De NS heeft in de nacht van dinsdag op woensdag voor het eerst een proef uitgevoerd met een zelfrijdende trein. Het spoorwegbedrijf spreekt woensdagochtend van een succesvol experiment.

De test tussen het dorp Swifterbant en station Kampen Zuid is de eerste van velen. Tijdens de rit, die ongeveer een kwartier duurde, is onder meer geoefend met remmen en stoppen op de juiste plek langs het perron. De trein vertrok en arriveerde op tijd.

De sprinter die gebruikt is voor deze proef bevat een computerunit die communiceert met het besturingssysteem van de trein. De computer kan volgens de NS alle ingevoegde informatie over de trein, infrastructuur en dienstregeling samenvoegen.

Het eerste experiment heeft volgens de NS waardevolle inzichten en data opgeleverd. Marjan Rintel, directeur Operatie, spreekt van een belangrijke eerste stap. De komende maanden wordt gekeken naar hoe de zogeheten automatische treinpiloot reageert op ander treinverkeer en het rij- en remgedrag bij gladde sporen.

Machinist aanwezig in zelfrijdende trein

Tijdens alle testen zit een machinist in de cabine van de trein. Het is niet de bedoeling dat dit beroep verdwijnt. "Wel zullen de taken veranderen", zegt NS-woordvoerder Erik Kroeze.

De machinist moet tijdens de rit kunnen bijsturen en ingrijpen als dat nodig is, bijvoorbeeld bij onverwachte omstandigheden als noodgevallen. De aanwezigheid van de machinist in de cabine wordt "vergelijkbaar met die van een piloot in de cockpit".

De verwachting is dat het nog jaren gaat duren voordat de eerste zelfrijdende trein gaat rijden. Dit komt mede doordat het grootste deel van het spoor in Nederland niet over de juiste technologie beschikt. De Hanzelijn, waar de testen worden uitgevoerd, heeft die wel.

Zelfrijdende trein oplossing voor snelle reizigersgroei

Elk jaar kiezen steeds meer reizigers voor de trein. Daardoor verwacht de NS dat de maximale capaciteit van het spoor al in 2027 in zicht komt. Dat is jaren eerder dan verwacht.

Het spoorwegbedrijf zoekt naar oplossingen om "de schaarse infrastructuur zo goed mogelijk te benutten". De zelfrijdende trein is er daar een van. Door treinen korter op elkaar te laten rijden, wordt de spoorcapaciteit beter benut.

NS is niet de enige die testen uitvoert met treinen die zichzelf kunnen besturen. ProRail startte hier vorig jaar al mee. Hiervoor werkt de spoorbeheerder samen met de regionale vervoerder Arriva.