Na anderhalve dag van boerenprotesten verlieten de tractoren donderdagochtend Den Haag. Duizend tot tweeduizend boeren hadden er overnacht en boden in de binnenstad een ontbijt aan, als goedmakertje voor de overlast waarvoor ze een dag eerder hadden gezorgd. Als de politiek de stikstofmaatregelen niet terugdraait, worden nieuwe acties niet uitgesloten.

Met een hele tas vol boodschappen staat Thomas Worms nog wat na te praten met een boerin. Het eten dat in zijn tas zit, is te veel om alleen van te ontbijten. "Ik heb maar direct voor de hele dag meegenomen, en ook voor mijn moeder", zegt hij.

"We doen dit voor jullie, om 'sorry' te zeggen voor de overlast die we de afgelopen dagen hebben bezorgd", zegt de boerin. "Nou, wat mij betreft komen ze elke dag. Ik vind het een mooi gebaar en ik heb een hele tas vol", lacht Worms, die in Den Haag woont.

Frans Tettero heeft wat meer last gehad van het boerenprotest. Samen met zijn vrouw is hij dinsdagavond uit hun woonplaats Assen vertrokken om woensdagavond een voorstelling van Cirque du Soleil bij te wonen. De circustent staat naast de duizenden trekkers op het Malieveld; aan het einde van de middag wordt besloten de voorstelling af te blazen.

"Ik vond het vervelend, maar heb ook wel begrip", aldus Tettero over het boerenprotest. "Het gaat over hun inkomen en bedrijfsvoering. Voor mij is het slechts een uitje, dat hopelijk nog wel een keer komt. We genieten nu van het ontbijt met de boeren, die het goedmaken met ons."

Dronebeelden tonen drukte op A27 door boerenprotest
Dronebeelden tonen drukte op A27 door boerenprotest

Boeren reden met tractoren op trambaan en staken vuurwerk af

Het boerenprotest van woensdag oogde minder vriendelijk dan dat van twee weken geleden. Er waren meer boeren naar Den Haag gekomen (20.000 tot 25.000) en het leger was ingezet om voor blokkades te zorgen, zodat de boeren niet naar het Binnenhof konden trekken.

Net als ruim twee weken geleden was ook de politie-inzet groot, met onder meer politie te paard, de Mobiele Eenheid en waterkanonnen. Er werden een paar arrestaties verricht en tractoren reden op plekken waar dat niet de bedoeling was, zoals op de trambaan. Daarnaast reden er trekkers over middenbermen en werd er vuurwerk afgestoken.

Het protest van de boeren richtte zich woensdag op de maatregelen die het kabinet heeft genomen om de uitstoot van stikstof te beperken. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) komt meer dan 40 procent van de stikstofuitstoot bij de landbouw vandaan.

Boeren denken dat die cijfers niet kloppen en vinden dat het RIVM op een andere manier moet meten. RIVM-directeur Hans Brug weerlegde die kritiek woensdag: "Volgens internationale standaarden zijn de stikstofberekeningen die wij doen van hoge kwaliteit. Dat zeggen deskundigen uit het buitenland ook over ons."

Politie ontbijt met boeren mee

Ook donderdagochtend, tijdens het ontbijt, staan de legervrachtwagens er nog en is een flinke politiemacht op de been. De sfeer bij het ontbijt bij de Hofvijver is echter gemoedelijk. De boeren kletsen met Haagse burgers en ook de agenten prikken een vorkje mee.

Als rond 10.30 uur de eerste boeren naar hun tractoren lopen, bedanken ze de politie voor het begeleiden van het protest en bieden ze hun excuses aan voor de overlast.

Hagenaren maakten gretig gebruik van het door boeren aangeboden ontbijt. (Foto: Pro Shots)

'We komen terug als het niet geholpen heeft'

De boeren verlaten Den Haag nadat ze nog een 'Tour de Boer' hebben gemaakt: een kleine ronde door de hofstad. Ze worden daarbij begeleid door de politie en het slot van het tweedaagse protest oogt rustiger dan de eerste dag.

De boeren verlaten Den Haag luid toeterend via de A12, het Malieveld als een modderige vlakte achterlatend.

Marc den Oever, van Farmers Defence Force, dat het protest heeft georganiseerd, blikt tevreden terug op de twee dagen in Den Haag. "We hopen dat het geholpen heeft", zegt hij terwijl hij met zijn hoofd richting het Binnenhof knikt.

"En als dat niet zo is, komen we weer. Maar de eerste twee weken organiseren we sowieso niks. We moeten thuis de boerderij ook een beetje bijwerken", vertelt de varkenshouder en fruitteler.

Over wat eventuele vervolgacties inhouden, kan Van den Oever nog niks zeggen. Volgens hem hoeven die acties niet per se in Den Haag te zijn. "Alle opties zijn mogelijk."

Boeren verlaten toeterend Den Haag
Boeren verlaten toeterend Den Haag