Het Nederlandse weer in 2019 uitte zich in extreme vormen. Er werden temperatuurrecords gebroken en er waren bijzondere weerfenomenen als tornado's en lichtende nachtwolken te zien. NU.nl zet de meteorologische hoogtepunten op een rij.

Na een natte december brak er in januari een koude periode aan. Van 18 tot 25 januari kreeg Nederland met echt winterweer te maken: er werden door het KNMI twee dagen genoteerd waarop het de hele dag vroor. Er viel op veel plekken in Nederland sneeuw en er kon zelfs op natuurijs worden geschaatst.

Het winterweer veroorzaakte ook veel overlast. Op 22 januari werd er door sneeuwval een recordspits geregistreerd. Eind januari trok de kou uit het land, waardoor er met name in de noordelijke provincies door ijzel tientallen ongelukken plaatsvonden.

Hollandse folklore ten top: schaatsen op Kinderdijk
Hollandse folklore ten top: schaatsen op Kinderdijk

Omgevallen bomen en beschadigde auto's

Aan het begin van februari leek het weer winters te worden, maar het tegendeel bleek waar. Op 25 februari werd het zelfs tussen de 18 en 20 graden. Deze dag ging de recordboeken in als de warmste februaridag ooit gemeten in Nederland.

Weerbureau Weerplaza vat de wintermaanden van 2019 samen als zeer zacht, zeer zonnig met een normale neerslag. Met een gemiddelde van 5,2 graden staat de winter van 2019 in de top tien van zachtste winters. Het was gemiddeld 3 graden warmer dan normaal.

Op 10 maart zorgde de eerste storm van het jaar voor omgevallen bomen en beschadigde auto's. Het KNMI gaf vanwege de zeer zware windstoten code oranje af voor de provincies Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Limburg. Er werden op het land windstoten gemeten van meer dan 100 kilometer per uur.

Storm in het zuiden en sneeuw in het noorden van Nederland
53
Storm in het zuiden en sneeuw in het noorden van Nederland

De eerste landelijke tropische dag

Dan de hitte: op 2 juni werd de eerste landelijke tropische dag van 2019 gemeten. Rond 16.00 uur tikte de thermometer in De Bilt 30 graden aan. De stranden werden druk bezocht en verschillende evenementen werden door de hitte afgelast, waaronder de marathon van Hoorn.

Deze warme dagen gingen soms gepaard met flinke onweersbuien en windhozen. In juni werd hier door het KNMI maar liefst vier keer code oranje voor afgegeven.

Een windhoos richtte op 4 juni een spoor van vernieling aan in Rheden, een dorp op de Veluwe in Gelderland. Bomen vielen daar op huizen en auto's. In gesprek met Omroep Gelderland spraken meteorologen zelfs van een door de tornado veroorzaakt schadespoor van 4 à 5 kilometer lang. Mogelijk was ook in andere delen van het land sprake van windhozen.

Compilatie: Zware onweersbuien trekken over Nederland
46
Compilatie: Zware onweersbuien trekken over Nederland

Lichtende nachtwolken boven Nederland

Eind juni werd Nederland getrakteerd op een zeldzaam verschijnsel: zogeheten lichtende nachtwolken.

"Wanneer de zon achter de horizon staat, kan het zonlicht soms nog net deze wolken aanlichten waardoor ze zichtbaar worden als het donker is", legde WeerPlaza uit op NU.nl. "De wolken bestaan vaak uit kleine stofdeeltjes waar ijs op zit. Omdat het vaak heel hard waait op deze hoogte, bewegen de wolken waardoor het lijkt alsof ze dansen."

NU.nl-lezers stuurden vanuit heel het land indrukwekkende foto's op van het fenomeen.

Dag en nacht extreme temperaturen

De maand juli begon fris; op 4 juli vroor het zelfs in Twente. Dit sloeg half juli om in extreem weer; een hittegolf zorgde voor tropische temperaturen.

Op 25 juli werd een warmterecord van 24 juli na één dag al gebroken. In de Brabantse gemeente Gilze en Rijen gaf de thermometer om 15.00 uur maar liefst 40,7 graden weer. Sinds het begin van de metingen was het nooit eerder zo heet in Nederland. Later steeg het kwik ook in Twente en Hupsel (Achterhoek) naar 40 graden.

Er volgde een uitzonderlijk warme nacht. Een zogeheten 'heat burst' zorgde ervoor dat het na middernacht nog warmer werd dan overdag. De temperatuur daalde volgens het KNMI 's nachts niet verder dan 22,9 graden.

Temperatuurverloop in juli 2019. (Foto: KNMI)

Minitornado boven Amsterdam

Na de hoge temperaturen in juli, stond er in augustus een winderige weerdip voor de deur. Op 9 augustus werd er in het centrum van Amsterdam een minitornado waargenomen boven het IJ. Er werden verschillende schademeldingen gedaan.

In deze wisselvallige dagen stortte ook een deel van het dak van het AFAS Stadion van AZ in. Hierbij vielen geen gewonden, maar het heeft grote gevolgen gehad voor de club.

Zo wisselvallig als het gehele jaar was, was ook de maand augustus. Aan het eind van de maand augustus was de tweede landelijke hittegolf een feit. Twee hittegolven in een jaar is vrij uniek; sinds 1901 is het maar drie keer voorgekomen.

De herfst in Nederland was nat, wat voor veel wateroverlast heeft gezorgd in sommige delen van het land. Zo konden de riolen in Zandvoort het water niet meer verwerken, waardoor meerdere straten blank kwamen te staan. De herfst was wel zonniger dan gemiddeld.

Minitornado raast door centrum Amsterdam
69
Minitornado raast door centrum Amsterdam