeven jaar beschreven. "Hoe moet mijn cliënt zich in hemelsnaam hiertegen verweren?"
dinsdag 21 januari om 11:27
Inmiddels zijn de kinderen wel geregistreerd bij de gemeentes waar ze zijn geboren. Of ze andere namen hebben aangenomen, wil het OM na een verzoek van Moszkowicz niet zeggen.
dinsdag 21 januari om 11:20
Het OM heeft alle kinderen inmiddels gesproken. Ze maken het naar omstandigheden goed, zo wordt nu gezegd. Voor hen is hulp gezocht. Alle kinderen hebben verklaard wat ze wilden verklaren, aldus het OM. Nu "staat de zorg voorop".
dinsdag 21 januari om 11:19
De rechtbank is benieuwd naar hoe de kinderen het maken. "Uit respect voor de wens van de kinderen kan ik daar geen mededelingen over doen", zo zegt hun advocaat.
dinsdag 21 januari om 11:15
Voor wie zich afvroeg waarom het tempo iets omlaag is gegaan: de advocaten steggelen een beetje over het 'bezoek' aan Van D. en hoe dit moet gaan plaatsvinden.
dinsdag 21 januari om 11:09
"Mijn cliënt mag geen slachtoffer worden van het langdurige onderzoek naar de psychische gesteldheid van Van D.", aldus Moszkowicz.
dinsdag 21 januari om 11:08
Josef B.'s advocaat Yehudi Moszkowicz betoogt nu dat de belangrijkste getuige, namelijk Gerrit Jan van D., er niet is. Hij wil ook graag weten wanneer en hoe er vragen gesteld kunnen worden aan Van D. en hekelt dat dit nog niet is gedaan door het OM.
dinsdag 21 januari om 11:06
Snorn wil dat de rechtbank Gerrit Jan van D. zelf ook komt 'bezoeken', zodat met eigen ogen kan worden gezien hoe hij kan communiceren.
dinsdag 21 januari om 10:58
Het is dus nu de vraag of en hoe de man verhoord kan gaan worden. Advocaat Robert Snorn zegt dat er op zekere hoogte wel gecommuniceerd kan worden met zijn cliënt. "Vooral door middel van het stellen van gesloten vragen, waar hij dan bevestigend of ontkennend op kan antwoorden." Maar ook non-verbaal kan Van D. het een en ander duidelijk maken.
dinsdag 21 januari om 10:52
De rechtbank heeft ook een hoop vragen over de medische toestand van Van D., die in 2016 is getroffen door een hersenbloeding. De man heeft geen toestemming gegeven voor inzage in zijn medisch dossier.