Het Nederlandse Waddenfonds heeft sinds de oprichting in 2007 miljoenen euro's verspeeld aan allerlei projecten, blijkt woensdag uit gezamenlijk onderzoek van journalistiek platform Investico, Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant, De Groene Amsterdammer en EenVandaag.

Het Waddenfonds kreeg bij de oprichting in 2006 800 miljoen euro van het Rijk om het Waddengebied te versterken in ruil voor het boren naar gas. Uit onderzoek blijkt dat 200 miljoen euro van dat fonds in projecten is geïnvesteerd zonder dat er enig idee was waar dat geld precies heen ging.

Volgens het onderzoek zijn de projecten nooit goed gemonitord of geëvalueerd waardoor niet duidelijk is of het Waddengebied ervan heeft geprofiteerd. Ook hebben lokale bestuurders het geld gebruikt om projecten in hun regio te bekostigen.

Zo heeft de provincie Groningen een begroting van bijna 10 miljoen euro voor een Werelderfgoedcentrum aangevuld met geld uit het Waddenfonds. Ook werd de oude marinehaven Willemsoord in Den Helder voor 8 miljoen euro gerenoveerd met geld uit het fonds. Wat die projecten toevoegen aan het Waddengebied, was en is niet duidelijk.

Provincie keurde eigen aanvragen goed

Dat de financiële aanvragen uit het Waddenfonds werden goedgekeurd, kwam doordat de provincies zowel verantwoordelijk waren voor de aanvragen als de goedkeuringen voor het verstrekken van het fonds. In 2018 zette de Randstedelijke en Noordelijke Rekenkamer daarom al hun vraagtekens bij de onafhankelijkheid van het Waddenfonds.

De voorzitter van het bestuur van het Waddenfonds Henk Staghouweris tevens gedeputeerde bij de provincie Groningen, maar zegt zijn twee werkzaamheden gescheiden uit te voeren. "Ik heb wel een Groninger pet op, maar ik ben er voor het hele Waddengebied."

'Waddengebied als grabbelton'

Voorzitter van het Waddenfonds Wim Meijer reageert echter teleurgesteld. "We wilden het Waddengebied groter, sterker en robuuster maken. Dat is niet gebeurd," zegt hij tegen EenVandaag.

Ook directeur Lutz Jacobi van de Waddenvereniging baalt van het verloren geld. "Er wordt tot nu toe niet gekeken wat de Wadden als ecosysteem echt nodig hebben. Het was een grabbelton en dat is het nu nog."

Tot en met 2026 heeft het fonds nog tussen de 200 en 300 miljoen euro om uit te geven.