Een grote groep boeren heeft woensdag opnieuw gedemonstreerd tegen de stikstofmaatregelen. Ze begonnen hun actie 's ochtends in de gemeente De Bilt, nabij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), en reden rond het middaguur door naar Den Haag. Volg de laatste ontwikkelingen in dit liveblog.

Goedemiddag! In dit liveblog houdt de redactie van NU.nl jullie op de hoogte van het verloop van de boerenprotesten. 

In het kort:

  • Tweede landelijke boerenprotest tegen stikstofmaatregelen
  • Boeren protesteerden in de gemeenten De Bilt en Den Haag
  • Trekkers ondanks afspraken toch op Malieveld
  • Officieel programma afgelopen, veel boeren onderweg naar huis
  • Avondspits minder zwaar dan verwacht, files in loop van de avond

Heb jij beelden van het protest? Stuur ze naar redactie@nu.nl of gebruik de functie Lezersbijdragen.
woensdag 16 oktober om 19:33
Hiermee sluiten we het liveblog af. Bedankt voor het meelezen en nog een fijne avond!
woensdag 16 oktober om 19:28
woensdag 16 oktober om 19:08
De meeste files in het land zijn inmiddels voorbij. De meeste vertraging ontstond volgens de ANWB op de A12 richting Utrecht. Daar stond een file van zo'n 50 kilometer. Het vertrek van de boeren leidde vooral rond Den Haag tot hinder, zegt de ANWB. "Alle toegangs- en uitvalswegen stonden vast. Vanaf knooppunt Prins Clausplein was de snelweg veranderd in een parkeerplaats voor tractoren en dus niet begaanbaar. Datzelfde gold voor de N44 en het Malieveld."
woensdag 16 oktober om 18:31
Het is minder druk op de wegen dan verwacht, vertelt een woordvoerder van de ANWB. "De eerste boeren zijn rond 17.30 uur gaan rijden, waardoor de reguliere spits weinig met ze te maken had. Op de A12 richting Utrecht zie je nu door de tractoren een file ontstaan. In de loop van de avond zul je dat op meer plekken in het land zien." Dat het rustiger is dan verwacht, komt waarschijnlijk ook doordat Rijkswaterstaat van tevoren had gewaarschuwd voor een zeer zware spits. "Daar is zeker rekening mee gehouden. Ik hoor dat veel bedrijven hun personeel eerder naar huis hebben gestuurd."
woensdag 16 oktober om 18:08
Jeroen van Maanen van Farmers Defence Force (FDF) vindt dat de dag "fantastisch" is verlopen. "De aantallen en de sfeer had ik in mijn stoutste dromen niet verwacht". Hoeveel boeren precies zijn komen opdagen in Den Haag, weet hij niet. Maar de schatting van de organisatie ligt op 20.000 tot 25.000 demonstranten. Zij kwamen met achtduizend tot tienduizend trekkers. 

De protestdag begon vandaag bij het kantoor van het RIVM nabij De Bilt, waar de eerste trekker al rond 6.00 uur arriveerde. Duizenden boeren reden rond het middaguur gezamenlijk richting Den Haag. 

Het plan is dat een aantal boeren blijft overnachten in Den Haag. Morgenochtend wordt voor deze actievoerders ter hoogte van de Hofvijver een ontbijt georganiseerd. Van Maanen denkt dat mogelijk een paar duizend boeren komen opdagen. Of de actiegroep hierna opnieuw een actie gaat organiseren, is nu nog niet bekend. Van Maanen benadrukt eerst de reactie van de overheid te zullen afwachten.
woensdag 16 oktober om 17:43
woensdag 16 oktober om 17:31
De eerste van de honderden trekkers op het Malieveld zijn inmiddels vertrokken.
woensdag 16 oktober om 17:04
Doordat de trekkers met een maximale snelheid van 40 kilometer per uur over de snelwegen weer richting huis rijden, verwacht Rijkswaterstaat een zeer zware avondspits. "Weggebruikers moeten rekening houden met extra hinder vanwege boeren die in groten getale aan het einde van de middag uit Den Haag vertrekken. Ook elders in het land kan vertraging ontstaan door boeren die op de snelweg rijden. De verwachting is dat dit de hele avond tot hinder kan leiden."
woensdag 16 oktober om 17:00
woensdag 16 oktober om 16:56
De toespraak van Wilders werd positief ontvangen door de aanwezige boeren. De politicus is inmiddels weer van het podium af. Organisator Farmers Defence Force (FDF) sluit nu de bijeenkomst af. (Foto: NU.nl/Priscilla Slomp)
woensdag 16 oktober om 16:49
Volgens Wilders is er geen probleem met stikstof, maar met politici en bureaucraten. "Ik zou jullie willen feliciteren met het enorme resultaat dat jullie afgelopen week hebben behaald in de provincies, die een voor een zijn gevallen. Dankzij jullie zijn er stikstofregels ingetrokken." De PVV-leider roept de boeren op te blijven demonstreren en sluit zijn toespraak af door te zeggen dat de boeren "de trots van Nederland" zijn.
woensdag 16 oktober om 16:46
PVV-leider Geert Wilders komt nu op het podium. "Willen jullie in deze stad meer of minder stikstofregels", vraagt hij aan het publiek. De boeren scanderen "minder, minder". "Nou, dan gaan we dat regelen." Hiermee verwijst hij naar zijn uitspraak over minder Marokkanen waarvoor hij vandaag in de rechtbank stond.
woensdag 16 oktober om 16:36
Hoewel het officiële programma op de Koekamp nog een half uur duurt, zijn de eerste demonstranten al onderweg naar huis. Voor de liefhebbers is er tot 22.00 uur een afterparty met een dj. (Foto: NU.nl/Priscilla Slomp)
woensdag 16 oktober om 16:31
De agrarische bedrijven ForFarmers, Trioliet, en De Heus die bij voorgaande acties financiële steun boden, doen dat woensdag niet. Uit een rondgang van NU.nl blijkt dat de ondernemingen nog wel positief tegenover de boodschap van de boeren staan."Wij begrijpen dat ze demonstreren", aldus een woordvoerder van veevoerbedrijf De Heus. Dat de actie van vandaag niet door Agractie maar door Farmers Defense Force is georganiseerd, staat er wat hem betreft volledig buiten. Dat onderschrijven ook de andere bedrijven. "Boeren zijn boeren. Ze kunnen allemaal klanten van ons zijn", aldus ForFarmers.
woensdag 16 oktober om 16:25
"Alle mensen die de komende uren na hun werk of na bezoek aan het winkelgebied terugkeren naar huis, worden opgeroepen extra oplettend te zijn in verband met zwaar gemotoriseerd verkeer in de binnenstad", zegt waarnemend burgemeester Johan Remkes. "Ik roep ook de boeren op om de veiligheid van het publiek in het oog te houden."
woensdag 16 oktober om 16:24
Overal in Den Haag staan trekkers, zo ook in woonwijken aan de rand van het centrum. (Foto: NU.nl/Robbert Blokland)
woensdag 16 oktober om 16:16
woensdag 16 oktober om 16:05
Bij het protest in Groningen werden drie mannen opgepakt op verdenking van openlijke geweldpleging. De sfeer in Groningen was grimmig. De deur van het provinciehuis werd met een trekker opengebroken, een groep ging op de vuist met de politie en iemand reed met een trekker over een hek heen, waardoor een deel hiervan rakelings langs het hoofd van een fietser scheerde.
woensdag 16 oktober om 16:01
Van Keimpenaar uit nog meer kritiek op de politiek en verwijst naar het protest van eerder deze week in Groningen: "Schande voor mensen die een ander beschuldigen van geweld, terwijl ze anderen in de verdoemenis helpen. Letterlijk en figuurlijk in de grond laten zakken. Dit kabinet bestaat uit rovers en slopers." Ze stelt dat de stikstofmaatregelen zulke grote gevolgen voor de boeren hebben, dat "ademhalen eigenlijk al te veel van het goed is".
woensdag 16 oktober om 15:56
Sieta van Keimpenaar van actiegroep Farmers Defence Force vindt dat de politici in Den Haag zich moeten schamen: "Rutte heeft zich laf teruggetrokken. Zoals de meesten van dit kabinet. Achter een muur van geweld, intimidatie en uitlokking. En als we iets niet gaan doen, is het ons laten uitlachen door een man die hier niet eens durft te zijn. Wij gaan ons gedragen. Vandaag, vannacht en morgen. En morgen geven we de mensen van Den Haag, die er ook voor gezorgd hebben dat alle trekkers het Malieveld op konden, een ontbijt."
woensdag 16 oktober om 15:54
Partijlid Theo Hiddema is nu aan het woord. Hij roept de boeren op zichzelf niet in een kwaad daglicht te plaatsen en door te blijven gaan met actievoeren.
woensdag 16 oktober om 15:50
woensdag 16 oktober om 15:49
woensdag 16 oktober om 15:44
"Langs de snelweg in en rond Den Haag staan mensen de boeren aan te moedigen", zegt lezer Mike Pasarella. "De boeren antwoorden met luid getoeter."
woensdag 16 oktober om 15:35
De politie in Den Haag heeft zojuist vanwege de drukte in de binnenstad besloten het Binnenhof af te sluiten voor het publiek. Het is nog wel mogelijk om het Binnenhof te verlaten, laat de politie weten.
woensdag 16 oktober om 15:33
woensdag 16 oktober om 15:30
Door de boerenprotesten ligt het openbaar vervoer in de Haagse binnenstad helemaal plat, aldus HTM. Een woordvoerder van het vervoersbedrijf verwacht dat de overlast nog lang zal aanhouden.
woensdag 16 oktober om 15:28
"Het Malieveld staat helemaal vol met trekkers", zegt NU.nl-verslaggever Priscilla Slomp. "Er is amper nog ruimte en er zijn nog veel meer trekkers onderweg. De toegangswegen staan vol."
woensdag 16 oktober om 15:16
woensdag 16 oktober om 15:13
woensdag 16 oktober om 15:03
Politieagenten bewaken een van de vele blokkades in Den Haag. (Foto: Pro Shots)
woensdag 16 oktober om 14:54
woensdag 16 oktober om 14:49
Rijkswaterstaat laat weten een zeer zware avondspits te verwachten door de protesten in Den Haag. Ook op andere plekken in het land kan vertraging ontstaan door trekkers die op de snelweg rijden. Naar verwachting is er de hele avond hinder.
woensdag 16 oktober om 14:44
woensdag 16 oktober om 14:40
woensdag 16 oktober om 14:34
woensdag 16 oktober om 14:25
De demonstratie op de Koekamp in Den Haag begint naar verwachting om 15.15 uur. Nynke Koopmans (oud-Statenlid voor de VVD en inmiddels onafhankelijk gemeenteraadslid in de gemeente Tytsjerksteradiel) opent de bijeenkomst, waarna mensen uit de akkerbouwsector en de nertsenhouderij het woord zullen doen. Ook Thierry Baudet van FVD geeft een toespraak.
woensdag 16 oktober om 14:12
De trekkers lijken het Binnenhof op te willen rijden, meldt NU.nl-verslaggever Job van der Plicht. Doordat het Binnenhof hermetisch is afgesloten met legervrachtwagens lukt dit echter niet.
woensdag 16 oktober om 14:05
woensdag 16 oktober om 14:02
woensdag 16 oktober om 13:58
Een politieagent probeert een trekker van de weg te krijgen in Den Haag. (Foto: Joshua Sergio Versijde)
woensdag 16 oktober om 13:53
woensdag 16 oktober om 13:50
woensdag 16 oktober om 13:43
Mark Rutte heeft inmiddels gereageerd op de boeren die de wet overtreden tijdens de protesten. "Demonstreren mag, maar hou je aan de regels van de autoriteiten. Doe je dat niet, dan ben je in overtreding en geldt het strafrecht", aldus de premier tegen RTL Nieuws.
woensdag 16 oktober om 13:41

De burgemeester van Den Haag roept de boeren op om zich aan de aanwijzingen van de politie te houden en vooraf gemaakte afspraken te respecteren. 

De oproep wordt gedaan omdat boeren zich niet aan de afspraken houden. Zo hebben boeren met hun trekkers toch het Malieveld betreden en werd er op de A12 een afzettingen van de politie genegeerd.

De burgemeester zegt dat het voor de veiligheid van bewoners en de demonstranten "noodzakelijk is dat de afzettingen gerespecteerd worden en de aanwijzingen worden opgevolgd". 

woensdag 16 oktober om 13:35
woensdag 16 oktober om 13:21